ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹԵԱՆ ԱՆԿԱԽՈՒԹԵԱՆ 20-ԱՄԵԱԿԻՆ ԱՌԹԻՒ ՀԱՐՑԱԶՐՈՅՑ` ՍՈՒՐԻՈՅ ՄԷՋ ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹԵԱՆ ԴԵՍՊԱՆ ՓՐՈՖ. ԱՐՇԱԿ ՓՈԼԱՏԵԱՆԻՆ ՀԵՏ

«ՄԵՐ ԲՈԼՈՐ ՋԱՆՔԵՐՆ ՈՒ ԿԱՐՈՂՈՒԹԻՒՆՆԵՐԸ
ՄԻԱՁՈՒԼԵՆՔ ՄԵՐ ՊԵՏԱԿԱՆՈՒԹԵԱՆ ԱՄՐԱՊՆԴՄԱՆ
ԵՒ ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՈՒ ԱՐՑԱԽԻ ԲԱՐԳԱՒԱՃՄԱՆ ՀԱՄԱՐ»

«ԱԶԴԱԿ»ԻՆ Կ՛ԸՍԷ ԴԵՍՊԱՆ ՓՐՈՖ. ԱՐՇԱԿ ՓՈԼԱՏԵԱՆ

ՀԱՐՑՈՒՄ.- Այսօր ամբողջ հայութիւնը կը տօնէ Հայաստանի Հանրապետութեան անկախութեան 20-ամեակը, ի՞նչ դասեր պէտք է քաղել այդ անկախութենէն:

ԱՐՇԱԿ ՓՈԼԱՏԵԱՆ.- Անկախութեան կարեւոր դասերէն գլխաւորը այն է, որ հայ ժողովուրդը ապացուցեց իր ինքնութիւնը ամբողջ աշխարհի մէջ: Հայ ժողովուրդը ապացուցեց նաեւ երկար ժամանակ կորսնցուցած պետականութիւնը կերտելու կարողութիւնները, ինչպէս նաեւ բոլոր երկիրներու հետ հաւասարակշիռ քաղաքականութիւն վարելու ունակութիւնը` բոլոր ասպարէզները զարգացնելու հարցով:

Հ.- 20 տարուան ընթացքին արդէն դուք կը պաշտօնավարէիք Հայաստանի արտաքին գործոց նախարարութեան արաբական երկիրներու բաժանմունքին մէջ, յետոյ նշանակուեցաք դեսպան Արաբական Միացեալ Էմիրութիւններու, ապա` Սուրիոյ մէջ, եւ կը հետեւիք Հայաստանի ու արաբական երկիրներու միջեւ զարգացող յարաբերութիւններուն: Ի՞նչ մակարդակի կարելի է դասել հայ-արաբական յարաբերութիւնները:

Ա. Փ.- 1991 թուականի անկախութենէն անմիջապէս ետք Հայաստանը ճանչցան աշխարհի բազմաթիւ երկիրներ, եւ փետրուար 1992-ին, երբ Հայաստանը դարձաւ ՄԱԿ-ի լիիրաւ անդամ, Հայաստանը այդ շրջանէն սկսաւ անմիջական երկխօսութիւնը աշխուժացնել, մանաւանդ դրացի երկիրներու` պատմական յարաբերութիւն ունեցող արաբական պետութիւններուն հետ:

Արաբական երկիրները սկսան ճանչնալ Հայաստանի անկախութիւնը, որմէ ետք սկսաւ դիւանագիտական յարաբերութիւններու հաստատման գործընթացը:

Այդ շրջանին, մինչեւ 1992, Հայաստանի հետ դիւանագիտական յարաբերութիւն հաստատեցին` Սուրիան, Լիբանանը, Եգիպտոսը, Օմանը եւ այլն: 1992-1994 որոշ դադար տեղի ունեցաւ` կապուած Լեռնային Ղարաբաղի հիմնախնդիրին հետ: Հայաստանի Հանրապետութեան դիւանագիտական աշխուժ գործունէութեան իբրեւ արդիւնք` Հայաստանի Հանրապետութեան անկախութիւնը ճանչցան արաբական շարք մը երկիրներ, ինչպէս` Քուէյթը, Քաթարը, Պահրէյնը, Արաբական Միացեալ Էմիրութիւնները եւ այլն:

Աւելի ուշ դիւանագիտական յարաբերութիւններ հաստատուեցան Իրաքի եւ Լիպիոյ հետ: Ըստ էութեան, այսօրուան դրութեամբ արաբական աշխարհի բոլոր պետութիւններուն հետ Հայաստան ունի դիւանագիտական յարաբերութիւններ, բացի Սէուտական Արաբիայէն` յայտնի հանգամանքով, որ կապուած է Լեռնային Ղարաբաղի հիմնախնդիրին` Ազրպէյճանի եւ Թուրքիոյ տարած աշխատանքներուն իբրեւ հետեւանք` շնորհիւ հակամարտութեան տալով կրօնական բնոյթ:

Անցած տարիներուն Հայաստանի Հանրապետութեան դիւանագիտութիւնը բաւական մեծ աշխատանք տարաւ բոլոր մակարդակներու վրայ` ցոյց տալու համար, թէ Լեռնային Ղարաբաղի հիմնախնդիրը  քաղաքական խնդիր է եւ ոչ թէ` իսլամ-քրիստոնէական:

Պէտք է ըսել, որ մարտ 1997-ին Եգիպտոսի մէջ Արաբական լիկայի նիստի ժամանակ Հայաստանի արտաքին գործերու Նախարար Ալեքսանդր Արզումանեանի գլխաւորած պատուիրակութիւնը արաբական բոլոր պետութիւններու դեսպաններուն ներկայացուց խնդիրին էութիւնն ու պատմութիւնը: Այդ կարեւոր հանդիպումը կազմակերպած էր Հայաստանի նախկին դեսպան Էդուարդ Նալբանդեանը:

Հ.- Ի՞նչ նշանակութիւն ունէր Հայաստանի դիւանագիտական յարաբերութիւն հաստատելը արաբական երկիրներուն հետ:

Ա. Փ.- Պատահական չէ, որ Սուրիոյ եւ Եգիպտոսի մէջ կայացաւ Հայաստանի առաջին դիւանագիտական դեսպանատուներու բացումը:

Հայաստանը Մերձաւոր Արեւելքի քաղաքական հիմնական շեշտը դրաւ Հայաստանի պատմամշակութային տարածքին մէջ մտնող երկիրներու վրայ: Օրինակ` պատմա-աշխարհագրական Սուրիան (այսօրուան Սուրիան, Լիբանանը, Յորդանանը, Պաղեստինը) եւ Իրաքն ու Եգիպտոսը:

Հայաստանը բոլոր երկիրներուն հետ ձեւաւորեց այդ երկիրներուն հետ իրաւապայմանագրային դաշտը` ստորագրելով մօտ մէկ տասնեակ միջպետական յարաբերութիւնները կարգաւորող պայմանագրեր:

Հ.- Իսկ ինչպէ՞ս կը բնութագրէք հայ-սուրիական յարաբերութիւնները` անկախութենէն մինչեւ օրս:

Ա. Փ.- 20 տարիներու ընթացքին, անկախութենէն ետք, արաբական երկիրներուն հետ յարաբերութիւնները զարգացան բնականոն ձեւով: Հակառակ դժուար ընկերային ու տնտեսական պայմաններուն Հայաստան բացաւ իր դիւանագիտական ներկայացուցչութիւնները շարք մը երկիրներու մէջ, ինչպէս` Դամասկոսի:

Հայ-սուրիական յարաբերութիւնները սկիզբէն եղած են ջերմ, ուր պարարտ հող ստեղծուած էր Խորհրդային Միութեան ժամանակ, ոչ միայն Սուրիոյ հետ, այլ նաեւ` Լիբանանի եւ այլ երկիրներու հետ:

Հարկ է շեշտել Սուրիոյ մէջ հայ համայնքին գոյութիւնը, որ զգալի չափով հայկական պատկերը կը մարմնաւորէ եւ այս գծով աշխատանք տարած է: Պատահական չէ, որ այսօրուան դրութեամբ դիւանագիտական երեք ներկայացուցչութիւն գոյութիւն ունի. 1992-ին` Դամասկոսի մէջ դեսպանատուն, 1993-ին` Հալէպի մէջ հիւպատոսութիւն, իսկ 2010-ին` Տէր Զօրի մէջ պատուաւոր հիւպատոսութիւն:

Հայաստանը Սուրիոյ հետ ստորագրած է տասնեակ մը միջպետական պայմանագրեր: Տեղի ունեցան Հայաստանի եւ Սուրիոյ փոխադարձ բարձրաստիճան փոխայցելութիւններ: Միւս կողմէ բաւական յաջողութեամբ ընթացք առած է համագործակցութիւնը հայ-սուրիական գիտա-մշակութային, կրթական եւ առեւտրա-տնտեսական եւ մարդասիրական ոլորտներուն մէջ: 2011-ին նախատեսուած էին բազմաթիւ փոխայցելութիւններ, որոնք դժբախտաբար Սուրիոյ մէջ տիրող կացութեան պատճառով կարելի չեղաւ կայացնել. յիշենք Հայաստանի վարչապետին այցը Սուրիա եւ միջկառավարական յանձնաժողովի նիստը, ինչպէս նաեւ Սուրիոյ Խորհրդարանի նախագահին եւ շարք մը այլ նախարարներու այցը Հայաստան, նաեւ` Սուրիոյ մշակոյթի օրերու կազմակերպումը Հայաստանի մէջ:

Հ.- Ինչպէ՞ս  կը նախատեսեք նշել Հայաստանի Հանրապետութեան անկախութեան 20-ամեայ յոբելեանը:

Ա. Փ.- Անկախութեան 20-ամեակին առիթով կազմակերպած ենք դիւանագիտական մեծ ընդունելութիւն, որ տեղի պիտի ունենայ 29 սեպտեմբերին: Ինչպէս նաեւ Հայաստանի Հանրապետութեան թեմայով դասախօսութիւններ` հայկական մակարդակով եւ Դամասկոսի համալսարանին մէջ:

Հ.- Վերջերս Երեւանի մէջ մեկնարկեց Հայաստանի  սփիւռքի նախարարութեան նախաձեռնութեամբ Սփիւռքի կազմակերպութիւններու ղեկավարներու եւ ներկայացուցիչներու համահայկական համաժողովը` նուիրուած Հայաստանի Հանրապետութեան անկախութեան 20-ամեայ յոբելեանին: Ի՞նչ կարելի է սպասել նման համաժողովներէն:

Ա. Փ.- Որեւէ հանդիպում` Հայաստան-սփիւռքի գործակցութիւնը զօրացնելու նպատակով, միանգամայն դրուատելի եւ ողջունելի է, ի՛նչ մակարդակով ալ կայանան այդ ժողովները. իրաւաբաններու, բժիշկներու, կրթական ոլորտներու եւ այլն: Ամէն մէկ ժողով քայլ մըն է դէպի առաջ` մեր ժողովուրդի երկու հատուածները աւելի մօտեցնելու առումով: Առաւել կը շեշտեմ կարեւորութիւնը Հայաստանի 20-ամեակի նախաշեմին այս համաժողովի կայացումին, որուն մասնակիցները` սփիւռքի կառոյցներու ղեկավարները հնարաւորութիւն կ՛ունենան տեսնելու մայր հայրենիքի իրագործումները եւ նուաճումները:

Հ.- Հայաստանի Հանրապետութեան անկախութեան 20-ամեակին առիթով ի՞նչ խօսք ունիք ըսելիք մեր ընթերցողներուն:

Ա. Փ.- Այս առիթով կը շնորհաւորեմ մեր ամբողջ ժողովուրդը: Կոչ կ՛ուղղեմ, որ բոլորս կողք կողքի գանք, մէկ կողմ դնենք մեր խնդիրները, տարակարծութիւնները եւ հակասութիւնները` վասն հայրենեաց, մեր հայկական պետականութեան, Հայաստանի եւ Արցախի հանրապետութիւններուն հզօրացման: Արդէն սեպտեմբեր 2-ին Լեռնային Ղարաբաղի հանրապտետութեան անկախացման 20-ամեակն էր, որ մեծ շուքով նշուեցաւ: Մեր բոլոր ջանքերն ու կարողութիւները միաձուլենք մեր պետականութեան ամրապնդման եւ Հայաստանի ու Արցախի բարգաւաճման համար: Սա իմ անկեղծ կոչն է ամբողջ հայութեան:

Յուսանք, որ երկրորդ 20-ամեակը ըլլայ աւելի մեծ յաջողութիւններով` շնորհիւ մեր ազգային միաբանութեան եւ միաձոյլ ջանքերուն:

Հարցազրոյցը վարեց`
ԴՈԿՏ. ՆՈՐԱ ԱՐԻՍԵԱՆ

Share this Article
CATEGORIES