ԱՐՈՒԵՍՏԻ ԱՇԽԱՐՀԷՆ. ՀԵՐՈԴՈՏՈՍ, «ԻԼԻԱԿԱՆ» ԵՒ ՍԵՊՏԵՄԲԵՐ 11

ԻՆՉՊԷ՛Ս ԿԸ ՇՐՋՈՒԻՆ ՊԱՏՄԱԿԱՆ ԻՐԱԴԱՐՁՈՒԹԻՒՆՆԵՐԸ. ՏՐՈՎԱԴԱՅԻ ՊԱՏԵՐԱԶՄԻՆ ԲՈՒՆ ՃՇՄԱՐՏՈՒԹԻՒՆԸ ԱՅՆ ԷՐ, ԹԷ ՅՈՅՆԵՐՈՒ ՀԱԿԱԶԴԵՑՈՒԹԵԱՆ ՈՒՂՂՈՒԹԻՒՆԸ ՍԽԱԼ ԷՐ, ԻՆՉՊԷՍ ԱՆԴՐԱԴԱՐՁԱԾ Է ՅՈՅՆ ՊԱՏՄԱԳԻՐ ՀԵՐՈԴՈՏՈՍ: «3ՔՈՒԱՐՔՍՏԷՅԼԻ» ՊԼՈԿԻՆ ՄԷՋ ՀՆԴԻԿ ԳՐԱԳԷՏ ՆԱՄԻԹ ԱՐՈՐԱ ԻՒՐԱՅԱՏՈՒԿ ԵՒ ՄԻԱԺԱՄԱՆԱԿ ԱՆՍՊԱՍԵԼԻ ԶՈՒԳԱՀԵՌ ՄԸ ԿԸ ԳԾԷ ԱՅՍ ՀՆԱԴԱՐԵԱՆ ՊԱՏՄՈՒԹԵԱՆ ԵՒ ՍԵՊՏԵՄԲԵՐ 11-Ի ՅԱՐՁԱԿՈՒՄՆԵՐԷՆ ԵՏՔ ՄԻԱՑԵԱԼ ՆԱՀԱՆԳՆԵՐՈՒ ՀԱԿԱԶԴԵՑՈՒԹԵԱՆ ՄԻՋԵՒ: ՓԱՍՏՕՐԷՆ ՄԱՐԴԿՈՒԹԻՒՆԸ ՄԻՇՏ ԱԼ ԿԱՐԻՔԸ ՈՒՆԵՑԱԾ Է ՀՈՄԵՐՈՍՆԵՐՈՒ` ՊԱՏՄԱԿԱՆ ԴԷՊՔԵՐՈՒ ԴԻՒՐԱՄԱՐՍԵԼԻ ՏԱՐԲԵՐԱԿՆԵՐ ԼՍԵԼՈՒ ՀԱՄԱՐ:

Հոմերոսի «Իլիական»ը յոյներուն եւ տրովադացիներուն միջեւ դիւցազներգական պատերազմի մը պատմութիւնն է: Պատերազմի իբրեւ պատճառ կը նշուի Պարիսի կողմէ Հեղինէի «առեւանգումը»: Հեղինէ կինն էր Սպարտայի թագաւոր Մենելաւսի: Պարիս զաւակն էր Տրովադայի թագաւոր Պրիամիոսի: Արժանապատուութիւնը վիրաւորուած` Մենելաւս դիմած էր այլ յոյն թագաւորներու, որոնք ուխտով կապուած էին իրեն: Իրենց ուժերը միացնելով` անոնք նաւերով ճամբայ ելած էին դէպի Փոքր Ասիա եւ պաշարած էին Տրովադայի ծովեզերեայ քաղաքը: Գլխաւորաբար այս պատերազմին վերջին օրերը նկարագրելով` «Իլիական»ը կը վխտայ դաւադրութիւններով, ցայտուն տիպարներով եւ դէպքերով:

