«Բագին Հանդէսի Ընթերցման Հանդիպումներու Ծիրին Մէջ. Յակոբ Պալեան Ներկայացուց Հայրենի Հանրածանօթ Բանաստեղծ Արտեմ Յարութիւնեանի Նորագոյն Գործերէն Մէկը

Համացանցային «գրատարածման եւ գրականութեան» ընդհանրացման առընթեր, մշակութային եւ յատկապէս գրական շրջանակներու արծարծած հրատապ հարցերէն մէկն է գրասիրութեան եւ ընթերցանութեան ոչ նախանձելի իրավիճակը:

Այս հարցը սեղանի վրայ դրուեցաւ երէկ` չորեքշաբթի, 11 սեպտեմբեր 2013-ի երեկոյեան ժամը 7:00-ին, երբ «Բագին» գրական հանդէսի ընթերցող մտաւորականներ, գրասէրներ եւ մշակութասէր դէմքեր համախմբուած էին «Բագին»-ի ժողովասրահը` «Շաղզոյեան» կեդրոն:

Ընթերցման այս հաւաք-հանդիպումին նիւթն էր հայրենի բանաստեղծ Արտեմ Յարութիւնեանի գործերէն «Հեռուստապոէմներ «Շուշի» եւ «Բաբելոն» Հիւրանոցների Աշտարակից» խորագրեալ հաստափոր հատորի ներկայացումը: «Բագին»-ի գլխաւոր խմբագիր Յակոբ Պալեան նախ եւ առաջ ներկայացուց Արտեմ Յարութիւնեան բանաստեղծը, մարդը, մտաւորականը: 1945-ին Ստեփանակերտ ծնած արցախցի այս մտաւորականը որոշ ժամանակ ապրած է նաեւ Միացեալ Նահանգներու մէջ, ուր ստեղծագործած է նաեւ անգլերէնով` արժանանալով ամերիկացի գրողներու գնահատանքին: Ան որոշ ժամանակ եղած է Ուաշինկթընի մէջ Լեռնային Ղարաբաղի Հանրապետութեան ներկայացուցիչ: Անոր կրած «արցախեան բազկերակը» խորապէս կ՛արտացոլայ իր բանաստեղծութիւններուն մէջ, ուր ուշագրաւ տեղ յատկացուած է Արցախի եւ անոր քաղաքներուն` Շուշիի եւ Ստեփանակերտի մասին ազգային, քնարական բանաստեղծական արտացոլումներու: Անոր բանաստեղծութեանց մէջ ակներեւ է քաղաքական խորքը:

Յակոբ Պալեան շուրջ մէկ ժամ ներկայացուց բանաստեղծ Արտեմ Յարութիւնեանի 654 էջերէ բաղկացած հատորը, որ լոյս տեսած է 2010-ին: Խիստ բարձր գնահատելով Յարութիւնեանի գրական-բանաստեղծական արժանիքները` Պալեան մտահոգութիւն յայտնեց 700 տպաքանակով լոյս տեսած այդ գիրքի սպառման հարցին գծով: Դրուատելով բանաստեղծի գրական ոճն ու լեզուն` Պալեան մէջբերեց հեղինակին մասին արձանագրուած հայ թէ օտար գրագէտ-բանաստեղծներու դրուատիքները, ինչպէս` գրագէտ Գէորգ Էմին, ակադեմիկոս Ալեքսանդր Թոփճեան, Սեւակ Արզումանեան եւ ուրիշներ:

Մէջբերելով գիրքի հասկացողութեան տեղատուութեան մասին անոր ախտաճանաչումը` Պալեան ըսաւ. «Հեղինակը չի վարանիր քննադատել, իր խօսքը հատու է: Յանձնառու մտաւորական է, բայց ոչ նեղ կուսակցական իմաստով: Բանաստեղծը ժողովուրդի խիղճն է, անոր թաքուն իղձերու արտայայտիչը»: Պալեան նաեւ անդրադարձաւ հեղինակին փոխանցած քաղաքական պատգամներուն եւ պատկերացումներուն: «Մեր ամբողջ ներկայ կացութեան պատկերացումն է, ամբողջ մեր իրականութիւնը, որուն մասին չենք խօսիր, նոյնիսկ մամուլը չի խօսիր…»:

Ապա Պալեանի կողքին, հեղինակի բանաստեղծութիւններէն հատուածներ ընթերցեցին նաեւ ներկաներէն ոմանք: Իւրաքանչիւր հատուածի ընթերցման աւարտին Յակոբ Պալեան ներկաներուն հետ կարծիքներ փոխանակեց «գործ»-ի գրական, ազգային թէ քաղաքական տպաւորութեան մասին: Զրոյցի ընթացքին շեշտակիօրէն առկայ էր մտահոգութիւն գրասիրութեան, գիրքի տեղատուութեան եւ ինչու չէ` Նոպէլեան մրցանակի հայ թեկնածուներ ունենալու կարեւորութեան մասին, մանաւանդ որ բանաստեղծ Արտեմ Յարութիւնեանի գործը լայն տարածում գտած է ամերիկեան գրական շրջանակներու մօտ: «Բանաստեղծը ազգային հրատապ հարցեր կ՛արծարծէ, ինչպէս` Արցախի հարցը: Իր շունչով քաղաքականութիւն, պատմութիւն կը միաձուլուին եւ կը մտնեն բանաստեղծութեան մէջ», ընդգծեց Պալեան:

Զրոյցը շարունակուեցաւ, եւ ներկաները ընդգծեցին նաեւ մամուլի դերը, ուր անհրաժեշտ նկատուեցաւ, որ յատուկ էջով անդրադարձ կատարուի այս մասին:

 

 

Share this Article
CATEGORIES

COMMENTS

Wordpress (0)
Disqus ( )