Ո՞ւր Է Հայ «Երիտասարդութիւնը»… Իրականութի՞ւն, Թէ՞ Կրկներեւոյթ

Յ. ՊԱԼԵԱՆ

Երբ հայկական լրատուամիջոցները աչքէ կ՛անցընենք եւ զանազան առիթներով թնդացող ճառերը կը լսենք, այն տպաւորութիւնը կ՛ունենանք, որ ՀԱՅ ԵՐԻՏԱՍԱՐԴՈՒԹԻՒՆ մը կայ` որպէս զանգուածային համրանք եւ որպէս ուժ` իր ազգային որակով: Եկեղեցիները, կուսակցութիւնները, մարզական միութիւնները, ունին իրենց երիտասարդական խումբերը: Անկասկա՛ծ, դրական: Բայց ասոնք հատուածական եւ մասնակի խմբաւորումներ են, սահմանագծուած շրջանակի մէջ:

Այս հաստատումէն ետք, ներազգային հիւսկէնը ամրացնելու եւ ապագայ պատրաստելու համար, երբեմն հարցումներ պէտք է ուղղել եւ անոնց պատասխանները փնտռել առանց սեթեւեթի, առանց ինքնագոհութեան ալիքներով օրօրուելու: Այսօրուան երիտասարդը վաղուան հասուն մարդն է, որմով պիտի կազմուին ազգը եւ ազգային համայնքները, եւ անոնց ունեցած որակով պիտի գան նորերը: Բայց ազգը մասնակիով եւ հատուածականով չի գոյանար:

Հայ երիտասարդութեան, որպէս այդպիսին խնդիրը, հեռանկարային քննարկումի առարկա՞յ է տեղ մը, ոչ որպէս ամբոխավարական ճառ, այլ` որպէս ընկերային երեւոյթ, նկատի ունենալով ազգային ինքնութեան եւ ազգային գաղափարախօսութեան արժեչափերը: Յաճախ տեսանելի անմիջականը կը վարագուրէ իրականութիւնները, եւ կը պատահի այն, որ ծառը կը ծածկէ անտառը, ինչպէս սովորութիւն է կրկնել: Աւելի պարզ. այսօր հայածնունդ երիտասարդներու ո՞ր տոկոսը ազգային գաղափարախօսութեամբ տոգորուած հայ երիտասարդութեան մաս կը կազմէ:

Եկեղեցական իշխանութիւնները գոհունակութեամբ կը խօսին քսան, երեսուն կամ յիսուն երիտասարդներու մասին, որոնք հանդիպումներու կու գան, հոգեկան եւ կամ ազգային սնունդ ստանալու համար, աւելի ճիշդ` գտնելու: Բայց ի՞նչ տոկոս կը ներկայացնեն անոնք` իրենց սերնդակիցներուն բաղդատած: Այս տարրական իրատեսութիւնը երբ կը բացակայի, բնական կերպով կ՛ընթանանք դէպի ճահճացում, եւ կը խրինք ինքնագոհութեան մէջ: Ի հարկէ միշտ կարելի է առարկել, որ գէթ անոնք կան, ներկայ են:

Նոյն ձեւով, առանց հաճոյակատարութեան եթէ մօտենանք բոլոր միւս երիտասարդական կոչուած կազմակերպութիւններուն, պիտի հաստատենք, որ անոնց անդամներուն թիւը կը կազմէ շատ փոքր տոկոս` տարեկիցներու բաղդատած: Նախ այս խնդիրը հարկ է ուսումնասիրել, որպէսզի ինքնախաբէութեամբ չառաջնորդուինք: Ո՞ւր կը գտնուի բացակայ մեծամասնութիւնը: Ինչո՞ւ բացակայ է: Ինչպէ՞ս կարելի է զայն մասնակից դարձնել ազգային կեանքին: Եթէ բացակայ մեծամասնութիւն կայ, հարկ է հարցնել, անսեթեւեթ կերպով, առանց ձուկը ջուրին մէջ խեղդելու ճապկումներու, ԻՆՉՈ՞Ւ: Կամ` ինչո՞ւ չենք յաջողիր այդ իրաւ մեծամասնութիւնը ներգրաւել:

Կէս դար առաջուան երիտասարդները չկան, իրենց տարիքով եւ իրենց ըմբռնումներով: Անոնք նուազ ուսումնական էին, նուազ մերուած էին իրենց շրջապատին մէջ, բայց աւելի հայութիւն գիտէին եւ կը զգային: Նորերը շատ բան գիտեն, նոյնիսկ եթէ իրենց ազգային ենթահողը չնչին է, եւ մանաւանդ` արժեչափերը տարբեր են: Աւելի մերուելով շրջապատին մէջ, ազգային համայնքին հետ կապերը ընդհանրապէս կը թուլնան, երբեմն ալ կ՛անհետանան, կը բազմանան «ծագումով հայ»-երը, որոնց գունագեղ յաջողութիւններով կ՛ուրախանանք` անոնց մէջ տեսնելով բան չնշանակող ինքնահաստատման եղանակ մը:

ՀԱՅ ԵՐԻՏԱՍԱՐԴՈՒԹԻՒՆը գրական պատկերի պէս բան մըն է: Անոր մասին կը խօսուի ուժ զգալու համար: Կամ` ճառ զարդարելու համար: Կան հայ երիտասարդներ, որոնք համոզումներ ունին, գործունեայ են: Բայց ստուար մեծամասնութիւնը հայածնունդ երիտասարդներու այլ տեղ է, անորոշ հասցէի: Այս կացութիւնը չենք ուզեր տեսնել, կամ կը թաքցնենք: Կազմակերպական յոռեգոյն եղանակը կը կայանայ բաղձանք կամ տեսութիւն իրականութիւն համարելու մէջ: Ըստ ամենայնի` վնասակար հաւկուրութիւն մը:

Ի՞նչ պէտք է ընել եւ չենք ըներ` հայածնունդ երիտասարդները ՀԱՅ ԵՐԻՏԱՍԱՐԴՈՒԹԻՒՆ դարձնելու համար: Ընդարձակ ծրագիր, որ սարսափ կրնայ պատճառել, եթէ լրջութեամբ մօտենանք անոր:

Այդ ընելու համար անոնց պէտք է տալ մեր ինքնութեան հասարակ յայտարարը կազմող ստորոգելիները. ԼԵԶՈՒն, ՊԱՏՄՈՒԹԻՒՆը, ՄՇԱԿՈՅԹը, ԻՐԱՒՈՒՆՔԻ ԳԻՏԱԿՑՈՒԹԻՒՆը, միաժամանակ` առանց գործնապաշտական եւ պատեհապաշտական եղանակով զանոնք շերտելու: Այս երեք ստորոգելիները շարունակութեան եւ ժառանգութեան առանցքը կը կազմեն: Յաճախ հարկ է կրկնել, որ պատեհապաշտական-գործնապաշտական մարդորսական խուսանաւումները հարցեր չեն լուծած, ընդհակառակն, նահանջներու անվաղորդայն արդարացումներուն ծառայած են: Հետեւաբար հայածնունդ մանկան եւ երիտասարդին իրաւունքն է հայ դպրոց յաճախել, եւ ղեկավարութիւններուն պարտականութիւնն է այդ իրաւունքը յարգել, ամէն կարգի կարգախօսներէ առաջ, որոնք «էսթեպլիշմընթ»-ները կը զուարճացնեն:

Այսօր հայածնունդ մանուկներու ո՞ր տոկոսը կը գտնուի հայկական վարժարանի մէջ, երիտասարդներու ո՞ր տոկոսը անցած է հայ դպրոցէ: Թիւերու լեզուն վիճելի չէ, ճառ չէ: Ամերիկայի կամ Ռուսիոյ երկու անգամ երկու միլիոն գնահատուող հայկական համայնքներու հայածնունդ մանուկներու ո՞ր տոկոսը կը գտնուի հայ վարժարանի մէջ, երիտասարդներու ո՞ր տոկոսը հայ դպրոցի մէջ գտնուած է: Ո՞ր տոկոսը հայութեան հետ իր կապը հայերէնով եւ անով ստացուող արժէքներով կ՛ապրի: Ո՞ր տոկոսը իր ժողովուրդի պատմութենէն սնունդ կը ստանայ, որ ըլլայ տարբեր երբեմն թութակաբար կրկնուող կարգախօսներէ:

Կրկնութիւն պիտի ըլլայ որպէս օրինակ յիշեցնել Ֆրանսայի պարագան, ուր հազար աշակերտներ կան հայկական ամէնօրեայ դպրոցներու մէջ, շուրջ սերունդի ութսունէն մէկը: Թիւերը մեզ կը մղեն մտածելու:

Եթէ ազգային կենսական նշանակութիւն ունի ՀԱՅ ԵՐԻՏԱՍԱՐԴՈՒԹԵԱՆ ստեղծումը, անհրաժեշտ է, ինչպէս կ՛ըսէ ֆրանսացին, ցուլը զգետնելու համար զայն բռնել իր կոտոշներէն: Հարցը չի վերաբերիր քանի մը տասնեակներու կամ քանի մը հարիւրի, այլ` հայկական ընկերութեան ամբողջ շերտի մը, որ միլիոնով կը գնահատուի:

ԼԵԶՈՒն, ՊԱՏՄՈՒԹԻՒՆը, ՄՇԱԿՈՅԹը, ԻՐԱՒՈՒՆՔԻ ԳԻՏԱԿՑՈՒԹԻՒՆը ինքնութիւն կերտող ազդակներ են: Ժամանակակիցներուս համար առջեւ դրուած ազգային մեծ խնդիր է այս, եւ ակնթարթային հրավառութիւններով, կամ նոյնքան ակնթարթային աղմուկով անոր լուծում չի գտնուիր:

Կարելի է ներկայացող չորս հարցերը առանձնացնել եւ խօսիլ, նոյնիսկ կարգ մը նախաձեռնութիւններ ունենալ, զորս մանրամասնել դիւրին է: Բայց անոնք ո՛չ հեռանկարային են եւ ո՛չ ապագայակերտ, խմբակային կացութիւններով յատկանշուող երիտասարդները վերածելու ՀԱՅ ԵՐԻՏԱՍԱՐԴՈՒԹԵԱՆ, որ տարբեր ըմբռնում է, տարբեր բնորոշում, որ չի շփոթուիր, պէտք չէ շփոթել… փաչուըրքի հետ:

Այսօր, յաճախ ինքնահիացման մթնոլորտի մէջ, կը խօսինք, կը գրենք եւ կը գործենք այնպէս, որ ծառը կը ծածկէ անտառը…

Ինքնախաբէութիւն:

Անտա՞ռը` ՀԱՅ ԵՐԻՏԱՍԱՐԴՈՒԹԻՒՆԸ…

 

Նուազի-լը-Կրան

 

 

Share this Article
CATEGORIES

COMMENTS

Wordpress (1)
  • Ռաֆֆի 11 years

    Լիբանանին պարագային պէտք է հաշուարկ մը պատրաստուի հասկնալու համար, թէ երիտասարդները ինչո՞ւ հայկական կազմակերպութիւններու մաս չեն կազմէր: Եւ եթէ մաս կը կազմէին անցեալին, ինչո՞ւ չշարունակեցին իրենց մասնակցութիւնը:

    Բոլոր կազմակերպութիւններուն պարագային թափանցիկութիւնը, հաւասար առիթները, միակամութիւնը, անխտրականութիւնը, քաջալերութիւնը, մասնակցութեան կարեւոր սիւներէն կը նկատուին:

  • Disqus ( )