Հերոդոտոս` Ն. Ք. 5-րդ դարու պատմագիրը, որ կը նկատուի պատմութեան նախահայրը, ապրած է «Իլիական»ի գրառումէն աւելի քան 300 տարի ետք: Ան արդարօրէն հռչակաւոր է մարդկային իրադարձութիւններու աւելի բանական, քան թէ դիցաբանական կամ գերբնական բացատրութիւններու իր նախընտրութեամբ: Իր անցեալը հասկնալու համար ան պեղած է մարդոց արարքները, տիպարներն ու շարժառիթները: Անոր «Պատմութիւններ» վերնագիրով գործին ամէնէն հմայիչ պարբերութիւնները կը վերաբերին Տրովադայի պատերազմին: Իր օրերուն եւ ժամանակներուն «Իլիական»ը կը նկատուէր յոյներու նախահայրերու պատմութեան ճշմարիտ արձանագրութիւն մը, եւ իւրաքանչիւր յոյն աշակերտ պարտաւոր էր կարդալ զայն: Մշակուած եւ զարգացած յոյն ազնուականներէ կ՛ակնկալուէր գունագեղ էջեր արտասանել անկէ:

Սակայն Հերոդոտոսի համար սկիզբէն խնդրայարոյց էր «Իլիական»ը: Տարօրինակ կը թուէր, թէ` «երբ յոյները առեւանգած էին տրովադացիներուն կիները, տրովադացիները երբեք չէին մտահոգուած: Սակայն յոյները սպարտացի աղջկան մը սիրոյն մէկտեղած էին հսկայական բանակ մը, նուաճած էին Ասիան եւ քայքայած էին Պրիամոսի թագաւորութիւնը»: Հերոդոտոս թերահաւատ էր, թէ Հեղինէ հակառակ իր կամքին դուրս բերուած էր Սպարտայէն, եւ եթէ նոյնիսկ այս մէկը տեղի ունեցած էր հակառակ իր ցանկութեան, արդեօք այս արարքը նենգ խաբեբայի մը գործը չէ՞ր, որ արժանի չէր յոյներու կողմէ նման հսկայական զօրաշարժի մը: Հերոտոդոսի մարդկային բնութեան ըմբռնումին չէր համապատասխաներ այլապէս տրամաբանութեամբ շարժող տրովադացիներուն հակազդեցութիւնը յունական ներխուժումին, որովհետեւ «վստահաբար ո՛չ Պրիամոս, ո՛չ ալ անոր ընտանիքը այնքա՛ն հրապուրուած պիտի ըլլային, որ վտանգէին իրենց սեփական անձը, զաւակներն ու քաղաքը, պարզապէս որպէսզի Պարիսի սեփականութիւնը դառնար Հեղինէն», ինչպէս կը վերլուծէ պատմագիրը:

Հերոդոտոս ի վերջոյ ընդունած է Հոմերոսի պատմութեան որոշ մասերը, ներառեալ` յոյներուն արշաւանքի շարժառիթը, որքան ալ անհեթեթ կը թուէր այս մէկը: Մնացեալ մասերը ան փոխարինած է «Ճշմարիտ» այն պատմութեամբ, որ արդիւնք էր իր սեփական ուսումնասիրութեան: «Ինծի այնպէս կը թուի, թէ Հոմերոս ծանօթ էր բուն պատմութեան, սակայն անտեսած էր զայն, որովհետեւ հաւանաբար մտածած էր, թէ անիկա այնքան ալ չէր պատշաճեր դիւցազներգական բանաստեղծութեան», ինչպէս գրած է ան: Հերոդոտոսի համաձայն, իրականութիւնը նոյնիսկ շատ աւելի վատ է, քան ինչ որ պատմուած է «Իլիական»ի մէջ: Երբ Պարիս Սպարդայէն դուրս բերած է Հեղինէն, փոթորիկ մը զանոնք քշած է դէպի Եգիպտոսի այն ափը, ուր Նեղոսը կը թափի ծով: Հոն Պարիսի նաւուն վրայ գտնուող ստրուկները իրենց վիճակէն խոյս տալու առիթ մը օգտագործելով` ըմբոստացած են եւ «այդ գետաբերանին բանտապահին» տեղեկացուցած են Պարիսի արարքին մասին: Հարցը հասած է տեղւոյն թագաւորին, որ անմիջապէս ձերբակալել տուած է Պարիսը: Թագաւորը խնայած է Պարիսի կեանքը, սակայն գրաւած է Հեղինէն եւ այն գանձերը, որոնք կը գտնուէին անոնց հետ: Ապա պահանջած է, որ Մենելաւս «անձամբ գայ եւ զանոնք տանի իրեն հետ»: Նախքան Պարիսը ազատ արձակելը, թագաւորը իր ցասումը թափած է անոր վրայ` զայն կոչելով «ստորնագոյն մարդը», որովհետեւ ան «խաբած է կինը» իր հիւրընկալին, գրգռած է անոր միտքը եւ զայն գողցած է իր ամուսինէն:

Պարիս իր երկիրը վերադարձած է ձեռնունայն: Տրովադայի մէջ Հեղինէ գոյութիւն չունէր` քաղաքին 10 տարուան շրջափակումին ժամանակ, սակայն յոյները կը մերժէին հաւատալ տրովադացիներուն, որոնք կ՛ըսէին, թէ Հեղինէն քաղաքին մէջ չէր: Անմտօրէն քանդելով Տրովադան եւ տասը տարի կռուելով սխալ տեղ մը, միաժամանակ ծանր վնասներ կրելով, յոյները ի վերջոյ անդրադարձան ճշմարտութեան եւ Մենելաւս Հեղինէն վերագտաւ Եգիպտոսի մէջ: Տրովադայի պատերազմին այս աւելի մռայլ պատմութեան իբրեւ ապացոյց` Հերոդոտոս կը նշէ նաեւ կարգ մը այլ պատմութիւններ եւ եգիպտական քանի մը արձանագրութիւններ` զանոնք պաշտպանելով մարդկային բնութեան իր նուրբ վերլուծումով: Ասիկա հետազօտական լրագրութիւն էր, որ տեղի կ՛ունենար Ն. Ք. 450-ին: Այսուհանդերձ, Հերոտոդոս հաւատացեալ մարդ մըն էր եւ համոզուած էր, թէ երկնային նախախնամութիւնը նաւաբեկումի ենթարկած էր յունական բանակները, որոնք կը վերադառնային Տրովադայէն, հետեւաբար «բոլոր մարդիկ պէտք է գիտնան, թէ երբ սխալներ կը գործեն, աստուածները անպայման որ կ՛այցելեն իրենց մեծ պատիժներով», կը գրէր ան:

Ինծի այնպէս կը թուի, թէ յետ սեպտեմբեր 11-ի տասնամեակը որոշ զուգահեռներ ունի Տրովադայի պատերազմին հետ: Պահ մը նկատի ունենանք հետեւեալ պատմութիւնը. քանի մը չարանենգ մարդիկ կ՛արշաւեն դէպի Միացեալ Նահանգներ եւ կը սպաննեն 3000 քաղաքացիներ: Որքան ալ սարսափելի է այս մէկը, սակայն աւելի վատ ոճիր մը չէ, քան` այն բազմաթիւ ոճիրները, զորս ամերիկացիք նախապէս գործած են այլոց դէմ: Տարբերութիւնը պարզապէս այն է, թէ այս յարձակումը ամբողջութեամբ կը տեսնենք պատկերասփիւռի պաստառին վրայ: Իրենց վրէժը լուծելու համար Միացեալ Նահանգներ կ՛ուղղուին արտասահման, զօրաշարժի կ՛ենթարկեն հզօր ուժ մը, իրենց կը լծեն քանի մը դաշնակիցներ եւ կը ձեռնարկեն բազմաթիւ տարիներու վրայ երկարող պատերազմներու` երկու երկիրներու դէմ, ուր հասնելու համար աշխարհի կէս ճամբան պէտք է կտրել: Արշաւանքին նպատակներէն մէկը չարանենգ յարձակողներուն ղեկավարը` Ուսաման գտնելն է, միւսը` զանգուածային քանդումի զէնքեր:

Երկու պատերազմները միասնաբար կը խլեն հարիւր հազարաւոր քաղաքացիներու կեանքը, վիրաւոր վիճակի կը մատնեն եւ տեղահան կ՛ընեն միլիոնաւոր ուրիշներ, Միացեալ Նահանգներու մէջ տուրք վճարող քաղաքացիին կ՛արժեն աւելի քան 3 թրիլիոն տոլար` ի գին բազմաթիւ առիթներու կորուստին, երկիրը շատ աւելի մխրճելով պարտքերու եւ տնտեսական անկումի մէջ եւ վատթարացնելով արդէն լարուած ընկերային սպասարկութիւնները, հաւանաբար` անդարմանելի աստիճանի հասցնելով զանոնք: Այս բոլորէն ետք ի յայտ կու գայ, թէ Ուսամա տարիներ շարունակ կ՛ապրէր այլ երկիրի մը մէջ, եւ թէ` զանգուածային քանդումի զէնքեր գոյութիւն չունին: Հերոդոտոսի կողմէ Տրովադայի պատերազմին «ճշմարիտ» արձանագրութեան նման, այս մէկը եւս շատ դժուար է հանդուրժել: Հետեւաբար կը խնդրենք աշուղներէն, որ հրապարակ գան եւ մեզի ընձեռեն աւելի մարսելի տարբերակ մը:

 

«ԹԵՆԹԵՆ ՔՈՆԿՈՅԻ ՄԷՋ» Կ՛ԵՆԹԱՐԿՈՒԻ
ԴԱՏԱԿԱՆ ՀԵՏԱՊՆԴՈՒՄԻ

ԱՄԲՈՂՋ ՍԵՐՈՒՆԴ ՄԸ ՀԱՍԱԿ ՆԵՏԱԾ Է ԹԵՆԹԵՆԻ ԱՐԿԱԾԱԽՆԴՐՈՒԹԻՒՆՆԵՐՈՎ ՀՄԱՅՈՒԱԾ: ՍԱԿԱՅՆ ԱՆՈՆՑ ՀՄԱՅՔԻՆ ԵՏԻՆ ՅԱՅՏՆԱՊԷՍ ԹԱՔՆՈՒԱԾ Է ՄՌԱՅԼ ԽՈՐՔ ՄԸ: ԱՅՍ ՕՐԵՐՈՒՆ ԾԱԳՈՒՄՈՎ ՔՈՆԿՈՑԻ ՄԱՐԴ ՄԸ ՊԵԼՃԻՔԱԿԱՆ ԱՏԵԱՆԷ ՄԸ ԿԸ ՊԱՀԱՆՋԷ ԱՐԳԻԼԵԼ «ԹԵՆԹԵՆ»Ի ԳԻՐՔ ՄԸ` ՎԻՃԵԼՈՎ, ԹԷ ԱՓՐԻԿԵՑԻՆԵՐԸ ՊԱՏԿԵՐՈՂ ԱՆՈՐ ՏԵՍԱՐԱՆՆԵՐԸ ՅԱՏԿԱՆՇՈՒԱԾ ԵՆ ՑԵՂԱՅԻՆ ԽՏՐԱԿԱՆՈՒԹԵԱՄԲ: «Ա. ԷՖ. ՓԷ.», «ՌՈՅԹԸՐԶ» «ՆԻՈՒԶԹՐԵՔ ԻՆՏԻԱ» ԵՒ «ՍՔՈԹՑՄԵՆ»ԿԸ ԳՐԵՆ.

Քոնկոցի մարդ մը քանի մը օր առաջ պելճիքական դատական ատեանէ մը խնդրեց, որ գրադարաններու դարաններէն «Թենթեն ին տը Քոնկօ» գիրքը վերցնելու վճիռ մը արձակէ, որովհետեւ անիկա լեցուն է ցեղային խտրականութիւն արտացոլացնող ափրիկեան նախատիպարներով:

«Ասիկա ցեղային խտրականութիւն բուրող գիրք մըն է, որ կը փառաբանէ գաղութատիրութիւնը եւ սպիտակ ցեղին գերակայութիւնը սեւամորթ ցեղին վրայ», ըսած է Մպութու Մոնտոնտօ` Պրիւքսելի մէջ տեղի ունեցող դատավարութեան առիթով:

«Պիտի շարունակե՞նք նման գիրք մը թոյլատրել այսօր», հարց տուած է Մոնտոնտօ, որուն յարուցած դատական հարցը ընդդէմ «Թենթեն»ի հրատարակիչին կը վայելէ զօրակցութիւնը Ֆրանսայի մէջ ցեղային խտրականութեան դէմ պայքարող կազմակերպութեան մը:

ԳԷԹ ԱԶԴԱՆՇԱՆ ՄԸ

Մոնտոնտոյի իրաւաբաններէն Ահմետ Լ՛Հետիմ կը վիճի, թէ գիրքը, զոր գրած է մեծապէս փառաբանուած պելճիքացի գրագէտ Հերժէ, կը բռնաբարէ Պելճիքայի մէջ ցեղային խտրականութեան դէմ որդեգրուած օրէնքները:

«Երեւակայեցէք, որ 7 տարեկան սեւամորթ աղջնակ մը «Թենթեն ին տը Քոնկօ» գիրքը յայտնաբերէ իր դասընկերներուն հետ», ըսած է Մոնտոնտօ դատավարութեան ժամանակ` դատապարտելով գիրքին մէջ սեւամորթ տղամարդու մը պատկերումը իբրեւ «ծոյլ, հլու եւ յիմար» անձ մը, որ «անկարող է ճիշդ ֆրանսերէն խօսելու»:

Իրաւաբաններ կ՛ըսեն, թէ Քոնկոյի մէջ (այսօրուան Քոնկոյի Ժողովրդավարական Հանրապետութիւնը) անվեհեր լրագրողին եւ անոր շան` Սնոուիի արկածախնդրութիւնները գէթ պէտք է պարունակեն ազդանշան մը կամ անոնց պէտք է ընկերակցի բացատրութիւն մը` պատմութեան պատմական պարունակին մասին:

«Թենթեն ին տը Քոնկօ»ի հրատարակիչը` Քասթըրման, ինչպէս նաեւ` Մուլինսարթ, այն ընկերութիւնը, որուն սեփականութիւնն են «Թենթեն»ի առեւտրական իրաւունքները, կը վիճին, թէ յայտնուած դժգոհութիւնը սպառնալիք մըն է խօսքի ազատութեան դէմ:

«Եթէ գրաքննութեան ենթարկենք «Թենթեն ին տը Քոնկօ»ն` արգիլելով զայն կամ ստիպելով, որ հրատարակիչը ազդանշան մը կցէ անոր, ապա աշխարհի ամբողջ գրականութիւնը օր մը պիտի ենթարկուի իրաւական հետապնդումի, պելճիքացի գրագէտ Ժորժ Սիմենոնէն մինչեւ Աստուածաշունչը», ըսած է անոնց մէկ ներկայացուցիչը` Ալեն Պերենպում:

«Դատական ատեանէն ազդանշան մը պահանջելը գրաքննութեան պէս բան մըն է,- կ՛ըսէ Պերենպում:- Եթէ այս ուղղութիւնը շարունակուի, ապա պիտի պահանջենք արգիլել Չարլզ Տիքընզի գործերը, որոնք կը պարունակեն հակասեմական ակնարկութիւններ»:

Քասթըրման եւ Մուլինսարթ դատական ատեանին մէջ իրենց վիճարկութիւնները պիտի ներկայացնեն հոկտեմբեր 14-ին: Վերջնական վճիռ մը կը նախատեսուի երկու ամիսէն:

Եթէ ատեանը մերժէ ընդունիլ գիրքին ամբողջական արգիլումը, ապա Մոնտոնտօ պիտի պահանջէ, որ նմանօրինակ ազդանշան մը դրուի նաեւ գիրքին ֆրանսերէն եւ հոլանտերէն տարբերակներուն վրայ, որոնք կը վաճառուին Պելճիքայի մէջ:

Թենթենի սիրահարներ անհամբերօրէն կը սպասեն Սթիւըն Սփիլպըրկի «Տի էտվանչըրզ աֆ Թենթեն. տը սիքրեթ աֆ տը եունիքոռն» շարժուն գծանկարին հրապարակումը այս ամիս: Բեմադրիչը կ՛ըսէ, թէ Թենթենի մասին երբեք չէր լսած մինչեւ 1981, երբ այս մասին յիշատակում մը կատարուած է իր «Ռէյտըրզ աֆ տը լոսթ արք» ժապաւէնին մասին ֆրանսական քննադատական յօդուածի մը մէջ: Սակայն Թենթենի արկածախնդրութիւններուն առաջին պատմութիւնները յաճախ ստեղծած են ցեղային խտրականութեան վերաբերող դժգոհութիւններ եւ արդի ժամանակներու խմբագիրներ մեղմացուցած են անոնց պարունակութիւնը:

ՄԻՋԱՎԱՅՐԻ ՆԵՐԳՈՐԾՈՒԹԻՒՆ

«Թենթեն ին տը Քոնկօ» առաջին անգամ հրատարակուած է պելճիքական «Լը վենթիեմ Սիեքլ» օրաթերթին մէջ, 1930-1931-ին, իբրեւ գծանկարներով պատմութիւն մը, որ մաս կը կազմէր «Թենթենի արկածախնդրութիւնները» վերնագիրով ժողովրդականութիւն վայելող գիրքերու շարքին:

Հերժէ` բուն անունով Ժորժ Ռեմի (ապրած է 1907-1983), գիրքը արդարացուցած էր` ըսելով, թէ անիկա պարզապէս կ՛արտացոլէր իր ժամանակներու հայեցակէտերը: Գիրքին կարգ մը տեսարանները վերատեսութեան ենթարկուած էին աւելի ուշ լոյս տեսած պատկերազարդ գունաւոր հրատարակութիւններու մէջ եւ ցեղային խտրականութեամբ յատկանշուած մասերը զանց առնուած էին ապագայ հրատարակութիւններէ:

«Հասակ նետած էի իմ ապրած միջավայրիս նախապաշարումներով: Այդ ժամանակ միայն գիտէի այն, ինչ որ մարդիկ կը պատմէին այս երկրին մասին. թէ` սեւամորթները բոլորն ալ մանուկ են, եւ թէ` լաւ է, որ մենք գոյութիւն ունինք իրենց համար,- ըսած է Հերժէ:- Ափրիկեցիները կը պատկերէի այս զուտ խնամակալական ոգիին չափանիշներով»:

Մպութու Մոնտոնտօ Պիենվընիւ դատական միջոցառումի դիմած է  «Թենթեն ին տը Քոնկօ»ի բնօրինակին արդիական տարբերակին դէմ: Ան այս գիրքին դէմ առաջին անգամ իրաւական հարց յարուցեց 2007-ին, սակայն դատական ատեանի մը մէջ իր վէճը յաջողեցաւ արծարծել միայն շաբաթ մը առաջ, ամիսներ տեւած իրաւական վիճարկութիւններէ ետք:

