Ակնարկ. Հայ-Թուրք Շարժապատկերի Հարթակը

ՀՐԱՉ ՊԱՐՍՈՒՄԵԱՆ

Ա.- Հովանիք Եւ Հողմնացոյց

Յայտնութիւն ըստ Սուզաննու.- «Հայ-թուրք կինոհարթակը»  (այսուհետեւ` Հարթակ) հանրութեան ներկայացաւ 2011 թուականին, Պոլսոյ 30-րդ Շարժապատկերի  փառատօնի ծիրէն ներս:  Ցուցադրուեցան 5 կարճամեթրաժ ժապաւէններ, որոնք արտադրուած էին Հարթակի նիւթական նպաստով: Երախայրիքը  առաքուեցաւ աշխարհի չորս ծագեր եւ աւետեց Հարթակի ծնունդը:

Ծնունդը եղաւ Պոլսոյ մէջ, բայց մասնակիցները կ’ըսեն, թէ սաղմը բեղմնաւորուած էր Երեւան` «Ոսկէ Ծիրան 4»-ի ընթացքին (2007), որպէս Անատոլու Քիւլթիւր կազմակերպութեան եւ«Ոսկէ Ծիրան»-ի կազմակերպիչներու միասնական ծրագիր: Հարթակի հիմնադրութիւնը յայտարուեցաւ 2009-ին` Պոլսոյ 32-րդ փառատօնի բեմէն: Միջանկեալ շրջանին (2007-2011) տեղի ունեցան տասնեակ մը հանդիպումներ փոխն ի փոխ Պոլսոյ եւ Երեւանի մէջ: «Ոսկէ ծիրան»-ի հիմնադիր անդամ եւ գեղարուեստական ղեկավար Սուզաննա Յարութիւնեան 2012 թուականին  «Նովոստի-Արմենիա»-ի թղթակցին կը պատմէր, թէ երկունքը դիւրին չէր եղած:

bizkimiz«Մեր առաջին կլոր սեղանը … հեշտ չէր ընթանում: Մենք փորձում էինք շփման ուղիներ գտնել … մեր գործընկեր հանդէս եկաւ Anadolu Kultur  (sic) կազմակերպութիւնը, որը զբաղւում է ազգային փոքրամասնութիւնների խնդիրների լայն շրջանակով … Կինոարտադրութիւնը մեր գործընկերների համար բոլորովին նոր բնագաւառ դարձաւ, բայց նրանք պատրաստ էին երկխօսութեանը եւ հայկական կողմի հետ շփմանը, եւ կարողացան շատ օպերատիւ կերպով միջոցներ գտնել եւ աջակցել … ֆիլմերի արտադրութեանը:» (ընդգծումները իմ կողմէս  ՀՊ):

Մասնակիցներու արտայայտութիւններէն կարելի է կազմել այն տպաւորութիւնը, թէ Հարթակը անհատներու ինքնաբուխ նախաձեռնութիւնն էր: Բայց այդ օրերու քաղաքական իրադարձութիւններու վրայ ակնարկ մը նետելէ ետք «դժուար է մտածել այսօր, որ պատահական հանդիպում էր դա», եւ որ «նրանք անցնէին գուցէ մի այլ փողոցով եւ ալ չգտնէին զիրար»:(1) Կը թուի, թէ Հարթակի արմատները կ’երկարին մինչեւ Պերլինի պատ: Այսինքն, մինչեւ խորհրդային կարգերու փլուզման կանուխ ազդանիշները:

Սորոսի Առակը.- Յամի տեառն ՌՅՀԸ Դրուիդաց երկրի մէջ կ’ապրէր մի Սորոս անուն եբրայեցի մեծատուն(2): Սորոս ամենայն ժամ կը խոկար, թէ ի՞նչ հարկ է կատարել, որպէսզի փառաբանուի իր տիրոջ անունը: Եւ ահա երազին մէջ կը յայտնուի լուսաճաճանչ էակ մը, որ ցոյց կու տայ Սորո՛սի դիզած ոսկու բլուրները եւ կ’որոտայ.- «Այսքանը բաւարար է, Սորոս: Չե՞ս լսեր Երկաթեայ Որմի արեւելեան դին տանջուող Սամարացուոց  բարձրագոչ աղաղակները: Արդ, լսէ՛: Տիրոջ կամքն է, որ յոտնկայ ծառանաս եւ փրկես նոցա» : Յորժամ Սորոս քրտնաթաթախ կը սթափի եւ ծնրադիր կ’երդնու իր ոսկիները բաշխել Եւրասիոյ չքաւորներուն: Առակը հնարովի չէ: Ես պարզապէս որոշ չափով «ծաղկեցուցած» եմ:

Սորոս 1984-ին հիմնեց , «Օփըն Սոսայիթի ֆաունտէյշըն»-ի  (ՕSF) (այսուհետեւ` Օսէֆէ) առաջին մասնաճիւղը Հունգարիոյ մէջ:  Յիշենք, որ Տուպչէք առաջինն էր, որ փորձեց անցնիլ Երկաթէ պատը: Սորոս ապա մասնաճիւղեր հիմնեց Լեհաստանի եւ Ուքրանիոյ մէջ (անուններ, որոնք յաճախ կը կրկնուին «Ոսկէ Ծիրան»-ի ընթացքին եւ ստորեւ): Առաջին տարուան պիւտճէն լոկ 3 միլիոն տոլար էր: Սորոս ապա զինուորագրեց նուազ տարեց, բայց նոյնքան «բարեպաշտ»  Արյէ Նէյէրը (գերմանահպատակ հրեայ մը): Հիմնարկի տաղաւարները բազմացան: Տարեկան պիւտճէն այժմ կը գնահատուի 6-800 միլիոն տոլար:

Բարոյական.- Պատմութեան ընթացքին երեւան կու գան հեռատես մարդիկ, որոնք կը բարձրաձայնեն նոր տեսիլ: Երբ ցեղապետեր համոզուին մարքարէական  մտքերու օգտաւէտութեան, տեսիլը կը վերածուի հաւատամքի եւ ծրագիրի: Սորոսի գործնական իրագործումը այսպէս կոչուած ոչ-պետական կազմակերպութիւնն էր («Նան կավըրմենթըլ օրկանիզէյշըն» (NGO) այսուհետեւ ՆԿՕ): ՆԿՕ-ները աւելի «ճկուն» են, քան պետական կազմակերպութիւնները: Կրնան ունենալ գործելու աւելի լայն ասպարէզ, որդեգրել «ազատագրական» խօսելակերպ, եւ զինուորագրել մտաւորականանման գրաւիչ անձաւորութիւններ: Կարճ ասած` ՆԿՕ-ն ոչխարհահաւաքի փորձուած, յաջող միջոց է: (3)

Տոմար ծննդոց .-  Եւ եղեւ, որ Սորոս ծնաւ ՆԿՕ-ն, եւ ՆԿՕ-ն ծնաւ Եւածան, եւ Եւածա ծնաւ Բենասէն, եւ Բենասէ ծնաւ Հօթօկենը, եւ Հօթօկեն ծնաւ …

Դաւադրատեսական  զրպարտաբանութիւն. Մարտարուեստի ժապաւէններ ցոյց կու տան թռչող մարտիկներ: Լոկ պատրանք: Ինքնաթիռ թուացող այդ էակները (տիկնիկներու նման) անտեսանելի,բայց ամուր լարերով առկախ են հզօր կրունկներէ:

Hay_Turk_23Հարթակի ծնողը ո՛չ թէ երկու ժողովուրդներու միասնական կամքն է, որ ի վերջոյ վերացական յղացք մըն է, այլ շատ իրական եւ նիւթական լայն աղբիւրներու տէր «Բեմադրիչներ առանց սահմաններու («Տայրեքթըրզ էքրոս պորտըրզ») կազմակերպութիւնը («Բեն-Ա-Սէ»-ն):  Հարթակը առանց վերապահութեան իր հովանաւորներու ցանկի գլխին «Օփըն Սոսայիթի ֆաունտէյշըն» եւ «Կլոպըլ Տայըլոկ» ցոյց կու տայ: Չար մարդիկ կը փսփսան, թէ Հարթակի նշանակը (լոկոն) կը յիշեցնէ մասոնական «ամենատես աչքը»:

Հասկնալի է, որ սկզբնական շրջանին եւրասիական ծրագիրներու առաջնահերթութիւնը շարժապատկերը չէր կրնար ըլլալ: (Տես գործունէութեան դաշտի սահմանապահային տեղադրումը կողքի քարտէսին վրայ): Կար նաեւ գործնական այն «նուրբ» հարցը, որ ժապաւէններ արտադրելու համար պէտք էր զինուորագրել մասնագէտ աշխատակազմ մը, որ ընդունելի եւ յարգելի ըլլայ տուեալ երկու երկիրներուն մէջ:

Hay_Turk_25Յայտնութիւն, ըստ Թովմասի .- Եւրոպական Միութիւնը Պոլսոյ Պիլկի համալսարանի միջոցով 2002-ին ստեղծած էր «Անատոլու Քիւլթիւր» կազմակերպութիւնը: Իսկ Հայաստանի մէջ 2003-ին սկսած էր «Ոսկէ Ծիրան» փառատօնը, որուն շուրջ համախմբուած էին ակնայայտօրէն  արեւմտեան հակում ունեցող ֆիլմարուեստի աշխատողներ:

2005 թուականին «Ոսկէ ծիրան»-ը սկսաւ ցուցադրել թրքական ժապաւէններ: 2006 թուականին Պիլկի եւ Պողազիչի համալսարաններու մէջ սկսան ցուցադրուիլ հայկական ժապաւէններ: Ծայր տուաւ աշխոյժ երթեւեկ: 2007-ին Եւրասիա ծրագիրը «Ոսկէ ծիրան 4»-ի ընթացքին յայտարարեց ԲԱՍ-ի ծնունդը: «Յայտնութեան ըստ Սուզաննու» հատուածին մէջ  յիշուած հանդիպումները Եւածէի որդի Բենասէյի կազմակերպած  աշխատաժողովներն էին:  Ահա թէ որտեղի՛ց որպէս շարժապատկերի հարթակի գործընկեր «հանդէս եկաւ» «Անատոլու Քիւլթիւր»-ը, որուն համար (ո՜վ զարմանք) ֆիլմաշխարհը  «բոլորովին նոր բնագաւառ » էր:

Ֆութպոլ եւ Քիւրտեր.– 2010-ին «Ոսկէ Ծիրան» մրցանակը ստացաւ թուրք բեմադրիչ Ռահա Էրտէմի «Քոսմոս» ժապաւէնը (2009): Էրտէմի խօսքով, իւթոպիական այդ մտահաճոյքը (ֆանթազիա) ֆութպոլի քաղաքականութեան  հետ կապուած է այն իմաստով, որ ի միջ այլոց ցոյց կու տար գործիչներ, որոնք կը փորձէին բանալ հայ-թրքական սահմանը: (4) Նոյն օրերուն «Ոսկէ Ծիրան»-ի հիմնադիր տնօրէն Յարութիւն Խաչատրեան նկարեց իր «Սահման» ժապաւէնը, ուր շատ սիրուն աչքերով գոմէշուհի մը յամառօրէն կը մերժէր ընդունիլ հայ-թրքական սահմանը: Զուգադիպութի՞ւն:

Մասնակիցներու ցանկին մէջ ցարդ կը տեսնուին 95 անուններ, որոնցմէ 60-ը թրքական են (առնուազն 3-ը թրքական մականուններով հայեր) եւ 35-ը հայկական: Անուններուն միայն շուրջ տասը կրկնուած է մէկէ աւելի ցանկի մէջ: Այսինքն` գործօն անդամներու թիւը, ըստ երեւոյթին, մօտ տասն է: Քիւրտերու եւ ազգային փոքրամասնութիւններու թիւը դժուար է ստուգել անուններէն դատած: Կարելի է հետեւութիւններ ընել`մեկնելով անոնց աշխատանքի բնոյթէն: Հայանպաստ հանդէսներու առաջին շարքին վրայ գտնուողներու լուրջ տոկոսը քիւրտեր են: Ինքնորոյն մեկնաբանե՞մ:

Հանգանակ եւ գանձանակ.- Անկախ Հարթակի քաւորներու չար թէ բարի մտադրութիւններէն, կարելի չէր ակնկալել, որ հանդիպումները լուծումներ գտնէին դարերու ընթացքին կուտակուած հարցերուն: Նպատակն էր գոյացնել միատեղ աշխատելու միջավայր: Ինչ որ կը թուի յաջողած ըլլալ: Սուզաննա Յարութիւնեան կ’ըսէ,  թէ Հարթակին ցարդ ներկայացուած բոլոր թեմաները ըստ էութեան ցեղասպանութեան հետեւանքներն են : Այստեղ պէտք է ընդգծել, որ թրքական կողմը ցոյց կու տայ ակնբախ «հասկացողութիւն»: «Բայց մինչեւ ե՞րբ, մինչեւ ո՞ւր»: Այս մասին աւելի ուշ:

Հարթակի կայքին վրայ կայ սրտառուչ հատուած մը` «Ո՞վ ենք մենք» վերնագիրին տակ : «Մենք մի խումբ երիտասարդներ ենք Թուրքիայից եւ Հայաստանից, որ մի ընդհանուր հետաքրքրութիւն ունենք` կինոն: Մենք սիրում ենք կինոն: Ոչ միայն սիրում ենք, այլեւ հաւատում ենք կինոյի վերականգնելու, հաշտեցնելու եւ խաղաղութիւն հաստատելու ուժին: Մենք հաւատում ենք, որ կինոն օգնում է արտայայտելու բաներ, որ տասնամեակներ շարունակ չենք կարողացել, օգնում է մեզ միմեանց հետ ծանօթանալու: Մենք ոչ միայն հաւատում ենք, այլեւ այդ ուղղութեամբ ենք գործում»: (Ընդգծումը իմ կողմէս – ՀՊ):

Նիւթական աջակցութիւն կը ստանան միայն կարճամեթրաժ եւ վաւերագրական ժապաւէններ: Նկարահանման խումբը եւ արտադրութիւնը պէտք է, որ ըլլան խառն: Հայ կամ թուրք կողմերու մասնակցութեան համեմատութիւնը պէտք է ըլլայ 1/3 -էն  2/3-ի սահմանին մէջ: Որպէս կանոնագիր` շատ բարի: Բայց ոչ թէ բարեպաշտ խօսքերը, այլ արտադրուած ժապաւէններ են, որ ցոյց կու տան Հարթակի ուղին:

Կարճամեթրաժ եւ վաւերագրական ժապաւէնները լայն «շուկայ» չունին: Մասնակիցներու ցանկին մէջ հետեւաբար չենք տեսներ հանրածանօթ անուններ: Բացի այդ, յատկացուած փոքր գումարները կրնան շահագրգռել միայն նիւթապէս անզօր, եւ տակաւին հլու բեմադրիչներ:

Հարթակը նիւթական նպաստներ տալու որոշում տուաւ 2010-ին: Կանուխ դիմորդներու շարքին կային ծանօթ հայ անուններ, զորս չեմ ուզեր այստեղ յիշել: Պատճառն այն է, որ մրցանքը, ցաւօք, կը յիշեցնէ Սիտնի Փոլաքի «They Shoot Horses, don’t They» (1969) ժապաւէնը, որ ցոյց կու տայ տնտեսական Մեծ Տագնապի օրերուն կազմակերպուած պարի մարաթոն մրցոյթ մը, ուր անգործ զոյգեր (որոնց կարգին Ճէյն Ֆոնտա)  բուռ մը տոլար ստանալու համար  «մինչեւ մահ պէտք է, որ պարեն»: Պատկեր մը, որ շատ չի տարբերիր ներկայ Հայաստանի մէջ կազմակերպուած «Էքս. ֆեքթըր»-ի նման կրկէսավարի մրցանքներէն, ուր թշուառ երիտասարդներ եւ նոյնիսկ անատամ թոշակառուներ կը դիմագրաւեն մրցատեանի դաժան նուաստացումը ի հաճոյս հանդիսատեսին: Ինչեւիցէ:

Բացօթեայ Հողմացոյց.–  Շուրջ տասը տարուան նախապատրաստական աշխատանքներէ ետք կազմակերպիչները  դատեցին, որ հովանոցը այլեւս կարելի է բանալ հրապարակաւ: Հարթակը  հրապարակուած նպաստը ստացաւ Մ. Նահանգներու արտաքին գործոց նախարարութեան յարակից USAID ծրագիրէն: Յատկացումը կը կոչուի «Տիփարթմընթ աֆ սթէյթ փապլիք էֆերզ սեքշըն կրանթ» (Արտաքին գործոց նախարարութեան հանրային յարաբերութիւններու պարգեւ): Իբր թէ աւելի ուշ անոր միացան Սորոսեան «Օփըն սոսայիթի»-ի  Արթ էնտ քալչըր փրոկրամը եւ Կլոպըլ տայըլոկը:

Կլոպըլ տայըլոկ առջի տարի Քլինթընի կէս միլիոն տոլար վճարած էր` որպէս մէկ դասախօսութեան պատուեգին:  Քլինթըն անցեալ տարի մերժեց Global Dialogue-ի երկրորդ հրաւէրը, որովհետեւ անոր ընդհանուր քարտուղար Սթեմըն Սթենչեւ ռումանական (ներկայ,  ոչ թէ Չաուչէսքոյեան) ատեանի մը կողմէ (ի բացակայի) դատապարտուած էր 11 տարուան բանտարկութեան, ուժանիւթային մարզին մէջ սեփականաշնորհումներ կորզելու եւ այլ յանցանքներով (տարոսը մեզ): Սթենչեւ 2006-ին անգամ մը արդէն բանտարկուած էր նման մեղադրանքներով: Կը տեսնենք, թէ ինչպիսիք ներգրաւուած են ֆինանսաւորման մէջ: Ես միակ անձը չեմ, որ տեղեակ է անոնց քրէական թղթածրարներէն:

Հարթակի քաղաքական կողմնորոշումը ակնյայտ է նաեւ իր գործակիցներու ընտրութեան մէջ: Այս տարուան գործունէութիւնները կ’իյնային «Աջակցութիւն Հայաստան-Թուրքիա կարգաւորման գործընթաց»-ի ծիրին մէջ: Հակառակ անոր որ ծրագիրը եւրոպական է, Միացեալ Նահանգներու դեսպանը շատ աւելի մեծ խանդավառութիւն դրսեւորած է, քան դեսպանը Գերմանիոյ, որ Եւրոպայի ողնահարը կը համարուի: Վերջինը կը գանգատէր, թէ գերմանահպատակ թուրք բեմադրիչներուն բաւարար տեղ չէր տրուած: Խօսքը պէտք է հասկնալ իր քօղարկուած քաղաքական  իմաստով:

Հարթակի գործընկերներն են նաեւ ՆԿՕ-ներ .- «Ինթըրնիուզ» (Ուքրանիա) եւ «Սինեմա արթ սենթըր փրոմեթըս» (Վրաստան): Զարգացած ֆիլմարուեստ ունեցող երկիրներու շարքէն Ուքրանիա եւ Վրաստան զոյգի ընտրութեան «պատահական» ըլլալու հաւանականութիւնը թուաբանականօրէն նուազ քան  0.1 տոկոս է: Այս կէտը նախապէս յիշած եմ (տես «Ազդակ», 21 օգ. 2014 ): Կրկնութիւն չեմ ուզեր ընել:

Հայաստանի մէջ Հարթակի գործընկերն է «Մետիա նախաձեռնութիւններու կեդրոն»-ը որ այդ անունը առած է 2013 թ.-ի  յուլիսի 3-ին: «Կեդրոն»-ը  խորքին մէջ  «Ինթըրնիուզ ինթըրնեշընըլ ասոսիէյշըն»-ի մասնաճիւղն է, որ Հայաստանի մէջ կը գործէ 1995-էն ի վեր: Գրանցուած է 1996-ին, գործելու սկսելէ ամբողջ տարի մը ետք: Այս ցոյց կու տայ մեր իշխանութիւններու արթնութեան մակարդակը օտար կազմակերպութիւններու գործունէութեան նկատմամբ: Չար մարդիկ կ’ըսեն, թէ վերամկրտութիւնը կը միտի քօղարկել կազմակերպութեան օտար հպատակութիւնը: «Մետիա Կեդրոն»-ի հիմնական նպատակներէն մէկն է «հակամարտութիւններու կարգաւորում»-ը (conflict resolution)  վիճայարոյց  գործընթացը: Յայտարարուած «խնդիրներուն» մէջ որեւէ տեղ չենք տեսներ Ֆիլմարուեստը (յիշել Անատոլու Կիւլթիւրը): «Տեսաձայնային  արտադրանքը» (նկատել jargon-ը), որ  20 յօդուածներու մէջ կը գրաւէ 18 ոչ-պատուաւոր հորիզոնականը, որպէս «լրացուցիչ մեթոտոլոգիական գործիք»: Կազմակերպութեան գործադաշտը յստակօրէն քաղաքական է:

Hay_Turk24Անգիտութեամբ  եւ մասամբ նորին.- Կողքի ազդը կը տեսնուի Bianet-ի, Siyasi Haber-ի եւ այլ ոչ աննշան կայքերու վրայ, բեմադրիչ Քատիր  Աքըն  եւ արտադրիչ Հալուք Իւնալի ներկայացուցած ժապաւէնին ծրագիրին առնչութեամբ: Վերնագիրը հայերէնով կ’երեւայ որպէս «Ընկեր Փարամազ, Անատոլեան յեղափոխանը»  իսկ թրքերէնով` «Թիւրքիէլի պիր տէվրիմճի, Եոլտաշ Փարամազ» (թրքահպատակ յեղափոխական մը, ընկեր Փարամազ): Հարկ է այստեղ դիտել տալ, որ «Անատոլիա»  աշխարհագրական եզր մըն է, մինչդեռ թրքահպատակութիւնը քաղաքական իմաստ ունի: Այսինքն վերնագիրի ընտրութիւնն իսկ քաղաքական կեցուածք կը դրսեւորէ: Յամենայն դէպս ողջունելի է, որ Քսանները կը ճանչցուին որպէս յեղափոխական ընկերներ, եւ ոչ որպէս պետութիւնը կռնակէն դաշունահարող «քոմիթաճիներ» եւ կամ շարքային «հայտութներ»: Մտահոգութիւն եւ ցաւ կը պատճառէ, սակայն, փոխադարձ  անգիտութիւնը: Նահատակներու լուսանկարը նման հայերէնով ներկայացնել անհասկնալի է: Բացի այդ, «20’ler» թրքերէն լեզուով արդէն իսկ կը նշանակէ «Քսաններ»: Ուրեմն «20’ler ներ» կը կարդացուի «քսաններներ»: Ո՞վքեր կրնան ըլլալ ազդի ա՛յն հեղինակները, որոնք երկու լեզուներուն ալ անծանօթ են, բայց եւ այնպէս կը քարոզեն յեղափոխական զօրակցութիւն:

Թուրքեր «իշխող» տարր եղած են եւ կարիք չեն զգացած օտար լեզուներ սորվելու: Իշխող ազգերը ընդհանրապէս մեծ փափաք չունին նաեւ ծանօթանալու իշխանութեան ենթակայ եղող ազգերու մշակոյթին: Միով բանիւ գոյ է «մեղմացուցիչ դէպք յանցանաց»: Պէտք է յուսալ, որ Հարթակի թուրք մասնակիցներու մօտ շեշտուած չէ գերակայութեան այդ մոլորութիւնը:

Հայերը է՛ն գլխէն պարտաւոր եղած են սորվելու օտար լեզուներ: Հայ վաճառականներու ակնառու յաջողութիւնը մասամբ կը վերագրուի անոնց բազմալեզուութեան: Ինչպէ՞ս հասկնալ, որ առնուազն եօթը տարուան կայտառ «շփումէ» ետք Հարթակի հայ գործակիցները ծանօթ չեն նոյնիսկ տառերուն: Թրքերէն տառերը լատիներէնէն կը տարբերին միայն 6 հնչիւնով, որոնցմէ ոմանք (ինչպէս Փ եւ Ֆ) վերցուած են գերմաներէնէ: Տառերէն մէկը նոյնիսկ գոյ է թուրք գործակցի (Anadolu KՖltՖr)  անուան մէջ: Ի դէպ, օրին Հ1-էն ելոյթ ունեցող հայ թարգմանիչներու թրքագիտութիւնը հազիւ թէ տարրական էր: Եթէ լեզուագէտ «ընտրանին»  այդ մակարդակը ունի հապա մնացեա՞լը: Ինչպէ՞ս կարելի է մշակութային երկխօսութեան մէջ մտնել անծանօթներու հետ:

—————————————————

1.- Ա. Հէքիմեանի «Պատահական հանդիպում»-ի բառերը (թարգմանաբար) կը պատկանին Ա. Սահակեանի: Տես` «Շիրակ» երգարան 1993,  էջ 170:

gs42.- Schwartz György  (1930) հունգարացի հրեայ մըն է, որ Անգլիա գաղթելէ ետք անունը փոխած է Ճորճ Սորոսի: Էսփէրանթօ լեզուով soros կը նշանակէ «սաւառնող»: Կարելի է կարդալ երկու ուղղութեամբ: Դոկտոր Սորոս ամուսնացած է 3 անգամ: Հեղինակն է չարաշահաւէտ «Reflexivity» տեսութեան, զոր գործադրած է դիզելու համար 23-27 միլիառ տոլար: Անունը առնչուած է բազմաթիւ գայթակղութիւններու:

3.- Վրաստանի Ապահովութեան խորհուրդի քարտուղար եւ նախկին կրթական նախարարը     նախապէս գործադիր տնօրէնն էր Սորոսեան  «Օփըն սոսայիթի Ճորճիա ֆաունտէյշէն»-ի, որ ունի յիսուն հոգինոց անձնակազմ:

4.- Ժապաւէնը այլապէս կը վերաբերի Նիցչէական «գերմարդու» մը (Քոսմոս), որ Կարսի ձիւներուն մէջ                հրաշքներ կը գործէ … տառացիօրէն:

Share this Article
  •  
  •  
  •  
  •  
  •  
  •  
  •  
CATEGORIES

COMMENTS

Wordpress (0)
Disqus ( )