Արթուր Մկրտչեանի Անուան Թանգարանը Անմխիթար Վիճակի Մէջ Է
Հադրութ քաղաքի Արթուր Մկրտչեանի անուան հայրենագիտական թանգարանին մէջ այս տարի կազմակերպուեցան շարք մը ձեռնարկներ` Թանգարաններու միջազգային օրուան առիթով:
Հադրութի Արթուր Մկրտչեանի անուան հայրենագիտական թանգարանը ընդհանուր բնոյթ կը կրէ: Թանգարանին մէջ ամփոփուած են շրջանի պատմութեան վերաբերեալ նմուշներ` սկսեալ ազգագրութենէն, նախնադարեան հասարակարգէն մինչեւ մեր օրերը, Բ. Աշխարհամարտէն մինչեւ արցախեան շարժում, կան արցախեան շարժման առնչուած փաստաթուղթեր, նմուշներ:
Սակայն թանգարանը ներկայիս կը գտնուի անմխիթար վիճակի մէջ: Թանգարանի տնօրէն Լիանա Պետրոսեան նշած է, որ հակառակ թանգարանի վատ պայմաններուն` թանգարանին մէջ միշտ կը կազմակերպուին տարբեր բնոյթի ձեռնարկներ:
«Թանգարանը կազմակերպում է կրթադաստիարակչական ձեռնարկներ, շարժապատկերի դիտում, քննարկումներ, հայրենասիրական թեմայով դասախօսութիւններ` թէ՛ դպրոցականների, թէ՛ զինուորների համար, փորձում են դուրս գալ սովորական ցուցադրութեան կաղապարներից եւ աւելի հետաքրքիր դարձնել համաքաղաքացիների առօրեան: Նոյն ցուցադրութիւնը տեսնելով` մարդիկ ձանձրանում են եւ այցելուների քանակը պակասում է, դրա համար անընդհատ նոր մտայղացումներով ենք փորձում գրաւել մեր այցելուներին: Երբեմն մենք նաեւ արտագնայ միջոցառումներ ենք կազմակերպում: Օրինակ, հնարաւոր չէ Մեծ Թաղերի ամբողջ դպրոցը բերել այստեղ, դրա համար մենք ինքներս ենք գնում համապատասխան սարքաւորումներով եւ ցուցադրում այնտեղ», յայտնած է թանգարանի երիտասարդ տնօրէնը:
Թանգարանի շէնքը կառուցուած է 1890 թուականին: 1984 թուականէն շէնքին մէկ մասը կը գործէ որպէս թանգարան: 1984-էն ի վեր թանգարանը չէ վերանորոգուած: Անձրեւներու, ձիւնի ժամանակ թանգարանը ջուրով կը լեցուի: Թանգարանին առաստաղը, յատակին մէկ մասը փտած է, պատերուն վրայ կան մեծ ճեղքեր:
Լիանա Պետրոսեանի համաձայն, շէնքին պայմաններէն մեկնած թանգարանին մէջ կարելի չէ ցուցահանդէսներ կազմակերպել, քանի որ ցուցասրահները պէտք է ապահովուած ըլլան ժամանակակից կահոյքով եւ համապատասխան պայմաններով` ջեռուցում, օդափոխութիւն եւ այլն:
Թանգարանը վերջին քանի մը տարիներուն կը գտնուի տարբեր գերատեսչութիւններու իրաւասութեան ներքոյ: Եւ խնդիրը փոխանցուելով մէկ գերատեսչութենէն միւսը` լուծում չստացաւ: Այժմ թանգարանը կը գտնուի Լեռնային Ղարաբաղի Հանրապետութեան մշակոյթի եւ երիտասարդութեան հարցերու նախարարութեան իրաւասութեան տակ, սակայն, ինչպէս տեղեկացանք, նախարարութենէն յառաջիկային եւս չ՛ակնկալուիր վերանորոգում, քանի որ անիկա կ՛ենթադրէ մեծ ծախսեր, զորս չունի նախարարութիւնը:
«Տարիներ շարունակ հարցին չեն կարողանում լուծում տալ: Նախ` մեծ չափսերի տարածք է պէտք, որ այսօրուայ դրութեամբ չկայ նոյնիսկ վարձակալութեամբ վերցնելու համար, իսկ նոր շէնքի շինարարութիւնն ամէն տարի յետաձգւում է», յայտնած է Լիանա Պետրոսեանը:
Յիշեցնենք, որ Արթուր Մկրտչեանի անունը կրող Հադրութի հայրենագիտական թանգարանը կը գործէ 1984 թուականէն: 1986 թուականին Արթուր Մկրտչեան նշանակուեցաւ թանգարանի տնօրէն, եւ այդ տարին թանգարանին համար եղաւ բեկումնային, ուստի ան սկսաւ հաւաքագրուած նմուշներու համակարգման: Մինչ այդ թանգարանը թանգարանի տեսք չունէր, ներկայացուած էր որպէս թանգարան, սակայն զուտ գիտական մակարդակի բարձրացուեցաւ Արթուր Մկրտչեանի կողմէ: Թանգարանի տնօրէն նշանակուելէ ետք ան սկսաւ ուղեւորութիւններ, արշաւներ կազմակերպել դէպի շրջանի տարբեր գիւղեր, կը հաւաքէր տարբեր նմուշներ եւ կը ներկայացնէր թանգարանին մէջ:
Մկրտչեան ըլլալով պատմաբան եւ ունենալով բաւական փորձառութիւն (ան աշխատած է Սարդարապատի թանգարանին մէջ), ամէն ինչ գիտական մակարդակով ներկայացուցած է:
«Երբ սկսուեց արցախեան շարժումը, նոյն արշաւախմբերը սկսեցին կամաւորականների հաւաքագրում: Թանգարանում էին տեղի ունենում շարժման գործիչների հաւաքները, Մկրտչեանն էլ հանդիսանում էր ե՛ւ ամենագործօններից, ե՛ւ առաջնորդներից մէկը, ովքեր էլ սկիզբ դրեցին ազգային ազատագրական պայքարին», յայտնած է Պետրոսեան: Այսօր մեծ գումարներ կը ծախսուին Ստեփանակերտի մէջ տարբեր ձեռնարկներու համար, սակայն շրջանները շատ յաճախ ուշադրութեան արժանի չեն: Արդէն քանիերորդ տարին է, որ ուշադրութենէ դուրս կը մնայ նաեւ անուանի գործիչ, արցախեան շարժման խորհրդանիշ Արթուր Մկրտչեանի անունը կրող թանգարանը: