«ՀՊԱՐՏՈՒԹԵԱՆ ԱՌՋԵՒԷՆ ԱՆԿՈՒՄԸ ԿԸ ՔԱԼԷ»

Սուրբ գրային էջերէն քաղուած այս իմաստալից նախադասութիւնը կը վերաբերի ոչ միայն մեր ընկերային կամ հաւաքական կեանքը բաղկացնող անհատներու վարքին, այլեւ` երկիրներ կառավարող պետական դէմքերու, բարձրաստիճան անձնաւորութիւններու:

Հպարտութիւն ըսելով` պէտք է հասկնալ անձի մը հոգեբանութեան մէջ շաղուած յոռի տրամադրութիւն, որ կարելի է մեկնաբանել իբրեւ եսակեդրոն, ինքնահաւան, նախանձոտ: Այս ոլորտին մէջ կարելի է անդրադառնալ ուրիշ երեւոյթի մը մասին, որ այս պարագային անմիաստ եւ անպէտք յամառութիւնն է: Նման անձերու հետ յարաբերութիւն ունենալը քիչ մը դժուար է: Կարելի է այդպիսիներուն հետ «ընտելանալ» դիւանագիտութեան օժանդակութեամբ, քիչ մըն ալ «այո» ըսելով անոր ամէն տեսակէտներուն, համոզումներուն, անշուշտ` հեռու մնալու համար վէճեր արծարծելու վիճակէն:

Անհատներու պարագային անտեղի եւ աւելորդ հպարտութիւնը կարելի է վերագրել ենթակային տգիտութեան, որ նոյն ատեն կ՛արտայայտուի գերադասութեան բարդոյթով: «Ես  եմ լաւագոյնը, իմ կարծիքն է ամէնէն ճիշդը»` կը յայտարարէ հպարտութեան ախտով վարակուած անհատը:

Այս օրերուն, երբ կը լսենք հեռու եւ մօտ երկիրներէ, նոյնիսկ` մեր երկրէն, պատերազմներ բռնկեցնող նախագահներ, պետական դէմքեր, որոնք վստահած իրենց նիւթական գանձերուն, անհատնում հարստութեան` իրենց հպատակ ժողովուրդները կը չարչարեն, կը սպաննեն, որպէսզի մշտնջենական մնայ իրենց իշխանութիւնը եւ նկատուին ամենամեծը, ամենակարողը: Անոնք կ՛արհամարհեն, կ՛անտեսեն ժողովուրդին իրաւունքները` մարդավայել կենսաձեւ մը ունենալու: Ժողովուրդը կը մխրճուի աղքատութեան, չքաւորութեան ճահիճին մէջ, բայց ոչ մէկ մեծաւոր կը գթայ կամ խղճահարութեան զգացում կ՛ունենայ:

Հպարտութիւնը մահացու մեղքերէն մէկը նկատուած է քրիստոնէական հանգանակին մէջ: Նախքան սուրբ հաղորդութիւն ստանալը` հաւատացեալը պէտք է հետեւի զղջումի աղօթքին եւ իր «մեղան» արտայայտէ հաւատքով:

Նախախնամութեան պարգեւած շնորհներով օժտուած անձեր որքան ազնիւ ու խոնարհ ըլլան, այնքան աւելի կը յարգուին շրջապատին մէջ: Այսպիսիք սիրելի կը դառնան ընկերութեան մէջ եւ կը փնտռուին իբրեւ օգտակար եւ օրինակելի անձնաւորութիւն: Հակառակը, այս պարագային ժխտական հետեւանք կ՛ունենայ: Իր շնորհներով կամ տաղանդով փքուած անհատը ժամանակաւոր յարգանք կը վայելէ: Այս միջոցին ան կրնայ համբաւ ունենալ, բայց երբ ժամանակի ընթացքին անոր պարծենկոտ հպարտութիւնը ի յայտ կու գայ, կը ստեղծէ մերժողական տրամադրութիւն իր շրջապատին մէջ: Նոյնիսկ ընտանիքի անդամներուն միջեւ եթէ նման կերպարով անձ մը կայ, հոն ծայր կու տայ անհամաձայնութիւն եւ ընդդիմութիւն` մէկը միւսին հանդէպ:

Վերջին տարիներուն եւ մանաւանդ այս օրերուն ափրիկեան երկիրներու մէջ ծաւալած ժողովրդային ըմբոստութիւնը հետեւանքն է միայն իր անձը փառաբանող, ժողովուրդը առ ոչինչ նկատող, իր քաղաքացիներուն ցաւին ու կարիքներուն անտեղեակ կամ զանոնք անտեսող ղեկավարներուն: Իրարու ետեւէ խաւաքարտէ դղեակներու նման փուլ կու գան գահերը մեծամիտ ու եսակեդրոն, հպարտ ու ինքնահաւան պետական առաջնակարգ դէմքերու, նախագահներու: Անոնք ենթարկուեցան ժողովուրդի ցասումին, «խելագարուած ամբոխներ» եղան ու ցցուեցան երկաթեայ թաթեր ունեցող մեծաւորներուն դէմ` զանոնք խայտառակելով աշխարհով մէկ:

«Հպարտութեան առջեւէն անկումը կը քալէ» ոսկի խօսքը կեանքի վերիվայրումներուն նշանը ցոյց կու տայ: Յառաջագունէ այս խօսքերը կը զգուշացնեն այն անձերը, որոնք ամբարտաւանութեամբ եւ անձնասիրութեամբ հրապարակ կու գան` խնկարկուելու, փառաբանուելու: Անշուշտ անոնք կ՛ունենան խնկարկուներ, փառաբանողներ, կեղծ ու խարդախ բարեկամներ, որոնք ցոյց կու տան իրենց երկերես տրամադրութիւնը, երբ ԱՆԿՈՒՄԸ ինքզինք կը պարտադրէ:

Բռնակալներու, ժողովրդավարութեան կռնակ դարձուցած աշխարհակալներու վախճանը կ՛ունենայ անփառունակ անկում լաց ու ակռաներու կճրտում: Այս պարագային որքան դիպուկ է հայոց պատմութեան արքայական գահին տիրացած թագաւորին ափսոսանքը, զուր ողբը.

«Աւա՜ղ փառացս անցաւորի» գոչեց ան, ու այս նշանաւոր խօսքը օղի նման կախուած մնաց յաջորդող հայ սերունդներու ականջներէն:

Ինչո՞ւ համար այսքան փառասէր, ինքնասէր ու հպարտ եղած են արդեօք քազզաֆիները եւ միւսները : Անոնք պատճառ եղան բազմահազար անմեղներու նահատակութեան` նոյն ատեն կորսնցնելով իրենց գանձերը եւ քարիւղի շտեմարանները: Այս պարագային յիշենք Աւետարանէն փոխանցուած անմիտ հարուստին առակը, որ ի տես իր անսպառ ցորենի շտեմարաններուն` գոչած էր. «Ո՜վ իմ անձս, կե՛ր, ա՛րբ եւ ուրա՛խ լեր»: Խեղճ անմիտ պարծենկոտը տեղեակ իսկ չէր, թէ նոյն գիշերն իսկ հոգին պիտի աւանդէր:

Մարդկութեան անէծքին ու նզովքին արժանացած մեծ մակաբոյծներուն նաւթի անսպառ հորերը կը ցամքին` զարմացնելով զիրենք եւ ողջ աշխարհը:

Բռնակալները մարդկային պատմութեան էջերէն ջնջուած անուններ կը մնան: Բայց ափսոս անոնց սուրերուն զոհ գացած անմեղներուն:

Հպարտութիւնը մոլութիւն մըն է, որ «անձնասպանութեան» կը մղէ իր ճիրաններէն ճանկռտուած մարդը…:

ՇԱՀԱՆԴՈՒԽՏ

Share this Article
CATEGORIES