«ՄԵՐ ՀԻՄՆԱԿԱՆ ՆՊԱՏԱԿՆ Է ԱՇԽԱՐՀԱՍՓԻՒՌ ՀԱՅ ՈՍԿԵՐԻՉՆԵՐՈՒ ԾԱՆՕԹԱՑՈՒՄՆ ՈՒ ՀԱՅՈՑ ԼԵԶՈՒԻՆ ՈՒ ԱՐՈՒԵՍՏԻՆ ՊԱՀՊԱՆՈՒՄԸ» «ԱԶԴԱԿ»ԻՆ ՅԱՅՏՆԵՑ ԳԱԳԻԿ ԳԷՈՐԳԵԱՆ

«Ազդակ»ի երէկուան թիւով անդրադարձած էինք  Հայ ոսկերիչներու համաշխարհային միութեան նախագահ Գագիկ Գէորգեանի, փոխնախագահ Պերճ Ապաճեանի եւ միութեան վարչութեան անդամ Նազարէթ Սապունճեանի խմբագրատուն տուած այցելութեան եւ անոնց հետ կատարուած հարցազրոյցին, որուն մէկ մասը հրատարակեցինք երէկ, իսկ այսօր կը ներկայացնենք շարունակութիւնը:

«ԱԶԴԱԿ».- Բնականաբար ցուցահանդէսին ընթացքին պիտի ցուցադրուին արժէքաւոր ոսկեղէններ ու գոհարեղէններ. արդեօք ապահովութեան հարց գոյութիւն ունի՞:

ԳԱԳԻԿ ԳԷՈՐԳԵԱՆ.- Հաստատ կրնամ ըսել, որ Հայաստանը այսօր ամէնէն վստահելի ու ապահով երկիրներէն մէկն է այս իմաստով: Հայաստանի մէջ փոքր դէպքեր կը պատահին թերեւս, սակայն մեծ եւ ցնցիչ ոչ մէկ գողութիւն կ՛արձանագրուի: Ես այս իմաստով կ՛ուզեմ վստահեցնել բոլորը, որ Հայաստանի մէջ մեծ գողութիւններ չկան: Կայ նաեւ այն, որ մենք կը վայելենք նախագահին եւ պետական անձնաւորութիւններուն հովանաւորութիւնն ու օգնութիւնը, ուստի մեր ցուցահանդէսին մասնակից ոսկերիչները ոչ մէկ մտահոգութիւն թող ունենան այս իմաստով:

«Ա.».- Արդեօք ձեր աշխատանքներուն ծանօթացման համար կայքէջ ունի՞ք:

Գ. Գ.- Մենք երկար ատենէ ի վեր կայքէջ ունենալու ծրագիր մշակած էինք, սակայն միայն վերջերս կարելի եղաւ այդ մէկը իրականութիւն դարձնել: Այսօր արդէն կը գործէ Հայ ոսկերիչներու համաշխարհային միութեան պաշտօնական կայքէջը`  http://www.ajainternational.com հասցէով: Այս կայքէջին միջոցով աշխարհի մէջ ապրող բոլոր հայերը կրնան ծանօթանալ մեր ծրագիրներուն, աշխատանքներուն, գաղափարներուն, մտքերուն եւ այլն: Կայքէջը անգլերէնով կը գործէ: Ամսագիրը չորս լեզուով կը տպագրուի` անգլերէն, հայերէն, ֆրանսերէն եւ սպաներէն, որպէսզի բոլոր գաղութներուն մէջ տարածուի մեր ամսագիրը, որ անվճար կը տրամադրուի: Ան բաւական բարձրորակ է, նպատակն է ցոյց տալ մեր պատմութիւնը, անդրադառնալ հայ ոսկերչութեան 5 հազար տարուան պատմութեան, ներկայացնել մեր հնագոյն գոհարեղէնները: Մեր ազգը Աստուծոյ կողմէ օրհնուած ազգ է նաեւ ոսկերչական իմաստով. մեր մասնագիտութիւնը մեր ազգին օգնած է իր պատմութեան տարբեր հանգրուաններուն ընթացքին, իսկ Հայոց ցեղասպանութենէն ետք աշխարհի տարբեր անկիւնները սփռուած հայերուն օգնած է, որպէսզի կարենան ոտքի կանգնիլ, հաց ունենալ, տուն շինել եւ այլն: Ոսկերչութիւնը հայ ազգի ամէնէն կարեւոր եւ ամէնէն տարածուած մասնագիտութիւնն է. ազգին 20 առ հարիւրը ոսկերիչներ են ամէն տեղ: Այս իմաստով հայ ոսկերիչին արժէքը գիտեն նաեւ օտարները. եթէ հայ ոսկերիչ ունեցան մեր հաստատութիւնները, ուրեմն իրենց աշխատանքին յաջողութիւնը երաշխաւորուած է: Այսօր Թուրքիոյ գոհարեղէնի միութեան փոխնախագահը հայ է, եւ երբ անոր հարցուցինք, թէ միութեան մէջ որքան հայեր կան, ան ըսաւ, որ 70 առ հարիւրը հայեր են:

ՆԱԶԱՐԷԹ ՍԱՊՈՒՆՃԵԱՆ.- Նշեմ, որ Լիբանանի մէջ առեւտրական ոսկերիչներուն կարեւոր մէկ տոկոսը հայեր են, իսկ աշխատողներուն բացարձակ մեծամասնութիւնը հայ է: Որեւէ ոսկերչական տուն չի կրնար գոյատեւել, այնքան ատեն որ հայեր չկան հոն, ըլլան վարպետներ, գծողներ, աշխատողներ. նաեւ կայ այն, որ ոսկերչատուներուն ջախջախիչ մեծամասնութեան սեփականատէրերը հայեր են: Լիբանանի ոսկերիչներու միութեան նախագահները տարբեր առիթներով հայեր եղած են: Բայց եւ այնպէս, կը կարծեմ, որ մենք բոլորս ի վերջոյ պէտք է տուն` Հայաստան վերադառնանք: Այդ պատճառով ալ մենք մեր աշխատանքներուն մէջ միշտ մեր հայրենիքն ու անոր նեցուկ կանգնիլը նկատի ունինք:

Ըսեմ նաեւ, որ մենք Հայ ոսկերիչներու համաշխարհային միութեան հովանիին տակ գործող վարչութիւն ունինք եւ հարիւրաւոր անդամներ: Կը փորձենք ամէն ձեւով նեցուկ կանգնիլ եւ մասնակից դառնալ միութեան բոլոր աշխատանքներուն: Նշեմ, որ մեր կազմին մէջ կան նաեւ չորս անհատներ, որոնք արաբական քանի մը երկիր կը ներկայացնեն: Յոյսով ենք, որ շուտով իւրաքանչիւր երկիր իր վարչութիւնը ունենայ:

«Ա.».- Խօսինք միութեան այլ նպատակներուն ու ծրագիրներուն մասին:

Գ. Գ.- Մեր միութեան իմաստն ու նպատակը միայն մեր մասնագիտութեան եւ մեր ոսկերիչներուն ծառայելը չէ, ուստի մենք ամէն ինչ պէտք է ընենք մեր ազգին համար: Ունենալով հզօր միութիւն, ըլլալով լաւ առեւտրականներ եւ ոսկերիչներ, մենք նախ եւ առաջ կը ծառայենք մեր ազգին ու հայրենիքին: Այսինքն, երբ կարելիութիւն ունենանք մեր երիտասարդներուն մասնագիտական ոսկերչութիւն սորվեցնելու, մենք կ՛ընենք այդ մէկը եւ մեծապէս կ՛օժանդակենք անոնց: Լաւ ոսկերիչ ըլլալու համար մեծ ջանք պէտք է ի գործ դնել, նաեւ` մասնագիտական մօտեցումով ընկալել այս ասպարէզը: Այն առեւտրական մարզը, որ կրնայ հիմնուիլ կրթական ծրագիրի վրայ, հմուտ, մասնագէտ եւ կրթուած սերունդներ կ՛ունենայ, որովհետեւ անոնք պիտի ըլլան այնպիսի անձեր, որոնք ոչ թէ ոսկի կը ծախեն, այլ իրենց գաղափարը, շնորհն ու տաղանդը կը ներկայացնեն ու կը վաճառեն: Կը կարծեմ, որ մեր ուսումնական ծրագիրը շատ մեծ օգնութիւն է մեր հայ երիտասարդներուն համար: Այս ծիրին մէջ մենք նաեւ որոշած ենք, որ տարեկան 5 շնորհալի երիտասարդներ ուղարկենք Իտալիա` արուեստի բարձրագոյն ակադեմիային մէջ ուսում ստանալու համար: Այս երիտասարդներուն ուսման բոլոր ծախսերը Հայ ոսկերիչներու համաշխարհային միութիւնը կ՛առնէ իր ուսերուն վրայ, եւ յոյսով ենք, որ մեր երիտասարդները 5-10 տարի ետք դառնան համբաւ ունեցող մականուններ եւ իրենց հայկական անուն-մականունով հպարտութիւն ներշնչեն համայն հայութեան: Այսպիսով, մենք ոչ միայն մեր երգիչներով կամ մարզիկներով կը հպարտանանք, այլ նաեւ ոսկերիչներով, մանաւանդ որ ոսկերչութիւնը հայ ազգի ամէնէն կարեւոր ժառանգութիւնն է, հայ ազգին հիմքն է: Աշխարհի ո՛ր կողմն ալ երթաս, հարուստ դասակարգի պատկանողներուն մեծամասնութիւնը ոսկերիչներ են:

Մենք կը հաւատանք, որ Հայաստանն ու Արցախը այսօր նիւթական օժանդակութեան կարիք չունին, այլ` կարիք ունին հաւասար զօրութեամբ ու կարողութեամբ օժտուած համագործակիցներու, որոնք կրնան առեւտուր ընել, ներդրում ունենալ, տուրքերը վճարել: Ասիկա պիտի ըլլայ մեծագոյն օգնութիւնը. կը կարծեմ, որ աջ ու ձախ դրամ բաժնելը ճիշդ եւ նպատակայարմար չէ, պէտք է ծրագիրներ մշակենք ու իրականացնենք:

«Ա..- Խօսինք Լիբանան ձեր այցելութեան մասին:

Գ. Գ.- Իմ այցելութեանս հիմնական նպատակն է ծանօթանալ Պէյրութին` իբրեւ աշխարհի ամէնէն գեղեցիկ քաղաքներէն մէկը, եւ համոզուեցայ, որ այդ մէկը ճշմարտութիւն է, նաեւ կ՛ուզէի ծանօթանալ մեր համայնքի կարգ մը անձնաւորութիւններուն, յատկապէս ոսկերիչներուն հետ: Այցելութեանս նպատակներէն է նաեւ, որ Հայ ոսկերիչներու համաշխարհային միութեան գաղափարները տարածուին, ընկալուին Լիբանանի մէջ, որպէսզի այս միութիւնը մեր ազգին համար դառնայ իսկապէս սիրուած, հզօր եւ վստահելի միութիւն:

«Ա.».- Ձեր աշխատանքին փոխարէն ի՞նչ կ՛ակնկալէք հայութենէն:

Գ. Գ.- Մեր հիմնական հարցը հայապահպանութեան հարցն է. ասիկա կ՛ըսեմ իբրեւ Հայ ոսկերիչներու համաշխարհային միութեան նախագահ եւ իբրեւ հայ: Կարեւորը մեր ազգին լեզուն պահպանելն է. թէեւ այսօր մեր երիտասարդները աշխարհի տարբեր շրջաններուն մէջ տարբեր տեսակի ուսում կը ստանան, բայց փափաքս է, որ մեր լեզուն չմոռնան, պահպանեն ու հպարտանան իրենց ազգութեամբ: Հայոց լեզուն այն միջոցն է, որով աշխարհի մէջ տարածուած հայերը կրնան հաղորդակցիլ իրարու հետ: Հայերէնը հայութիւնը կը միաւորէ եւ կը կապէ իրարու: Մենք` իբրեւ Հայ ոսկերիչներու համաշխարհային միութեան ղեկավարներ մեր դիմաց ունինք ազգային ամէնէն կարեւոր հարցը` հայ լեզուն աշխարհին մէջ պահպանելու հարցը: Ցաւալի է, որ մեր երիտասարդութեան որոշ համեմատութիւնը սկսած է օտար լեզուն ընկալել եւ միայն զայն օգտագործել: Անոնք նաեւ աշխարհի միւս ծայրը ապրող իրենց հայրենակիցներուն հետ կապի մէջ մտնելու դժուարութիւն կ՛ունենան: Ուրեմն հայերէնը ոչ միայն պիտի ըլլայ զգացմունքային առումով կարեւոր լեզու, այլեւ առեւտրականութեան լեզու, որ կարենայ առեւտրականները միաւորել, եւ մարդիկ կարենան անոր միջոցով համաձայնիլ, յաջողութիւն կերտել: Հայերէնը պիտի ըլլայ յաջողած ըլլալու պայմաններէն մէկը:

Այն ոսկերիչը, որ հայերէն չի խօսիր, մեր ժողովներուն չի կրնար մասնակցիլ եւ մեր առեւտրական ծրագիրները չի կրնար հասկնալ: Մենք մեր ժողովները կ՛ընենք հայերէնով. բնականաբար կրնանք թարգմանութիւն կատարել, սակայն ատիկա գործնական չէ: Իւրաքանչիւր հայ ոսկերիչ պարտաւոր է գիտնալ իր մայրենի լեզուն: Նոյնիսկ ծրագիր կը մշակենք հայերէն խօսիլ չգիտցողներուն հայերէն սորվեցնելու:

Մեր առաքելութեան մաս կը կազմէ նաեւ մեր հոգեւոր արժէքներուն պահպանումը:

«Ա.».- Ի՞նչ են միութեան ապագայի ծրագիրները:

Գ. Գ.- Միութեան հիմնական աշխատանքը Երեւանի մէջ տեղի ունենալիք ցուցահանդէսն է, որ շուտով իրականութիւն պիտի դառնայ: Մենք նաեւ կ՛ուզենք, որ մեր միութիւնը ճանաչելի ըլլայ աշխարհով մէկ, այդ պատճառով ալ այս տարի Հայ ոսկերիչներու համաշխարհային միութիւնը պիտի ընդունուի աշխարհի ամէնէն մեծ ոսկերչական միութեան` Համաշխարհային ոսկերիչներու համադաշնակցութեան մէջ: Միութիւնը կը գործէ 1926-էն ի վեր եւ աշխարհի ամէնէն հզօր միութիւնն է: Այս հզօր միութեան մաս կազմելով` մենք տեղեկութիւններու լայն աղբիւր կ՛ունենանք, որովհետեւ միութիւնը ունի տարբեր ծրագիրներ, որոնց ընդմէջէն համաշխարհային մակարդակի վրայ կապեր կը հաստատենք եւ նորութիւններէն իրազեկ կը դառնանք:

Մենք կարիք ունինք երիտասարդ, կրթուած եւ մասնագէտ անձերու, որպէսզի կարենան միջազգային կազմակերպութիւններուն մէջ մեծ աշխատանք տանիլ, թէ՛ մեր ազգը ներկայացնեն եւ թէ՛ սորվին այն, ինչ որ մենք չունինք: Ոսկերչութիւնը ցաւօք սրտի ցարդ մեր ազգին համար եղած է արհեստ, մենք կ՛ուզենք զայն վերածել արուեստի եւ առեւտուրի: Մենք միշտ պատրաստ ենք տաղանդաւոր հայ երիտասարդներուն հետ համագործակցելու, անոնց դիմաց լայն հորիզոններ բանալու եւ զանոնք ազգի հպարտութեան ներշնչարանի վերածելու:

Մեր ծրագիրներուն կարգին է նաեւ տարածուիլ ամէն տեղ, ուր հայ կայ. այդ նպատակով ալ վարչական մարմիններ կը յառաջացնենք տարբեր երկիրներու մէջ: Այս տարի յատկանշական էր Չիլիի եւ Ֆրանսայի մէջ վարչական մարմիններու կազմութիւնը: Զարմանալի էր, որ ցարդ Ֆրանսայի մէջ չկար այդ մարմինը, մանաւանդ որ մեծ թիւով հայեր կան, եւ հայ ոսկերիչները շատ տաղանդաւոր են եւ միջազգային մակարդակի վրայ իրենց տեղն ու դերը ունին:

«Ա.».- Արդեօք ձեր գործունէութեան ընթացքին մեծ դժուարութիւններու կը հանդիպի՞ք:

Գ. Գ.- Ամէն ասպարէզ ունի իր դժուարութիւնները, զորս դիմագրաւելու համար պէտք է սիրես աշխատանքի ծիրդ: Սիրեցի՞ր, ուրեմն յաջողութիւն կը կերտես:

«Ա.».- Ոսկերչական աշխարհին մէջ մրցակցութիւնը բնականաբար առկայ է: Ի՞նչ ունիք ըսելիք այս մասին:

Գ. Գ.- Մրցակցութիւնը շատ լաւ բան է, որովհետեւ անիկա կ՛օժանդակէ, որ դուն աւելի լաւին ու կատարեալին ձգտիս: Իսկ հայը մրցակցութենէն վախնալու կարիք չունի, որովհետեւ ան ամէնէն խելացի ազգերէն է, եթէ ոչ ամէնէն խելացին, ուրեմն մրցակցութենէն թող վախնան անոնք, որոնք ունին կրթական կամ գաղափարական հարցեր, մեր ազգը չունի, ան գիշեր-ցերեկ աշխատող, յաջողած ազգ է. մեզ սպաննած, աշխարհով մէկ սփռած են, բայց մենք կրցած ենք ապրիլ եւ արտադրել: Պատահական չէ, որ այն երկրին մէջ, ուր հայը ապրած է, հոն ոսկերիչ կայ, եւ հայ ոսկերիչները լաւագոյններն են այս ասպարէզին մէջ:

«Ա.».- Ներքին իմաստով լայնածաւալ աշխատանք կը տարուի արդէն, արդեօք արտաքին աշխարհին եւս այս միութիւնը ծանօթացնելու համար քայլեր կ՛առնուի՞ն:

ՊԵՐՃ ԱՊԱՃԵԱՆ.- Միացեալ Նահանգներու մէջ արդէն ունինք երկու վարչական խորհուրդ, որոնց անդամ են մեծ թիւով ոսկերիչներ: Այս երկու կառոյցները մնայուն կապի մէջ են տարբեր տեսակի օտար ընկերութիւններու եւ միութիւններու հետ:

Գ. Գ.- Կ՛ուզեմ աւելցնել, որ այս տարուընէ սկսեալ Հայ ոսկերիչներու համաշխարհային միութիւնը ներկայացուցիչներ պիտի ունենայ հինգ մեծագոյն եւ լաւագոյն ոսկերչական ցուցասրահներուն մէջ` Իտալիոյ, Պրազիլի, Լաս Վեկասի, Զուիցերիոյ, Հոնկ Քոնկի եւ Մոսկուայի մէջ: Ասիկա շատ կարեւոր է մեր ազգին արուեստն ու արհեստը ներկայացնելու առումով:

«Ա.».- Ի՞նչ է ձեր մօտեցումը թուրք ոսկերիչներուն նկատմամբ:

Գ. Գ.- Գործակցութեան ոչ մէկ ուղի կայ, մենք կապ չունինք անոնց հետ, մանաւանդ որ թուրք ոսկերիչներ մնայուն կերպով կը նեղացնեն հայերը: Սակայն լաւ կ՛ըլլայ, որ առիթ ստեղծուի մեր մեծ ու կարեւոր կազմակերպութիւնը ծանօթացնելու թուրքերուն:

Ըսեմ նաեւ, որ համաշխարհային գոհարեղէնի ճարտարարուեստի 5 առ հարիւրը հայերը կը կազմեն եւ կը ղեկավարեն:

«Ա.».- Հարցազրոյցի աւարտին ըսելիք ունի՞ք լիբանանահայութեան:

Գ. Գ.- Լիբանանահայութեան կը մաղթեմ խաղաղութիւն, որովհետեւ Լիբանանը մեր հայ ազգի ամէնէն կարեւոր կեդրոններէն մէկն է: Մաղթանքս է, որ հայը զարգանայ եւ ամրանայ հոն, ուր կ՛ապրի ու կը գործէ:

(Շար. 2 եւ վերջ)

 

 

Share this Article
CATEGORIES