«Այն, ինչ որ այսօր հարց կը յարուցէ, ոչ թէ ինքնին հեղինակը` Հերժէն է, այլ` առեւտրականացումը պատկերազարդ գիրքի մը, որ բացայայտօրէն կը տարածէ գաղափարներ` հիմնուած ցեղային գերակայութեան վրայ», ըսած է իրաւաբան Ահմետ Լ՛Հետիմ, ատեանին մէջ:

Սկիզբը ոճրային ամբաստանութեան հարց յարուցուած էր գիրքին դէմ: Սակայն երկար վէճերէ եւ յապաղումներէ ետք, թէ ո՛ր ատեանը իրաւասութիւն ունէր լսելու հարցը, անցեալ տարի Մոնտոնտոյի իրաւաբաններու խմբակը դատական ատեան ներկայացաւ քաղաքացիական հարց մը յարուցելու նպատակով:

Բրիտանիոյ մէջ ցեղային հաւասարութեան յանձնաժողովը 2007-ին իր զօրակցութիւնը յայտնեց Մպութօ Մոնտոնտոյի վիճարկութեան եւ հաստատեց, թէ «Թենթեն ին Քոնկօ»ն կը պարունակէր «ցեղային ահաւոր նախապաշարումներ»:

Այնուհետեւ «Թենթեն ին տը Քոնկօ»ի անգլերէն տարբերակը կը կրէ ազդանշան մը, որ ընթերցողները կը զգուշացնէ, թէ հոն կարելի է հանդիպիլ վիրաւորական բովանդակութեան մը եւ կը նշէ, թէ զայն պէտք է կարդալ իր ժամանակներու պարունակին մէջ:

«Թենթեն ին տը լենտ աֆ տը սովիեց» գիրքին մէջ համայնավար յեղափոխականներ պատկերուած են իբրեւ չարանենգ մարդիկ: «Թենթեն ին Ամերիքա» գիրքին մէջ բազմաթիւ սեւամորթ տիպարներ ներկայացուած են տարբեր գոյնով, այն մտավախութեամբ, թէ անոնք կրնան ենթարկուիլ ցեղային խտրականութեամբ յատկանշուած նախատինքի: «Տը շութինկ սթար» գիրքը սկիզբը ունէր ամերիկացի հակակրելի կերպար մը` հրէական Պլումընշթայն մականունով:

Սակայն դէպի անցեալի պելճիքական Քոնկօ Թենթենի ուղեւորութեան պատմութիւնը ամէնէն աւելի տարակարծութեան նիւթ է: Պելճիքական Քոնկոյի գաղութատէրերը երկար ժամանակէ ի վեր ամբաստանուած են սարսափելի չարաշահութիւններով: «Թենթեն ին տը Քոնկօ»ի բովանդակութիւնը թիրախ դարձած է գաղութատիրութեան, ցեղային խտրականութեան եւ անասուններու նկատմամբ վայրագ վերաբերումի ամբաստանութիւններու: Թենթեն դասարանի մը մէջ մանուկներուն կը պատմէ անոնց «հայրենիք Պելճիքայի» մասին, կը դիտէ, թէ ինչպէս երկու գիւղացիներ կը կռուին յարդէ գլխարկի մը համար եւ կը հանդիպի սեւամորթ կնոջ մը, որ գլուխը կը խոնարհէ` ըսելով. «Սպիտակամորթ մեծաւորը մեծ կախարդ մըն է»:

(Համադրաբար)

Պատրաստեց՝ Լ. ԿԻՒԼՈՅԵԱՆ – ՍՐԱՊԵԱՆ

 

 

 

 

 

 

Share this Article
CATEGORIES