«Ա՜խ, Սրբազան, Աստուածածնին Պիտի Ծախենք…»

ԹՈՐԳՈՄ ՎՐԴ. ՏՕՆՈՅԵԱՆ

Հայ եկեղեցւոյ խորհրդաւոր ու հոգեզմայլ արարողութիւններուն, գեղահիւս ձայնանիշներու վրայ կառուցուած շարականներուն եւ գօտեպնդող ու ոգեշնչող աղօթքներուն մէջ յատուկ տեղ կը գրաւէ Սուրբ Աստուածածինը: Ոչ մէկ արարած, Աստուածաշունչ մատեանին մէջ յիշատակուած կամ Եկեղեցւոյ ծոցին մէջ ծնած, նո՛յնիսկ երկնքի մատեան գունդին մէջ ծառայող, այսքան պանծացուած ու գովերգուած է մեր մէջ, որքան Մարիամը: Որովհետեւ Սիոնի այս դուստրը, իր բացառիկ սրբութեամբ, Աստուծոյ ուշադրութեան արժանացաւ` դառնալով կենդանի տաճարը Աստուածորդիին եւ հարսը` Սուրբ Հոգիին:

Տարուան ընթացքին եօթը առիթներով տօնուող ու յիշատակուող Մարիամին` մեր սուրբ հայրապետներուն կողմէ տրուած են հարիւրաւոր ստորոգելիներ ու կոչումներ: Հայոց եռամեծ վարդապետներն ու հոգեզմայլ տաղագիրները իրենց հանճարի բոցէն ցոլացող լաւագոյն ստեղծագործութիւնները ընծայած են երկնաւոր վարդապետի անդրանիկ առաքեալին` Աստուածամօր. այն կնոջ, որ իր արգանդին մէջ կրեց մարդացեալ Աստուածը, հանդիսանալով խեփոր` տիեզերական մարգարիտին:

Արդարեւ, յատուկ սէր ու կապուածութիւն ունեցած են մեր նախնիները «աստուածախառն սեղան» Մարիամին նկատմամբ: Անոնք իրենց ունեցած մեծ յարգանքը, հանդէպ` անտրտունջ բարեխօսին, հիմնաւորած են բազմաթիւ աղօթատեղիներ կառուցելով ի պատիւ անոր անուան: Աստուածածնին նուիրուած երկնասլաց տաճարներէն սկսեալ մինչեւ դպրութեամբ ծաղկած վանքերն ու ամենախոնարհ  մատուռները` օրհնութեան առիթ դարձած են անոնց շուրջ բոլորուած ժողովուրդին համար:

Հայ եկեղեցւոյ աւազանէն վերածնած իւրաքանչիւր հայու համար Աստուածամօր հոգեւոր ու բարոյական ներկայութեան խորհուրդով ապրիլը երկնատուր պարգեւ մըն է, որովհետեւ Աստուածամայրը իր Որդիին մօտ մնայուն բարեխօս ու միջնորդ է երկնքի որդեգրութիւնը վայելող բազմութեան, որովհետեւ Մարիամը մշտաբարբառ յուշարարն է Քրիստոսին, որ իր թափած սուրբ արեամբ ողորմի մեղաւորներուս եւ քաւէ մեր մեղքերը: Որովհետեւ «մարմնաւոր քերովբէ» յայտարարուած սրբուհին սէր ու գթութիւն կը բուրէ, մայրութիւն ու սրբութիւն կը ճառագայթէ եւ ճշմարի՛տ հոգեւոր ապրումներով «լեցուն կեանք»-ին (հմմտ Յհ 10.10) կ՛առաջնորդէ ադամորդիները:

Պատուական ընթերցող,

Յառաջիկայ օրերը տօնական են մեզի համար: Ըստ Հայ եկեղեցւոյ տօնացոյցին, օգոստոս 15-ի մերձաւոր կիրակին տօնն է Վերափոխման Սուրբ Աստուածածնին: Իսկ Սուրբ Աստուածածնայ Վերափոխման տօնը ուխտի օրն է ՊիքՖայայի բարձունքին կանգնած Սուրբ Աստուածածին վանքին: Մայրութեան բերրի եւ պտղալից անդաստանը` այս սուրբ վանքը, Մեծի Տանն Կիլիկիոյ հայրապետական Սուրբ Աթոռին հոգեւոր առաքելութեան աւիշ ներարկող կեդրոնն է: Քրիստոսի մօր անուամբ կնքուած այս վանքը լոյսի փարոս ու յոյսի ներշնչարան է, եւ սփիւռքի հայութեան հոգեւոր ապրումներու անկորնչելի յիշատակարանն ու յոյզերուն վառարանը: Աստուածամօր հարսնարանին` սա սուրբ վանքին ուխտի օրը, մեր ազգի զաւակներուն համար ուխտի վերանորոգութեան ու Աստուածամօր նկատմամբ մեր յարգանքը կրկնապատկելու լաւագոյն առիթն է: Տաղաւար այս տօնը տարբեր երանգաւորում ունի, հոգեւոր ցնծութեան առիթ կը շնորհէ հաւատացեալ մարդուն: Բիւրաւոր հայեր, իրենց ձեռքն առած ուխտի «գաւազանը», կը բարձրանան վեր, Աստուածամօր բլուրը, իրենց հետ բարձրացնելով իրենց ոգեղէն ապրումէն բխող զգացումներն ու ամէնէն ազնիւ խնդրանքները:

