ՏԵՍԱԿԷՏ. ԻՐԱՆԵԱ՞Ն, ԹԷ՞ ԱՄԵՐԻԿԵԱՆ ԾՐԱԳԻՐ

ՎԱՀՐԱՄ ԷՄՄԻԵԱՆ

Միացեալ Նահանգներու ընդհանուր դատախազը անցեալ շաբաթ յայտարարեց, որ Ուաշինկթընի մէջ Իսրայէլի եւ Սէուտական Արաբիոյ դեսպանատուներուն դէմ յարձակումի իրանեան ծրագիր մը բացայայտուած է: Սակայն շուտով իրանեան ծրագիրին իսրայէլեան մասը վերցուեցաւ շրջանառութենէ եւ այժմ կը խօսուի միայն Սէուտական Արաբիոյ դեսպանին դէմ ծրագրուած մահափորձի մը մասին: Իսրայէլեան թիրախի մը դէմ յարձակումը արաբական աշխարհին մէջ կրնայ համակրանք ստեղծել կամ լաւագոյն պարագային այդտեղ անտարբերութեամբ ընկալուիլ, ինչ որ իրադարձութեան ստեղծման կամ շահագործման նպատակին չի ծառայեր, իսկ սէուտական թիրախի մը դէմ ծրագրուած յարձակումը Միջին Արեւելքի մէջ սիւննի-շիի լարուածութիւն հրահրելու եւ Իրանի նկատմամբ Ռիատի մտահոգութիւնները ամրապնդելով` զայն Ուաշինկթընի հետ համագործակցելու առաւել պատրաստակամ դարձնելու ազդակ մըն է:

Իրանեան ծրագիրի հրապարակումն ու շեփորահարումը նաեւ փորձ մըն է 11 սեպտեմբեր 2001-ի ցնցումը ապրած եւ ամերիկեան շարք մը քաղաքներու մէջ ընկերային անարդարութեան դէմ բողոքի ցոյցերուն մասնակից ամերիկացի քաղաքացիներուն ուշադրութիւնը շեղելու. այլ խօսքով` իսկական կամ շինծու արտաքին սպառնալիքի մը ճամբով ներքին հարցերէն խուսափելու քաղաքականութեան մէկ արտայայտութիւնը:

Իրանեան դաւի մասին տեղեկատուութիւնը կը յիշեցնէ Իրաքի մէջ քիմիական եւ կենսաբանական զէնքերու գոյութեան այն վարկածը, որ թէեւ ի վերջոյ ի յայտ եկաւ, թէ կեղծ էր, սակայն մինչ այդ անոր հիմամբ քանդուեցաւ երկիր մը, ուր այնքան արիւն հոսեցաւ եւ տակաւին այնքան կեանքի կորուստ կ՛արձանագրուի, որ զոհերը դադրած են իբրեւ մարդկային էակ ընկալուելէ եւ վերածուած` վիճակագրութեան. հնարք մը, որ արձանագրուած եւ արձանագրուող ողբերգութիւնն ու անոր տարողութիւնը ծածկելու կը ծառայէ: Իրաքեան այդ փորձառութենէն մեկնելով էր, որ «Ֆայնենշըլ Թայմզ»ի եւ «Ինտիփենտընթ»ի նման հեղինակաւոր օրաթերթեր կասկածի տակ առին «իրանեան դաւ»ի մը ամերիկեան տեղեկութիւնը: Ի վերջոյ «որոշ ժամանակ կարելի է յիմարացնել մարդիկը, մշտապէս կարելի է յիմարացնել որոշ մարդիկ, սակայն յիմարացնել բոլորը եւ մշտապէս` անկարելի է»:

Այժմ ամերիկեան վարչակազմը կը գտնուի ստախօս Միհրանի կացութեան մատնուելու վտանգին առջեւ: Թեհրան թերեւս այս իրողութեան քաջ գիտակցելով կամ ժամանակ շահելու փորձով մը դիմեց իմաստուն քայլի մը` Ուաշինկթընին փոխանցեց այս հարցով ամբաստանութիւնները քննարկելու իր պատրաստակամութիւնը, ինչպէս նաեւ այդ մէկը կատարելու համար թղթածրարին շուրջ պէտք եղած տեղեկութիւնները պահանջեց: Ուաշինկթընի պատասխանը վստահաբար պիտի չուշանայ: Այդ պատասխանն ու հետագայ զարգացումները ցուցանիշներ պիտի պարունակեն, թէ շրջանառութեան մէջ դրուած լուրը իրանեա՞ն ծրագիրի մը կը վերաբերի, թէ՞ ամերիկեան: Մինչ այդ, պէտք է այս հարցին վերապահութեամբ մօտենալ:

 


Share this Article
CATEGORIES