«ԱՂԲԱՐԻԿ, ԱՓԻԿ ՄԸ ՋՈՒՐ»

Այսօրուան մեր գրական անդաստանը թէեւ ծաղկուն ովասիս չէ, սակայն, եթէ ոչ յաճախ, երբեմն հոն կը հանդիպինք հոգիները լուսաւորող, միտքերը խթանող, սիրտերը փուլ բերող հրատարակութիւններու: Այդ գիրքերէն է Գէորգ Աբէլեանի «Աղբարիկ, ափիկ մը ջուր…»ը: Հրատարակուած է Պէյրութ, 2010-ին, Համազգայինի «Վ. Սէթեան» տպարանէն: Շարունակութիւնն է հեղինակին վերջերս հրատարակած «Ցկեանս նահատակութիւն» հատորին, որ արդէն իսկ թարգմանուած է արաբերէնի եւ սպաներէնի:

Գիրքը բաժնուած է գլխաւոր երկու մասերու: Առաջին բաժինը կազմուած է 19 պատմուածքներէ, որոնք կը պատմեն անոնց մասին, որոնք միացած են հայ հաւաքականութեան, ազգին: Երկրորդ բաժինը կը վերաբերի քրտացած հայերու, որոնց նահատակութիւնը կը շարունակուի մինչեւ այսօր, սերունդէ սերունդ, որովհետեւ անոնք թէեւ կրօնով, լեզուով, նիստ ու կացով, կենցաղով քիւրտ են, սակայն արիւնով, համոզումով հայ են: Այս բաժինը կազմուած է չորս մասերէ: Բոլոր պատմուածքներն ալ վաւերագրուած են կենդանի նկարներով: Ամբողջութիւնը` 459 մեծադիր էջ:

«Աղբարիկ, ափիկ մը ջուր»ը Եղեռնի գեհենական պատմութիւնն է, ուր տառապանքը ոչ թէ ապրում է միայն, այլ` նիւթականացած, շօշափելի, տեսանելի իրականութիւն, ուր մարդկային վայրագութիւնը, անմարդկայնութիւնը` հաճոյքի ու հրճուանքի միջոց: Անհատներու ճամբով կը պատմուի ամբողջ ազգին պատմութիւնը: Հոն են թոմարզացին, ճեպելմուսացին, ակնցին, քեսապցին, մալաթիացին. հոն են Սասունը, Ատանան, Մարաշը, Կեսարիան, Գամիշլին, Հալէպը, Պէյրութը. ի մի բան` չքնաղ Կիլիկիան, մեր սրբութիւնը` պատմական Հայաստանը եւ համայնատարած սփիւռքը: Հոն են հայ մարդուն թափառումները երկրէ երկիր, աւազներու, մոխիրներու մէջէն ընձիւղումները ազգին. ապրելու, ըլլալու տենչերն ու կանչերը հայուն: Հոն կը գտնենք, դիակներու կողքին, յարուցեալներ, նոր սէրեր` հալածուած հին սէրերու յաճախանքով. ո՛չ ներկան ներկայ է, ո՛չ անցեալը` կորսուած. յոյսեր, յոյսեր, յուսահատութիւններ, յուսախաբութիւններ` կողք կողքի: Անակնկալ, առասպելներու մէջ միայն պատահող հանդիպումներ, գիրկընդխառնումներ, երջանկութիւններ, արցունքներ: Հոն կը հանդիպինք իր ձեռքով իր հարազատ զաւակը ջրամոյն ընող մայրերու, Աստուծոյ վրայ կրակող այրերու, ճակատագիրին, մարդկութեան, աստուածային արդարութեան հայհոյողներու, նաեւ` զԱստուած փառաբանողներու:

Ահաւոր է երկրորդ բաժինի սերունդէ սերունդ ցարդ շարունակուող նահատակութիւնը: Ճիշդ է, առաջին բաժինին մէջ ալ կայ ինքնութեան փնտռտուք, սակայն անոնց տառապանքի այդ բաժինը ներքին, երբեմն միայն անհանգստացնող զգացում մըն է, քրտացած հայերուն մօտ ամէնօրեայ կեանքին մէկ մասն է. ծնած է իբրեւ քիւրտ, կ՛ապրի լրիւ քրտական կենցաղով, սակայն հետեւելով իր արեան կանչին, իր համոզումին` գացած է հայկական դպրոց, սորված է հայերէն ու Ահմետը դարձած է Սարօ. հայը կը մերժէ Սարոն Ահմետին պատճառով: Ո՞վ է ինք, Սարօ՞, թէ՞ Ահմետ, ճեղքուած մարդ մը… ինչպէ՞ս միացնել այս երկու մասերը: Հայրը կատարեալ քիւրտ մը` Էմիր Մահմուտ, սակայն արիւնով, զգացումներով` կատարեալ հայ, իր աղջիկներուն տուած է Նանոր, Նայիրի, Արմինէ, Մենար անունները (ի դժբախտութիւն մեր օտարամոլ ծնողներուն): Վաղը, կեանքի մէջ ի՞նչ պիտի ըլլան այդ աղջիկները, հա՞յ, թէ՞ քիւրտ. ո՞վ պիտի հետաքրքրուի անոնցմով, ինչո՞վ պիտի վերջանայ այս ողբերգութիւնը: Եւ քիչ չեն ասոնք… Ռաս Ուլ Այնի մէջ, պաշտօնապէս պետութեան մօտ 1998-ին արձանագրուած «Աշիրաթ արման ալ շաթա» ցեղախումբը կը հաշուէ 25,000 անդամ, եւ ըստ ցեղապետին վկայութեան, տակաւին կայ մաս մը, որ չէ ուզած միանալ ցեղախումբին:

Տքնաջան եւ երկար փնտռտուքի արդիւնք է այս գիրքը: Այս գիրքը կը յուշէ մեզի, որ մեր Ցեղասպանութեան, անոր հետեւանքներուն ու սերունդէ սերունդ շարունակուող նահատակութեան մասին ամէնէն աւելին գիտցողն իսկ տակաւին շատ բան ունի գիտնալիք…

Նախ մենք պէտք է ճանչնանք մեր Ցեղասպանութիւնը` իր հետեւանքներով, որպէսզի կարենանք ճշգրտօրէն փոխանցել զայն օտարներուն եւ պահանջել անոնցմէ, որ արդարութիւնը վերահաստատուի ու բռնագրաւուածը վերադարձուի իր տիրոջ:

Պէտք է ջանադիր ըլլալ, որպէսզի տարածուի այս գիրքը, որ գրուած է այնքան պարզ, դիպուկ ու սրտայոյզ ձեւով: Ո՛չ մէկ շպար, ո՛չ մէկ արուեստական պատշաճեցում: Կեանքը ներկայացուած է իր ամբողջական պարզութեամբ, անկեղծութեամբ, հարազատութեամբ, ատոր համար ալ այդքա՛ն ազդեցիկ է ու սրտաճմլիկ, նոյնիսկ ամէնէն քարսիրտ ընթերցողն իսկ չի կրնար կարդալ զայն` առանց աչքերը թրջելու:

Հ. ԹՐԹՌԵԱՆ

Share this Article
CATEGORIES