Հայերէնի Ապագան

Վեր. Ներսէս Պոյաճեան ծնած է Քուէյթ. յաճախած է Քուէյթի Ազգային վարժարանը, որ հայրենասիրութիւն ջամբեց իրեն: 1983-ին կը հաստատուի Միացեալ Նահանգներ: Կը ստանայ պսակաւոր արուեստից տիտղոսը (Emmanuel Bible College)` աստուածաբանութեան մասնագիտութեամբ, որմէ ետք կը ստանայ  մագիստրոսի տիտղոս (Fuller Theological Seminary)` մասնագիտանալով աստուածաբանութեան մէջ: Իսկ նոյն ատեն կը հետեւի Մխիթարեան կրթական հիմնարկի խտացեալ դասընթացներուն` Լոս Անճելըսի մէջ, ու կը վկայուի հայագիտութեան վկայագիրով` իբրեւ աւարտաճառ ունենալով «Քրիստոնէութեան գոյութիւնը Հայաստանի մէջ` Սբ. Գրիգոր Լուսաւորիչէն առաջ»:

Այժմ կը ծառայէ որպէս հոգեւոր հովիւ Նազովրեցիի հայոց եկեղեցիին մէջ, Քալիֆորնիա:

 

Վեր. Ներսէս Պոյաճեան

Վերջին տասնհինգ-քսան տարիներուն հայ թերթերը հրապարակեցին յօդուածներու ճոխ հաւաքածոյ մը, որոնք կը շօշափէին հայերէնի ուղղագրութեան տագնապը. տակաւին մտահոգուած չէին հայերէնի ապագայով: Սակայն կար որոշ խաւ մը, որ զգացած էր վտանգին արագահաս ըլլալը: Ի՞նչ գործնական աշխատանք տարուեցաւ` փրկելու կամ վերահաստատելու հայերէնը…

Մեծի Տանն Կիլիկիոյ վեհափառը արտայայտուեցաւ արեւմտահայերէնի վտանգուածութեան նկատմամբ. ի՞նչ գործնական աշխատանք տարուեցաւ փրկելու կամ վերահաստատելու արեւմտահայերէնը…

Սփիւռքի մէջ ապրող հայ լրագրողներ, մանաւանդ` հայրենիքէն արտագաղթողներ, որոնք յօդուածներ կ՛ընծայեն մամուլին, ցաւօք սրտի, տակաւին կը գործածեն աբեղեանական ուղղագրութիւնը եւ կը գործածեն օտարին բառամթերքը` արտայայտելու համար իրենց միտքը: Հանելուկ է ինծի համար` տեսնել հայրենիքը անկախացած եւ Մոսկուայէն հրահանգուելէ ձերբազատած, բայց եւ այնպէս կը տեսնեմ, թէ աբեղեանականութիւնը կ՛իշխէ տակաւին, նոյնիսկ հայրենիքէն դուրս ապրող հայաստանցիին վրայ: Լոս Անճելըսի մէջ հրատարակուող Արեւելահայերէն թերթերէն կարծեմ միա՛յն մէկ թերթ կայ, որ աբեղեանականէն ձերբազատած է (Օրակարգ – www.oragark.com), մնացա՞ծը…: Արեւմտահայերէն թերթերն իսկ, երբ կը հրատարակեն արեւելահայերէն յօդուածներ, տակաւին կը պարունակեն աբեղեանական գրութեամբ սպրդած բառեր: Դեռ չխօսինք նախադասութեանց կազմուածքին մասին, որ հայերէնէ զատ կը նմանի ամէն բանի:

Արեւմտահայ յօդուածագիրներ, երբ կը գրեն ուղղագրութեան եւ մանաւանդ` տառադարձութեան մասին, աններելի սխալներ կը մուծեն պայքարին մէջ: Կարծէք` քիչ հարցեր ունինք լուծելիք…: Ինչու՞ չենք հաշտուիր ուղղագրութեան առընչութեամբ. քանի որ ուշադիր մտիկ չենք ըներ զիրար: Արեւմտահայը կը բողոքէ արեւելահայուն, որ կը գրէ սխալ դրութեամբ. իսկ երեւելահայը կը բողոքէ արեւմտահայուն` սխալ առոգանութեամբ  արտասանելուն համար…: Ո՞վ միւսին ականջ կու տայ…

Թերթերու մէջ կը կարդամ հայերէնի նահանջին մասին եղող ողբե՞ր. ուր կ՛երթանք, ինչո՞ւ կ՛երթանք հոն… եւ կ՛ուզեմ հարց մը տալ` որո՞ւ հոգն է:

Մի՛շտ ախտաճանաչումի մասին գրուած է առանց սակայն, դեղագիրի: Պիտի աշխատիմ հրամցնել իմ համեստ կարծիքները:

Հարց մը. մեր սերունդներէն ո՞ր մէկուն մայրենի լեզուն հայերէնն է: Ինչպէ՞ս կրնանք գիտնալ մայրենի լեզուին ինքնութիւնը: Երբ անհատը կ՛երազէ հայերէնով ու կ՛աղօթէ հայերէնով, հայերէնն է անոր մայրենի լեզուն: Նոյնն է պարագան բոլո՛ր լեզուներուն. երբ թոռնիկդ կ՛աղօթէ անգլերէնով ու կ՛երազէ անգլերէնով, նոյնիսկ եթէ փաթթուկներ տալով «մեծ պապա» եւ կամ «մեծ մամա» ըսէ հայերէնով, անոր մայրենի լեզուն անգլերէնն է, եւ ո՛չ` հայերէնը:

«Նոր Հայաստան» օրաթերթի անցնող թիւին մէջ (ուրբաթ-շաբաթ, դեկտ. 23-24, 2011) սրտի տրոփումները արագցնող յօդուածներ կային հայերէնի մասին: Կարդացի  անյագօրէն, գոնէ` արեւմտահայերէնին համար. եւ անշուշտ` նիւթն ալ անչափօրէն հետաքրքրական ըլլալուն համար, քանի որ տարիներէ ի վեր այս նիւթով զբաղած եմ:

Առաջին բնանիւթը ծեծուած է. եկեղեցիէն ներս գործածուած լեզուն` կեդրոնանալով «զգացում»-ի եւ «հասկնալ»-ու երկու նժարներուն վրայ: Յօդուածագիրը` Հատտէճեան, կը պնդէ, որ լեզուն հասկնալէն աւելի զգացում է. անշուշտ եկեղեցական արարողութեան մասին է խօսքը: Սակայն, թող ներող ըլլայ Հատտէճեան, որ պիտի մերժեմ իր տեսակէտը, մէջբերելով Պօղոս առաքեալի խօսքը. «Եթէ լեզուով հասկնալի չդարձնէք խօսքը, ինչպէ՞ս պիտի հասկցուին խօսուածները: Այլապէս, պիտի ըլլաք օդին խօսած: Ո՛վ գիտէ` քանի՜ տեսակ լեզուներ կան աշխարհի վրայ, բայց ո՛րեւէ մէկն ալ անհասկնալի չէ: Եւ սակայն, եթէ չեմ հասկնար խօսուած լեզուն, անհաղորդ կը մնամ խօսուածին եւ խօսողին, ինչպէս ինք` ինծի» (Ա. Կորնթ. 14.9-11): Մանաւանդ` երբ Աստուծո՛յ պատգամը կը տրուի, անհրաժեշտ հարկաւորութիւն մըն է, որ պատգամը հասկնալի ըլլայ լսողներուն, թէ ո՛չ` ներկաներու ժամը խլելուն պատասխանատու է քարոզիչը. եթէ քարոզը տեւէ 20 րոպէ, եւ կան 500 ներկաներ, քարոզիչը պատասխանատու է եւ հաշուետու` Աստուծոյ` 10,000 րոպէներու համար: Աստուծոյ խօսքը հասկնա՛լ պէտք է, քանի որ հետեւելու պահանջը աստուածային է:

Հայերէն չհասկցողներուն համար թարգմանութեան ծառայութիւնն է լուծումը. ականջի մէջ փոքրիկ ընկալուչ մը, անթել բարձրախօսով կը հաղորդուի թարգմանութիւնը. այսպէս` չի զոհուիր հայերէնը բեմէն: Իսկ ունկնդրողը կը ծանօթանայ հայերէնին ու շնորհիւ անգլերէն թարգմանութեան` անոր իմաստին:

Նաեւ, սիրելի յօդուածագիրը դրաւ իր մատը վէրքի մը վրայ, որուն մասին կ՛ուզեմ արտայայտուիլ: Կ՛ըսէ, որ երբ անգլիական եկեղեցի մը յաճախեմ, հոն գործածուած լեզուն անգլերէնն է, եւ եթէ պահանջեմ, որ ի՛մ լեզուով քարոզ տրուի, պիտի մերժուիմ, քանի որ պիտի պատրուակուի` անգլերէնն է սոյն եկեղեցուոյ լեզուն: Արդեօք քանի՜ հոգի նկատած են (ենք) այս ցաւալի պատկերը, որ տեղի կ՛ունենայ մեր կեանքին մէջ, գրեթէ ամէ՛ն օր ե՛ւ` ամէնուրեք: Ու՛ր որ գտնուած է հայը, կ՛աշխատի տեղական լեզուն գործածել հաղորդակցութեան համար. օրինակ, անգլերէնը կը գործածեմ, որպէսզի դիմացս կեցող ամերիկացիին հետ հաղորդակցիմ, այսինքն` կը գործածեմ անո՛ր լեզուն, սակայն, երբ պատասխանէ ինծի, չի՛ գործածեր ի՛մ լեզուն, ինծի հետ հաղորդակցելու ատեն: Այս երեւոյթը կը վրդովեցնէ զիս: Անգլիախօսին հոգն իսկ չէ օտար լեզուի մը տիրապետելը: Շարժապատկերներու մէջ յաճախ հանդիպած եմ դրուագներու, ուր ամերիկացին (կամ անգլիախօսը) կը վերաբնակի կղզիի մը վրայ: Սակայն երբ կը հանդիպի բնիկներուն, անոնց կը սորվեցնէ ի՛ր լեզուն` անգլերէնը, փոխանակ սորվելու անո՛նց լեզուն: Կը նայինք ու կ՛անցնինք` առանց ուշադրութիւն դարձնելու, որ սա իրականութիւն է: Նայեցէք Հնդկաստանի, անգլերէնի գործածութեան ծաւալը, մէկ միլիառնոց ժողովուրդին կողմէ, ինչո՞ւ…

Կը խորհիմ, որ ինքնութեան հարց է: Նոր սերունդին պարտական ենք ո՛չ թէ միայն ծանօթացնել հայ ինքնութեան, այլ սորվեցնել անոր, որ հայ ինքնութիւնը ի՛ր ինքնութիւնն է, հայերէնը ի՛ր լեզուն է, եւ ո՛չ թէ անգլերէնը: Միշտ կը կրկնեմ իմ զաւակներուս, որ անգլերէնը օտարին լեզուն է, իսկ մերինը` հայերէ՛նն է: Մենք ամերիկացի չե՛նք, այլ հպատակ ենք Ամերիկայի Միացեալ Նահանգներուն, ճիշդ ինչպէս սուրիացի ըլլալով` չեղանք արաբ, եւ ո՛չ ալ Պարսկաստանի հպատակ ըլլալով` եղանք պարսիկ:

Մեր յօդուածագիրը կ՛անցնի եկեղեցիէն դէպի «Հայկական ապրումներու շրջագիծը, ուր կ՛ողբայ հայ երիտասարդ ուժին անհոգութիւնը: Համաձայն եմ…

Իսկ ի՜նչ ըսենք հայ վարժարանի մասին: Համոզուած եմ, որ հայկական վարժարանը կորսնցուցած է իր գոյատեւման իրաւունքը, քանի որ ծախած է իր «անդրանկութիւն»-ը (Եսաւի նման): Վարժարանէ աւելի դարձած է մանուկներ պահպանելու վայր մը (childcare center): Ցաւօք սրտի, եղած է պատսպարան մը միա՛յն: 80-ականներուն հարցազրոյց մը տեսայ հեռատեսիլի վրայ, տնօրէնը կը խօսէր երկու ընտրանքներու մասին, հայկական վարժարանի մը առաքելութեան վերաբերեալ, թէ արդեօք հայերէնո՞վ դասաւանդել հայերէնէ զատ միւս  նիւթերը, թէ ո՛չ` անգլերէնով, եւ ինչո՞ւ: Պատասխանը` անգլերէնով, քանի որ վարժարանին առաքելութիւնն է պատրաստել ուսանողը (իբր թէ) աւելի բարձր դասարաններու, եւ մանաւանդ` ճեմարանի համար: Սակայն ի գին ի՞նչ բանի, ի՞նչ բան պիտի զոհուի: Այս հարցումներուն պատասխանը կը տեսնենք ներկայ արդիւնքին մէջ. զոհուեցաւ հայ ինքնութիւնը: Հայ աշակերտը չի կրնար հայերէնով թուաբանական հարցեր լուծել, չի կրնար հայերէնով ինքզինք արտայայտել (ըլլայ բերանացի կամ` գրաւոր), չի՛ կրնար հայերէնով… ուղեղը Ամերիկացած է: Եւ որքա՞ն ուրախութիւն է ամերիկացիին համար. ո՛չ մէկ նշոյլ. հոգն իսկ չէ: Առ այդ, հայկական վարժարանը ձախողած է իր առաքելութեան մէջ: Եկեղեցին պարտական չէ այս առաքելութիւնը գործադրելու. եկեղեցի յաճախողը արդէ՛ն տիրապետած ըլլալու է հայերէնին, հայերէն սորվելու վայրը եկեղեցին չէ՛, այլ` հայկական վարժարանը, որուն կողքին է նաեւ անհատին տու՛նը` ծնողքը, ինչպէս նաեւ ընտանիքի մնացած անդամները:

Տարիներ առաջ կը խօսակցէի Հայաստանէն  Ամերիկա` փոխադրուած թուաբանութեան ուսուցիչի մը հետ: Վիճաբանութեան դարձաւ հայերէնի եւ հայերէնով դասաւանդելու նիւթը. քիչ մը զայրացած ըսաւ ինծի. «Ինչպէ՞ս կրնաք հայերէնով բացատրել թուաբանութեան նիւթը աշակերտին, ինչպէ՞ս կրնաք հայերէնով դասաւանդել գիտութեան նիւթերը: Անհրաժեշտ է, որ ռուսերէնը գործածուի` Հայաստանի համար, ինչպէս որ անգլերէնը` Ամերիկայի համար»: Զարմանալով` հարցուցի անոր. «Մի՞թէ հայերէնը ա՛յնքան աղքատ լեզու մըն է, որ չունի բաւարար եւ յարմար արտայայտիչ բառամթերք` թուաբանական հարցերը լուծելու, եւ կամ ա՛յլ նիւթեր բացատրելու: Աշխարհի մէջ երեք լեզուներ կան, որոնք նկատուած են ամենահարուստ լեզուները. դասական յունարէն, դասական արաբերէն եւ դասական հայերէն. ո՛չ ռուսերէնը եւ ո՛չ ալ անգլերէնը մաս կը կազմեն այս երրորդութեան: Լեզուն չի՛ մեռնիր, սակայն կը սպաննուի՛»: Օտարամոլութեան բերքն է, որ կը քաղենք: Երբ աշակերտը պատրուակ մը կը ներկայացնէ` հայերէնին չտիրապետելու, կ՛ըսէ, որ աւելի բարձր ուսումի տիրանալու համար տեղական լեզուին տիրապետելու է: Այս պատրուակը իր ստեղծագործութիւնը չէ, այլ զինք առաջնորդողներունն է: Աշակերտը կ՛իւրացնէ այն,  ինչ որ կը հրամցուի իրեն, եւ կ՛ընդունի զայն որպէս աւետարան:

Ի՞նչ է հայերէնի ուսուցողութեան տարողութիւնը: Ո՛չ թէ շաբաթը քանի՛ դասապահ կը տրամադրուի աշակերտին համար, այլ հայերէնով ի՛նչ նիւթեր կը շօշափուին հայերէնի դասընթացքին:  Խօսելու ատեն հայ աշակերտը պիտի կարենա՞յ արտայայտել ինքզինք ո՛րեւէ նիւթի մը մասին. կամ թէ անգլերէն, (ռուսերէն եւ ֆրանսերէն) պիտի խառնէ ա՛յն պատրուակով, թէ իր հայերէն բառամթերքը աղքատ է, քանի որ լեզուն մտային մարզանքի կը կարօտի, ուստի ո՛րքան աւելի յաճախակի գործածուի հայերէնը, ա՛յնքան հմուտ կը դառնայ անհատը եւ շատ դիւրութեամբ կը տիրապետէ հայերէնին: Ինչո՞ւ մեր մատղաշ սերունդը անգլերէնին տիրապետած է, քանի որ հայերէնէ զատ մնացած բոլո՛ր դասանիւթերը անգլերէնով կը ստանայ: Ուղեղը լիցքաւորուած է անգլերէն բառամթերքով, շարահիւսութեամբ, ե՛ւ` հարուածը հոս է, մտայնութեամբ: Աշակերտը այլեւս չի՛ մտածեր հայերէնով, այլ` անգլերէնով. չունի՛ հայկական մտայնութիւն, այլ` ամերիկեան:

Կարծեմ ընթերցողս սկսած է արդէն մտածել այս յօդուածին սկիզբը խոստացուած դեղագիրին մասին:

Քանի որ կ՛ուզենք փրկել հայերէնը կորուստէ. քանի որ կ՛ուզենք վերապրեցնելէ աւելի՛ գործնական քայլեր շնորհել արեւմտահայերէնին (վեհափառին փափաքը), ունիմ որոշ թելադրութիւններ, որոնք կրնան թէ՛ արդի արհեստագիտութեան հետ քայլ պահել եւ թէ՛ հայերէնին սատարել:

Պատրաստել երկու խմբակ.

1. Թարգմանութեան խմբակ մը, որ կարենայ թարգմանել ներկայիս մտայնութեան եւ հայեացքի վրայ ազդեցութիւն ունեցող գրականութիւնը:

2. Խմբագիրներու խմբակ մը, որպէսզի սրբագրէ, խմբագրէ եւ մատչելի դարձնէ հաւաքուած գրականութիւնը:

Այս երկու խումբերուն կողքին կայ նաեւ նիւթական հայթայթումի խմբակը: Այս վիթխարի աշխատանքը սիրայօժար-կամաւորներով չ՛իրականանար…

Խմբագիրներու երկրորդ խմբակը սկսելու է նախ` սրբագրել արդէն իսկ գոյութիւն ունեցող հայերէն գրականութիւնը. լոյս տեսնող գիրքերու թիւը շատ է, սակայն անոնց մէջ քերականական, մանաւա՛նդ` ուղղագրական սխալները բազմաթիւ են: Արեւմտահայերէնը, որ կը գործածուի այսօր, թրքաբան հայերէն է, սրբագրուելու է եւ ըլլալու` տրամաբանաբանական հայերէն: Իսկ տառադարձութեան նկատմամբ, նախապէս յիշուած «Նոր Հայաստան» թերթի նոյն թիւին մէջ, կարդացի տառադարձութեան առաջարկ մը, որ ահռելի է եւ անընդունելի: Հայաստանցին կը պայքարի սփիւռքահայուն (դասական ուղղագրութիւնը պաշտպանողին) դէմ, եւ վերջինն ալ հայաստանցիին հետ` ուղղագրութեան առնչութեամբ, սակայն քանի՞ հոգի կանգ առած է եւ մտիկ ըրած է հայաստանցիին պայքարին. ուշադրութիւն ըրած եմ, ամէն անգամ որ Հայաստանցիի մը հետ խօսքի բռնուած եմ, ուղղագրութեան մասին, մի՛շտ ըսուած է ինծի. «Դո՛ւք`  «P-ին «B» կ՛ըսէք եւ «T»-ին «D» կ՛ըսէք», եւ այլն: Մինչդեռ  կը վիճէի ուղիղ գրութեան մասին եւ ո՛չ թէ ուղիղ առոգանութեան մասին…

Այո՛, արեւմտահայերս սխա՛լ կը հնչենք, սակայն ճիշդ կը գրենք: Սակայն կը նկատեմ, որ հայաստանցին ալ մեր կարծածին չափ ճիշդ չի՛ հնչեր, ա՛ն ալ թերութիւններ ունի:

Իսկ ի՛նչ ըսենք տրամաբանական հայերէնի մասին: Այժմ, գրեթէ անխտիր, տեսած եմ, որ արեւմտահայերէն նախադասութիւնները թրքաբան հայերէն են, այսինքն բայը դրուած է նախադասութեան վերջաւորութեան: Եթէ նախադասութիւն մը ըլլայ չորս տողնոց, կարդալու եմ ամբողջ չորս տողերը, հասնելու համար բային: Եւ գիտենք, որ բայը գլխաւոր դերակատարն է նախադասութեան: Ուստի, տրամաբանական հայերէնը, կը գործածէ բայը (կարելի եղածին չափով անշուշտ) կատարողէն անմիջապէս ետք, եւ ո՛չ թէ նախադասութեան վերջաւորութեան: Եւ պիտի տեսնէք, թէ որքա՜ն դիւրին է հասկնալ միտք բանին, որքա՜ն աւելի կ՛ազնուանայ ոճը. փորձեցէ՛ք ու տեսէ՛ք:

Ուստի, խմբագրական կազմին պարտականութիւնը ըլլալու է, տրամաբանական հայերէնի վերածել ներկայիս եղող գլխաւոր արեւմտահայերէն գրականութիւնը, մաքրել զայն թրքաբանութենէ, ինչպէս Մխիթարեանները փորձեցին զտել իրենց օրերուն եղող արեւմտահայերէնը, մանաւանդ ալ` խառնելով անոր մէջ գրաբարը (բո՛ւն հայերէնը):

Երբ մասնակցեցայ հայագիտութեան դասախօսութիւններու, նկատեցի որ գրաբարը հիմք է արդի հայերէնին, սակայն ո՛չ թէ միայն բառեր որոնելու եւ բառեր կազմելու համար, այլ նաեւ միասնական լեզու մը ունենալու հրամայականին որպէս պատասխան: Նայեցէ՛ք արաբական աշխարհին, արաբերէն գրաբարն է որ իրարու կը կապէ ամբողջ արաբ զանգուածը: Եթէ հայերէն գրաբարը վերահաստատենք` թէ՛ արեւմտահայը եւ թէ՛ արեւելահայը կը սկսի ունենալ ուղիղ գրութեան դրութիւնը եւ ուղիղ առոգանութիւնը, ինչպէս նաեւ` ուղիղ գրելու եւ խօսելու շարահիւսութիւնը, եւ մանաւանդ` արտայայտելու ո՛րեւէ գաղափար մարդկային փորձառութեան մէջ: Ա՛յն ատեն է, որ մէկ մտայնութիւն ունենալով` կը դառնանք իսկական մէկ ազգ:

Ահա մեր անմիջական կարծիքը արեւմտահայերէնի փրկութեան ու վերահաստատման: Ի՞նչ կրնանք ընել:

1. Վերամշակել արեւմտահայերէնով լոյս տեսած գրական գործերը, այսինքն` տրամաբանական հայերէնի վերածել թրքաբան հայերէնով եղած գրութիւնները:

2. Ուսուցչական մարդուժը վերամշակել: Ինչպէս տարբեր լեզուներու եւ նիւթերու ուսուցիչները, գոնէ Ամերիկայի մէջ, կը վկայագրուին ուսուցողական դասընթացներու հետեւելով, նոյնպէս ալ հայերէնի եւ հայկական ա՛յլ նիւթեր դասաւանդող ուսուցիչը թող հետեւի ուսուցանելու մարզուելու դասընթացներու, որպէսզի աշակերտին համար հայերէնի ուսուցիչը տարբերութիւն մը չստեղծէ մնացած նիւթերու ուսուցիչին հետ համեմատուելով:

3. Հայկական վարժարանները հասկնալու են հայերէնի ու յարակից նիւթերու ուսուցիչին արժէքը, եւ ըստ այնմ վարձատրելու են զինք: Երբ կը նայիմ հայերէնի եւ յարակից նիւթերու, այսինքն` հայոց պատմութեան եւ կրօնի ուսուցիչները սպառած վիճակ մը ունին, որուն պատճառն է անհոգութիւնը, քանի որ չեն ստանար արժանի վարձատրութիւնը: Երբ ուսուցիչը խանդավառ չէ, աշակերտը կը սկսի նոյնիսկ ատել հայերէնը, մանաւանդ`  երբ կը տեսնէ որ ապագային պիտի չկարենայ իրեն ապահովել նիւթական շահ` հայերէն գործածելը: Ուստի, հայերէնի ուսուցիչը ունի սրբազան պարտականութիւն մը` սիրցնել հայերէնը, որպէսզի աշակերտը քաջալերուի պահպանելու ի՛ր հայ ինքնութիւնը, քանի որ միա՛յն սիրածդ կը պահպանես:

4. Նոր թարգմանութիւններու հարկը զգալի է. ինչպէս ոսկեդարուն` թարգմանուեցան յունական, լատինական եւ ա՛յլ լեզուներու գլուխ գործոցները, մեծապէս զգալի է կարիքը թարգմանական նոր ոսկեդարի մը:

5. Վերամշակուած, նոր թարգմանուած աշխատանքները արտադրել ելեկտրոնային սարքաւորումով, անգլերէնով կ՛ըսեն` ebook (գիրք), այսինքն` ելեկտրոնային գիրք, զոր կարելի է գործածել համակարգիչի մէջ, կամ առձեռն համակարգիչի մէջ, ինչպէս` «Kindle», «iPad» եւ ա՛յլն: Այսպիսով` թէ՛ սրբագրելը աւելի դիւրին է, եւ թէ՛ թուղթի տպագրութենէն կը ձերբազատինք, եւ կը կեդրոնանանք ուսումնասիրութեանց վրայ:

Այժմ ծնողներ եւ վարժարանի հոգաբարձուներ պիտի հարցնեն, թէ ի՛նչ պիտի ըլլայ վիճակը թուղթէ՛ գիրքերուն: Սկսնակներու համար, ինչպէս մանկապարտէզի, պէտք պիտի ունենան շօշափելի գիրքերու, իսկ մնացած դասարաններու աշակերտութիւնը կրնայ համակարգիչ գործածել: Արդէն չկայ տուն մը որ համակարգիչ չունի, չկայ աշակերտ մը, որ չունենայ փոքրիկ համակարգիչ մը (laptop), իսկ եթէ «iPad»-ի կարիքը ըլլայ, կարելի է ձեռք ձգել յարմար գինով: Մէկ խօսքով, ո՛ւր կան կամք, հոն կայ կարելիութիւններ:

Ինչպէս յիշեցի յօդուածին սկիզբը, երկու խումբերու կը կարօտինք` ուսումնասիրողներ, թարգմանիչներ, եւ երկրորդ խումբը` խմբագիրներ: Երրորդ խումբի մըն ալ կարիքը կայ, որ է օգնականներու խմբակը, որոնք պիտի կարենան մեքենագրել թարգմանուածները, սրբագրուածները եւ վերամշակուածները` համակարգիչի գործածութեան համար:

Եթէ կան հետաքրքրուողներ հայապահպանութեամբ, արեւմտահայերէնի վերականգնումով, եւ կը փափաքին միանալ այս առաքելութեան, կրնան ե-նամակով (email) կապուիլ ինծի հետ` nersesboyadjian@sbcglobal.net հասցէով (եթէ հայերէնով պիտի նամակցիք` գործածեցէ՛ք Unicode հայկական տառատեսակներէն), որպէսզի լծուինք գործի, ի նպաստ հայ ազգին: Իսկ անհատական գետնի վրայ, մեծապէս կը քաջալերեմ, որ ե-նամակ (email) գրելու ատեն, հայերէնով գրուի, քանի որ հայերէնով մեքենագրելը պիտի սատարէ թէ՛ բառամթերք հարստացնելուն, թէ՛ ուղղագրութիւնը զարգացնելու եւ թէ՛ շարահիւսութիւնը ուղղելու: Ինչո՞ւ անգլիատառ հայերէնով գրել, երբ Unicode դրութեամբ կարելի է մեքենագրել հայատառ հայերէնով:

Share this Article
CATEGORIES

COMMENTS

Wordpress (1)
  • Ռաֆֆի 10 years

    Հետաքրքրական է կարդալ այս յօդուածը: Եթէ չի սխալիմ, կը խորհիմ որ Պարսկահայերն են որոնք թէ ճիշդ կը հնչեն եւ թէ Մեսրոպեան ուղղագրութիւնը կը գործածեն: Իսկ եթէ սխալ չեմ, ուրեմն Պարսկահայերուն միանանք:

  • Disqus ( )