ԽՄԲԱԳՐԱԿԱՆ. ՆԱԽԱՔԱՅԼ` ԴԷՊԻ ՀԱՏՈՒՑՈՒՄԻ ՄԻՋԱԶԳԱՅՆԱՑՈՒՄ

Անցնող օրերուն Լիբանանի մէջ տեղի ունեցող ձեռնարկներն ու քննարկումները կ՛ընդգծեն հայութեան հետ կապուած ամէնէն հրատապ թեմաներու եւ կարեւորագոյն խնդիրներու լիբանանահայ միջավայրի մէջ քննարկման հանգամանքը: Անշուշտ իր բնոյթով, էութեամբ եւ տարողութեամբ կը զատորոշուի եւ կ՛առանձնանայ Մեծի Տանն Կիլիկիոյ կաթողիկոսութեան կազմակերպած «ճանաչումէն հատուցում» կարգախօսով միջազգային համագումարը, որուն մասին կ՛անդրադառնանք առանձին եւ հետեւողական ձեւով:

Մինչ այդ, սակայն, լիբանանահայ յարանուանութիւններն ու կուսակցութիւնները համախմբող  100-ամեակի կեդրոնական մարմինի եւ Հայաստանի Հանրապետութեան պետական կեդրոնական յանձնախումբի հետագայ աշխատանքներու բնոյթն ու եղանակները համադրելու կոչուած ուղիներուն հրապարակային նշումն ու Հայաստանի Հանրապետութեան արտաքին քաղաքականութեան եւ Հայ դատի աշխատանքներու վերջին շրջանի համապատկերներու ներկայացումները յատուկ ձեւով շեշտեցին լիբանանահայ միջավայրին յառաջատարութիւնը` նման թեմաներու այլեւս ոչ միայն քննարկման, այլ նաեւ նպատակաուղղուած աշխատանքի ձեւաւորման նախադրեալներու հրապարակումով:

Քանի մը կարեւոր դիտարկում պէտք է նշել եւ ապա կեդրոնանալ միջազգային համագումարի երէկուան մեկնարկին վրայ:

100-ամեակը նշող հետագայ աշխատանքներու եւ ձեռնարկներու համար աշխատելիք ցանցային կառոյցի առաջին օղակը հանդիսացող լիբանանահայութիւնը կը ստանձնէ այսպիսով այդ աշխատանքներուն մէջ յառաջատար դերակատարութիւն, որ համակարգաւորուած ձեւով հայրենի գիտական եւ մշակութային մարդուժի նպատակաուղղուած օգտագործումով կը ծրագրէ իրականացնել յառաջիկայ երեք տարիներու ընթացքին միաժամանակ թէ՛ հայ հասարակութեան եւ թէ՛ օտար շրջանակներու ուղղուած թիրախաւորուած աշխատանքներ: Քաղաքական անմիջական առաւելները կը վերաբերին անշուշտ ա՛յս շրջանին մէջ տեսանելի դարձած թրքական աշխատանքներուն դիմաց հանրային կարծիքի վրայ ազդելու ուղղութեամբ այլընտրանքային քարոզչութեան տարածումի հաւանականութիւններուն: Տակաւին այս բոլորին անդրադառնալու առիթ կ՛ունենանք անպայման:

«Ճանաչումէն հատուցում» միջազգային համագումարի մեկնարկը ինքնին կը նախանշէ մեր համահայկական պահանջատիրութեան նոր տարողութիւն ապահովելու մտածողութիւնը: Հատուցման թղթածրարի պատրաստութեան անհրաժեշտութիւնը տակաւ դուրս կու գայ իր կարգախօսային տարազէն եւ կը վերածուի պահանջատիրական հետագայ աշխատանքներու առանցք ճշդող գործնականութեան: Նման նախանիշ մը, ի մի կը բերէ մէկ կողմէ պատմական բոլոր իրաւունքներու վերականգնման անհրաժեշտութիւնը, Ցեղասպանութեան բոլոր հետեւանքներու վերացման առաջադրանքը, հողային պահանջատիրութիւն բանաձեւը, եկեղեցիներու եւ եկեղեցապատկան կալուածներու վերադարձի հրամայականը, ազգային եւ անհատական ունեցուածքներու վերստանձնումի բարձրաձայնումը եւ նման յայտարարութիւններ, որոնց ետին կանգնած պետական, հոգեւոր, կուսակցական թէ հասարակական բոլոր ուժերուն եւ շրջանակներուն համար կարմիր թելի նման կ՛երկարի միեւնոյն գաղափարախօսութիւնը, միեւնոյն պահանջը, միեւնոյն պայքարի սեւեռակէտը:

Այս բոլորին համար սակայն անյետաձգելի հրամայական է նախապատրաստուիլը: Միջազգային օրէնքի օրինաչափութիւններուն իրազեկուածութիւնը եւ մանաւանդ անոնց համապատասխանեցումը մեր խնդիրներուն ու պահանջներուն նախապայման են հետագայ թղթածրարի պատրաստութեան առաջադրելի աշխատանքին համար: Անթիլիասի համագումարը այդ ուղղութեամբ աշխատելու ոչ միայն պատգամ է, այլ նաեւ կարեւոր նախաքայլ:

Share this Article
CATEGORIES