Ո՜վ հայ ուխտասէ՛ր ուխտաւոր,

Յաւիտենական ուխտաւորը` Մարիամ Աստուածամայրը, ուխտի կը կանչէ քեզ: Թո՛ղ քու առօրեայ հոգերդ, զբաղումներդ եւ բարձրացի՛ր վեր` առ Սուրբ Կոյսն Աստուածամայր: Ներկայացո՛ւր ուխտդ, թերեւս առողջութեան կամ գործի յաջողութեան, եւ կամ այլ նպատակի, ինչպէս` սուրբ պսակի խորհուրդին արժանանալու, կամ մայր դառնալու քաղցր նպատակին համար: Մօտեցի՛ր սրբավայրին, առատութեան ու օրհնութեան խորհրդանիշ խաղողի ընծադ ձեռքիդ, կամ` ուխտի մատաղցու ոչխարը կողքիդ, որպէս տասանորդը այն բոլոր բարիքներուն, զոր կը վայելես ամէն օր, Աստուծոյ շնորհքով: Վառէ՛ մոմ մը` Ս. Կոյսին ներկայացնելով ամէնէն բարի զգացումներդ, ու մրմնջա՛ աղօթք մը` համայն աշխարհի խաղաղութեան համար:

Այս շաբաթ, 11 օգոստոսի երեկոյեան մատուցուող սուրբ պատարագին մասնակցութեամբ, վերափոխուէ՛ Աստուածամօր հետ դէպի երկինք` առագաստը Քրիստոսին, ծննդավայրը Լոյսին: Եւ հուսկ տունդ վերադարձիր նոր մարդ դարձած, Աստուածամօր կողմէ որդեգրուած:

Այ՛ս է ճշմարիտ ուխտը եւ անոր պտուղը:

Աւելի քան դար մը առաջ, նախքան մեր ժողովուրդին ճակատագրուած սեւ օրերը` մեծ եղեռնի տարիները, Արմաշի վանքին ուխտի օրուան առթիւ հազարաւոր ուխտաւորներ իրենց իղձերուն ու փափաքներուն գանձանակով զանազան շրջաններէ Արմաշ գալով` վանք կը բարձրանային Աստուածածնի պատկերին առջեւ ծնրադրելու եւ խունկ ծխելու: Անոնք Սուրբ Մարիամի հրաշագործ պատկերին` Չարխափան Աստուածամօր առջեւ ծունկի գալով` իրենց բազմատեսակ խնդրանքները կը ներկայացնէին Անոր:

Ապա դժգոհ ծնողներ, ինչպէս կը պատմէ Լեւոն Բաշալեան իր «Արմաշի ուխտագնացութիւնը» յուշագրութեան մէջ, մտնելով վանքի փոխվանահայր Օրմանեան սրբազանին մօտ, իրենց զաւակները ցոյց տալով անոր կ՛ըսէին. «Ա՜խ, սրբազան, Աստուածածնին պիտի ծախենք, անառակ են, դպրոց չեն երթար, չեն կարդար… Ժամերգութենէն ետք, ծնողները Աստուածածնին կը ծախէին, դրամական նուէրով մը, իրենց հիւանդ կամ անառակ զաւակները, եւ մէկ քանի տարիներ անոր պաշպանութեան ներքեւ թողլէ յետոյ զայսն, ետ կը գնէին»:

Դո՛ւն ալ բարձրացիր վեր, նոր Արմաշ` ՊիքՖայայի Սուրբ Աստուածածին վանքը եւ ուխտաւորի ամենամաքուր ապրումներովդ զաւակդ «ծախէ»` յանձնէ՛ Աստուածամօր մայրական խնամքին:

Աստուածամայրը քե՛զ կը սպասէ:

 

 

 

 

 

Share this Article
CATEGORIES

COMMENTS

Wordpress (0)
Disqus ( )