Ընկ. Վարդգէս Հայրապետեան. Հերոսի Մը Անհետացումը

ՎԱՉԷ ԲՐՈՒՏԵԱՆ

Ամերիկայի հռչակաւոր զինուորականներէն զօր. Տակլըս Մաքարթըր, իր ասպարէզի աւարտին, Քոնկրէսին մէջ իր արտասանած ճառը փակեց հետեւեալ միտքով. «Հին զինուորները չեն մահանար, անոնք պարզապէս կ՛անհետին»:

Դժուար է ընդունիլ ընկ. Վարդգէս Հայրապետեանին մահը` նոյն տրամաբանութեամբ: Մէկը, որուն ամբողջ կեանքը եղաւ աշխատանքի պայքար: Մէկը, որ ոչ միայն չէր վախնար աշխատանքէ, այլեւ կը «սարսափեցնէր» նոյնինքն աշխատանքը: Կարեւոր չէր, թէ այդ աշխատանքը ի՛նչ մակարդակի կամ Սփիւռքի գոյատեւման-կազմաւորման ռազմաճակատի ո՛ր խրամատին մէջն էր:

ՀՄԸՄ (մասնաճիւղի կամ շրջանային մակարդակի վրայ), թաղի ակումբ, կոմիտէութիւն, թաղականութիւն, ուր որ ալ մեծ ու փոքր գործ-պատասխանատուութիւն յանձնուած էր իրեն, ընկ. Վարդգէսի պատասխանը, օրինապահ սկաուտի նման, եղած էր «Մի՛շտ պատրաստ»:

Սփիւռքի կազմակերպումի առաջին հանգրուանին գտնուեցաւ գաղափարապաշտ սերունդ մը, որ յաճախ բառացիօրէն իր սեփական ձեռքերով կառուցեց թաղի ակումբը, դպրոցը կամ եկեղեցին, գետնի վրայ գործի վերածեց կազմակերպուելու ուղղութեամբ տրուած որոշումը: Սուրիոյ մէջ այդ սերունդի ներկայացուցիչներէն էին Փարթըխ Միսաքը, Լանղըր Եախուպը ու իրենց նման տասնեակներով ուրիշներ: Լիբանանի մէջ, նոյն սերունդի ներկայացուցիչներէն էին Սուրէն Անթոյեանը, Հայկազ Եափուճեանը, Րաֆֆի Պէրպէրեանը, Արշաւիր Աղան ու բազում ուրիշներ:

Անոնք գացին: Մաքարթըրի բնութագրումով` «անհետացան»: Որո՞նք յաջորդեցին իրենց: Եկաւ սերունդ մը, որ կարծէք յաւելեալ կիրքով շարունակեց սկսած աշխատանքը: Սերունդ մը, որուն ներկայացուցիչներէն եղան (զանազան բնագաւառներէ ներս) Երուանդ Տեմիրճեանը, Երուանդ Մոնոֆարեանը, Գէորգ Գանտահարեանը եւ… Վարդգէս Հայրապետեանը, բազում այլոց հետ: Այս նոյն սերունդն էր, որ թրծուած ըլլալով ՀՅԴաշնակցութեան կամ ՀՄԸՄ-ի քուրային մէջ` սփիւռքահայ կեանքի ղեկավարումի գաղափարները գործնական կեանքի վերածեց, սկսելով 1960-ական թուականներէն:

Ընկ. Վարդգէսը ճանչցած եմ Լիբանանի քաղաքացիական պատերազմի սկիզբը, ԷշրեՖիէի «Ազատամարտ» ակումբին մէջ, երբ իրեն յանձնուած էր շրջանի հայութեան ապահովութեան հսկող տղոց առօրեայ մատակարարման ապերախտ պատասխանատուութիւնը: Եթէ չեմ սխալիր, նոյն այդ ժամանակաշրջանին ընկ. Վարդգէս նաեւ ՀՄԸՄ-ի Պէյրութի մասնաճիւղի վարչութեան անդամ էր: Իր բնածին պարտաճանաչութեան վրայ աւելցած էր նաեւ ՀՄԸՄ-ին մէջ իր ստացած դաստիարակութիւնը:

Քաղաքացիական պատերազմի այդ շրջանին ընկ. Վարդգէս ո՛չ մէկ օր բացակայեցաւ ակումբէն, ո՛չ իսկ նուազագոյն թերացումը արձանագրեց իրեն տրուած պատասխանատուութեան մէջ: Իրեն տրուած գործը ուրիշին չէր փոխանցեր, մինչեւ իսկ անձամբ կը լեցնէր պահակ տղոց ընթրիքի պնակները կամ իր իսկ ձեռքով կը պատրաստէր անոնց սենտուիչները: Որովհետեւ այդպէս դաստիարակուած էր ու իր անձին օրինակովն իսկ մեզի համար կը դառնար տիպար մը` իբրեւ կամաւորական բանակի օրինակելի զինուոր, որ ոչ մէկ գործի միջեւ խտրութիւն կը դնէր: Մէկը, որ այդ օրերուն ունէր ընտանիք. կինը` Ժենիան, եւ երեք դեռատի երեխաները` Անին, Գօգոն եւ Արան, որոնցմէ աւելի… ակումբի տղաքը կը վայելէին ընկ. Վարդգէսին եռանդուն ներկայութիւնը:

Իսկ երբ աւարտէր աշխատանքը ու ընկերային մտերմութեան առիթներ  ստեղծուէին, հոն երեւան կու գային ընկ. Վարդգէսին բնաւորութեան մի՛ւս դրական գիծերը: Արդարեւ, ան երեխայի նման անմեղ էր, դատաւորէ մը աւելի արդարամիտ եւ ուղղամիտ, պատանիի մը նման շուտով փոթորկող, մանաւանդ երբ պլոթի սեղանին վրայ Սամ Խայեաթէն կը պարտուէր…

Ամբողջ կեանք մը նուիրեց ան ՀՄԸՄ-ին` ըլլայ մասնաճիւղի վարչութեան թէ շրջանայինի մակարդակի վրայ, Հ.Յ.Դաշնակցութեան` կոմիտէի կամ յանձնախումբերու մակարդակի վրայ, «Ազատամարտ» ակումբի վարչութեան, շրջանի Ս. Յակոբ եկեղեցւոյ թաղականութեան, կամ այլ բնագաւառներու մէջ: Ինչ գործ որ յանձնուեցաւ ընկ. Վարդգէսին, խիղճով ու ամենայն բծախնդրութեամբ կատարեց:

Բախտաւոր եղած եմ, որ վայելած եմ ընկ. Վարդգէսին մտերմութիւնը: Ան ինծի ու ընկերներէս շատերուն համար թէ՛ երէց ընկեր էր, թէ՛ երէց եղբայր եւ թէ՛ հօր մը նման գուրգուրոտ, յարգող եւ յարգանք պարտադրող:

Մօտաւորապէս երկու ամիս առաջ, երբ ընտանեկան այլ պարտաւորութեամբ մը Պէյրութ կը գտնուէի, ցաւով իմացայ իր մահը: Այդ օրերուն պիտի կատարուէր իր քառասունքը:

Ընկ. Վարդգէս, «Ազատամարտ» ակումբի պատերը որքա՜ն մռայլ էին այդ օր: Այն ակումբը, որուն նոյնիսկ պատերը լեզու ելած` լուռ ու անձայն կերպով նուիրումիդ վկայութիւնը կու տային: Նուիրում մը, որ ոչ մէկ նիւթեղէն արժեչափով կը չափուի:

Հոն էին քեզ սիրող ու յարգող բոլոր ընկերներդ: Տխուր էինք բոլորս ալ: Եկած էինք յարգելու մեր այն երէց ընկերը, որմէ կը վախնար միութենական աշխատանքը, գո՛րծը: Կարծես քու անհետացումովդ մեզմէ, մեր հաւաքական կեանքի որակէն բան մը պակսած է:

Սակայն սփիւռքեան «պատերազմի», դրօշարշաւի դրօշը ուրիշներ ձեռք առած են: Ընկ. Վարդգէս Հայրապետեան պայքարի այդ դրօշը պատուով յանձնած է ուրիշներուն: Անոնց, որոնք անպայման օրինակ առին իրմէ: Իմ կարծիքովս, ասոր մէջ ալ կը կայանայ ընկ. վարդգէսներուն հիմնական արժանիքը:


Մարտ 26, 2012

vproodian@gmail.com

Share this Article
CATEGORIES