Ազատ Բեմ
Յարգելի խմբագրութիւն
Կարծում եմ, յիշում էք, որ անցեալում Խորհրդային Հայաստանի ղեկավարութիւնը հեռատեսօրէն զինանշանում տեղադրեց Արարատ լերան բնապատկերը, որ 70 տարի ի վեր Թուրքիային տանջում, ճնշում էր իր կատարած բարբարոսութեան համար, մեզ էլ կապում` Արեւմտեան Հայաստանի հետ եւ յիշեցնում այն անմեղ զոհերին, որոնք նահատակուեցին, նոյնիսկ գերեզման էլ չունեցան հայրենի հողում: Իսկ մեր պետական այրերը անկախութիւն ձեռք բերեցին, եւ Արարատ լերան բնապատկերը զինանշանից դեն նետեցին:
Պարզւում է, որ Խորհրդային Հայաստանի ղեկավարութիւնը աւելի մտահոգուած էր Արեւմտեան Հայաստանի մասին, քան մենք, որ անկախութիւն ձեռք բերեցինք, կենաց ասինք եւ Արարատին էլ ուրացանք:
Այդ ազգային կոպիտ սխալից յետոյ, նոյնիսկ սահմանադրութիւնում որպէս կոտրած սրտի մխիթարանք, սուտ ու սխալ, որպէս ծաղրանք նշեցին, որ «Հայաստանի զինանշանի կենտրոնում, վահանի վրայ պատկերուած է Արարատ լեռը», ինչը վիրաւորական է, ծիծաղելի մեր ազգի համար, քանի որ ոչ մի իրեն յարգող հայորդի թէ՛ Հայաստանում, թէ՛ սփիւռքում, ինչպէս նաեւ սահմանադրութեան հեղինակները գործող զինանշանում չեն կարող տեսնել հայոց լեռնաշխարհի վրայ արքայ Արարատ լերան բնապատկերը: Բիբլիական Արարատը Հայոց ցեղասպանութեան լուռ ու մունջ վկան է, հայ ժողովրդի ոգեղէն կապը Արեւմտեան Հայաստանի հետ, եւ նա, ինչպէս հնում, իր բնական տեսքով պէտք է արտացոլուած լինի զինանշանում եւ ոչ թէ այլանդակուած ու ողորմելի, քանի որ տեսողական առումով այն ո՛չ մեզ, ո՛չ էլ խաբուած ու շփոթուած այլ ազգերին ոչինչ չի յուշում Ցեղասպանութեան մասին:
Այսօր Թուրքիան, ինչպէս տեղեակ էք, լայնածաւալ կերպով խոչընդոտում է Ցեղասպանութեան միջազգային ճանաչման գործընթացը, սակայն որքան էլ խոչընդոտի, նրա ջանքերը ապարդիւն կ՛անցնեն, քանի որ ողջ մարդկութիւնը համոզուած է, որ յարձակողապաշտ ժողովուրդ չի լինում, լինում է որեւէ վարչախմբի յարձակողապաշտ քաղաքականութիւն, որին մենք, ցաւօք, արժանացանք Օսմանեան կայսրութեան բարբարոս քաղաքականութեան պատճառով եւ ոչ թէ թուրք հասարակութեան պահանջով: Նրանք քաջատեղեակ են, որ 1930-ականներին համաշխարհային գրական ասպարէզում ճանաչուած եւ յարգուած գերմանալեզու գրող Ֆրանց Վերֆելը իր պատմավաւերագրական «Մուսա Լերան քառասուն օրը» վէպով, առաջինը արձագանգեց Ցեղասպանութեան ճշմարիտ պատմութեան իրականութեանը եւ աշխարհի ժողովուրդների 36 լեզուներով, շուրջ մէկ միլիոն տպաքանակով ներկայացրեց համայն մարդկութեանը, իսկ չեխ յօրինող Եոսեֆ Մատէյը այդ թեմայով ստեղծեց օփերա` համոզուած լինելով, որ մի օր այն կը բեմականացուի մեր օփերային թատրոնում, սակայն, ցաւօք, նրա երազանքը առ այսօր չի իրականացուել:
Եթէ այսօր հայոց կոտորածի կազմակերպիչ Ճեմալ փաշայի թոռը` Հասան Ճեմալն է Ծիծեռնակաբերդի յուշահամալիրում ծաղիկներ դնում ի յիշատակ Ցեղասպանութեան անմեղ զոհերի, ուրեմն թուրքերը մտավախութիւն ունեն, որ վաղ թէ ուշ ոչ միայն միջազգային հանրութիւնը, այլեւ թուրք հասարակութիւնը կը դատապարտի իրենց բարբարոսութիւնը, այնպէս որ, Հայոց ցեղասպանութիւնը պատմական իրականութիւն է, եւ անհնար է այն ժխտել: Ուստի որքան էլ որ Թուրքիայի վարչախումբը ժխտում է Հայոց ցեղասպանութիւնը, միեւնոյն է, միջազգային հանրութիւնը Օսմանեան կայսրութեան կատարած բարբարոսութիւնը կը դատապարտի, եւ մենք կը բարելաւենք բարիդրացիական յարաբերութիւնները թուրք ժողովրդի հետ, քանի որ թուրք ժողովուրդը եղել է կոտորածի ականատեսը եւ ոչ թէ` իրականացնողը: Հետեւաբար, ելնելով այն հանգամանքից, որ սփիւռքը հիմնականում ձեւաւորուել է հայոց կոտորածի պատճառով, կարծում եմ, հայ համայնքը պէտք չէ անտարբերութեան մատնի այս ամէնը եւ իր ձայնը պէտք է բարձրացնի, որպէսզի որքան էլ որ Հայաստանից արտագաղթեն, սփիւռքը մեծացնեն, հոգով հայ մնան եւ մտահոգուած լինեն Արեւմտեան Հայաստանի ապագայով:
Ճիշդ է, Արարատի բնապատկերը վերադարձնելով զինանշան` մենք հայ ժողովրդին երջանկութիւն չենք պարգեւի, սակայն ուրախութիւն անկասկած կը պարգեւենք, յատկապէս` եաթաղանից մազապուրծների սերունդներին: Այս ամէնի մասին տարիներ շարունակ տեղեկացուել են Հայաստանի պետական այրերը, սակայն մինչ օրս անտարբերութեան են մատնել, ուստի գուցէ սփիւռքի աջակցութեամբ, ինչո՞ւ չէ, նաեւ պահանջով, Հայաստանի Հանրապետութեան ղեկավարութիւնը հանրաքուէ անցկացնի, լսի ժողովրդի ձայնը եւ Ցեղասպանութեան 100-ամեայ տարելիցի նախաշեմին, յանուն նահատակների, ուղղի իր թոյլ տուած այդ կոպիտ սխալը եւ հայոց լեռնաշխարհի արքայ Արարատ լերան բնապատկերը վերադարձնի իր արժանի նախկին տեղը:
Եկէք, պարզապէս անդադար Ցեղասպանութիւնից խօսելու փոխարէն, լիարժէք ազգային մօտեցում ցուցաբերենք եւ գործ անենք, որպէսզի միջազգային բեմում Ցեղասպանութիւնը ճանաչում ստանայ:
Յարգելի խմբագրութիւն, յուսով եմ, որ այս առաջարկութիւնը անտարբերութեան չէք մատնի եւ լոյս կ՛ընծայէք ձեր պարբերականում:
Յարգանքներով`
ԷՖՐԻԿ ԱՒԵՏԻՍԵԱՆ-իրաւաբան
Երեւան, 19.02.2014թ.