«ԴՐՕՇԱԿ»-Ի ԽՄԲԱԳՐԱԿԱՆ. ՊԵՏՈՒԹԻՒՆ ԵՒ ԱԶԱՏ ՇՈՒԿԱՅ
Հայաստանի տնտեսութեան մերօրեայ իրավիճակը յատկանշւում է մի շարք բացասական գնահատականներով: Դրանց մի մասը ժառանգուել է խորհրդային ժամանակներից, իսկ մի կարեւոր բաժինն էլ` յետխորհրդային օրերին ներմուծուած արատաւոր բարքերից:
Այդ բացասական երեւոյթները բնորոշւում են ընկերային բեւեռացմամբ, անարդարութիւններով, գործազրկութեամբ, մենաշնորհեալ խաւի անխափան գործունէութեամբ, ստուերային տնտեսութեամբ եւ վերջապէս քաղաքական ու տնտեսական վերնախաւերի սերտաճումով:
Այս բոլորը սպառնում են Հայաստանի Հանրապետութեան ներքին եւ արտաքին անվտանգութիւնը, եւ չեն կարող չմտահոգել ՀՅ Դաշնակցութեանը:
Ուստի անհրաժեշտ է առաջ քաշել 21-րդ դարին համապատասխան առաջադէմ գաղափարներ, որոնք կ՛ապահովեն ընկերային արդարութեան հիման վրայ տնտեսական զարգացման հեռանկարը:
Տնտեսութեան կարգաւորումը Հայաստանի առաջնահերթ խնդիրն է եւ պահանջում է հրատապ լուծումներ: Այդ ուղղութեամբ պէտք է հաշուի առնուեն երկու գլխաւոր սկզբունքներ:
Առաջինը` տնտեսական զարգացման հիմնախնդիրն է: Սա անչափ կարեւոր նախապայման է, յատկապէս ի տես մերօրեայ իրողութեան` կապուած համաշխարհայնացման գործընթացների հետ: Ժամանակակից միջազգային պայմանները ու դրանցից բխող տնտեսական բուռն մրցակցութիւնը, մուտք գործելով բաց շուկայական դաշտ, այլեւս թոյլ չեն տալիս առանձնաբար` անկախ տարածաշրջանային եւ նոյնիսկ հեռաւոր երկրների հետ մրցելու պարտաւորութիւնից, հասնել տնտեսական զարգացման: Եկամուտների, աշխատուժի, ապրանքների ու ծառայութիւնների անարգել տեղաշարժը աշխարհով մէկ մրցակցութիւնը ներքին շուկայի մակարդակից բարձրացրել է համաշխարհային մակարդակ: Այս մրցակցութեան մէջ յաջողելու համար անհրաժեշտ է ապահովել երեք գլխաւոր գործօն.
– Հաւասար պայմանների ապահովում` Հայաստանի բոլոր գործարար քաղաքացիների համար: Սա ենթադրում է ներքին շուկային եւ ներմուծումներին կապուած մենաշնորհների անմիջական վերացում, ստուերային տնտեսութեան կասեցում եւ արտօնեալ խաւի բացառում:
– Օրէնսդրութեան համալրում` մի կողմից սեփականութեան իրաւունքը կամայական ոտնձգութիւններից պաշտպանելու համար, միւս կողմից վարկային եւ հարկային քաղաքականութեամբ փոքր եւ միջին պիզնեսի զարգացման հնարաւորութիւն ընձեռնելու նպատակով:
– Պետական ծրագրաւորումով տնտեսութեան առաւել նպատակայարմար բնագաւառների ճշդում: Համապատասխան օրէնքներով ու վարչական որոշումներով երկիրը մղել այդ առաջնահերթութիւնների ուղղութեամբ:
Միայն այս ռազմավարութեամբ կարելի է երաշխաւորել իրական մրցակցային պայմաններ` երկրի մակարդակում, որը եւ նախապայմանն է համաշխարհային մարտահրաւէրները դիմակայելու համար: Եթէ ազատ ու հաւասար պայմաններում ներքին մրցակցութիւնը ի յայտ չբերի լաւագոյններին, ապա համաշխարհայինում յաջողելու առիթներ չեն ծնուի:
Երկրորդ` արդարութեան սկզբունքի որդեգրումն է: Այն ոչ միայն անհատական, այլեւ ժողովրդական անդրադարձ է պարունակում: Այս առումով անհրաժեշտ է ապահովել հասարակութեան բոլոր անդամների բարեկեցութիւնը: Յաղթահարել աղքատութեան երեւոյթը: Բոլորին տալ կենսապահովման բաւարար միջոցներ:
Սակայն այն ինչ առանցքային է, ոչ թէ այդ միջոցների չափն է միայն, այլեւ երկրի արտադրած նիւթական ու հոգեւոր բարիքների համաչափ ու արդար բաշխման պետական մօտեցումը: Որպէսզի քաղաքացին պետութեան մէջ տեսնի իր հոգատար, արդարամիտ եւ հարազատ կազմակերպութեանը, նրա նկատմամբ ձեռք բերի վստահութիւն եւ հաւատք: Որպէսզի քաղաքացու օտարումի ընթացքը կասեցուի եւ հասարակութիւնից լքուած զանգուածը մուտք գործի ազգային կենսագործունէութեան ոլորտ: Որպէսզի ընկերային համերաշխութեան պայմաններում տնտեսական գործունէութեան նպաստաւոր մթնոլորտ ստեղծուի եւ միջին խաւը նոր որակ ու քանակ նուաճի:
Բնականաբար, այստեղ եւս բազմաթիւ հարցեր իրենց լուծումը պիտի գտնեն: Օրինակ` նուազագոյն աշխատավարձի եւ կենսաթոշակների յաւելման հարցը, պետական հարկման յառաջատուական (փրոկրեսիւ) դրութեան կիրառումը, մարդկային դրամագլուխի զարգացման համար ներդրումների ապահովումը, գիւղերի եւ սահմանամերձ բնակավայրերի զարգացման համար յատուկ արտօնութիւնները: Գործազրկութեան վերացման ծրագրերում պետական միջոցների յատկացումը: Մի խօսքով բոլոր այն գործողութիւնները, որոնք կարող են դասակարգուել որպէս պետութեան կողմից ազատ-շուկայական յարաբերութիւնները կարգաւորելու ու վերահսկելու միջոց` այդ յարաբերութիւնների բացասական դրսեւորումները չէզոքացնելու եւ սահմանափակելու իմաստով: