Արուեստի Աշխարհէն. Քարայրաբնակ Մարդիկը Կը Գերազանցեն Արդի Ժամանակներու Արուեստագէտները

Պատրաստեց՝ Լ. ԿԻՒԼՈՅԵԱՆ – ՍՐԱՊԵԱՆ

Լիպիայէն յայտնաբերուած նախապատմական շրջանի փիղի գծանկար մը այստեղ վերարտադրուած է գետնի երեք տարբեր մակարդակներու վրայ. իւրաքանչիւրին մէջ անասունին քալուածքը ճիշդ է:

ՀԻՆ ՔԱՐԷ ԴԱՐՈՒ ՄԱՐԴԻԿԸ, ՈՐՈՆՔ ԱՊՐԱԾ ԵՆ ԱՒԵԼԻ ՔԱՆ 10 ՀԱԶԱՐ ՏԱՐԻ ԱՌԱՋ, ԱՐՈՒԵՍՏԱԳԷՏԻ ՇԱՏ ԱՒԵԼԻ ՍՈՒՐ ԱՉՔ ՈՒՆԷԻՆ, ՔԱՆ` ԱՐԴԻ ԺԱՄԱՆԱԿՆԵՐՈՒ ԳԵՂԱՆԿԱՐԻՉՆԵՐՆ ՈՒ ՔԱՆԴԱԿԱԳՈՐԾՆԵՐԸ, ԳԷԹ` ՁԻԵՐՈՒ ԵՒ ՉՈՐՔՈՏԱՆԻ ԱՆԱՍՈՒՆՆԵՐՈՒ ՇԱՐԺՈՒՄՆԵՐԸ ՎԵՐԱՐՏԱԴՐԵԼՈՒ ՄԷՋ: «ԼԱՅՎ ՍԱՅԸՆՍ» ԿԸ ՆԵՐԿԱՅԱՑՆԷ ԱՅՍ ԵԶՐԱԿԱՑՈՒԹԵԱՆ ՅԱՆԳԱԾ ՈՒՍՈՒՄՆԱՍԻՐՈՒԹԻՒՆ ՄԸ:

Նախապատմական եւ արդի արուեստի 1000 նմուշներու վրայ կատարուած նոր ուսումնասիրութիւն մը ի յայտ բերած է, թէ «քարայրաբնակ մարդիկը» կամ այն մարդիկը, որոնք ապրած են հին քարէ դարուն, այսինքն` 10-50 հազար տարիներ առաջ, շատ աւելի ճշգրիտ կերպով պատկերած են չորքոտանիներու քալուածքը, քան` մերօրեայ արուեստագէտները: Մինչ այս անասուններուն քալուածքը սխալ ձեւով պատկերուած է արդի արուեստագէտներու գործերուն 57.9 առ հարիւրին մէջ, անդին` նախապատմական շրջանի գեղանկարիչներուն պատկերումներուն մէջ սխալներ գործուած են միայն 46.2 առ հարիւր համեմատութեամբ:

Արդի արուեստագէտները նաեւ շատ աւելի ձախող կերպով կը պատկերեն ձիերու եւ այլ չորքոտանիներու քալուածքը, քան` անասուններ զմռսող, մարմնակազմութեան դասագիրքեր պատրաստող եւ անասուններու խաղալիքէ արձանիկներ ձեւագծող մասնագէտները:

Չորքոտանիներուն Քալուածքը

Չորքոտանիները կը քալեն իրենց ոտքերը շարժելով նոյն յաջորդականութեամբ: Նախ առջեւ կը նետեն իրենց ետեւի ձախ ոտքը, ապա` առջեւի ձախ ոտքը: Այս շարժումներուն կը հետեւին ետեւի աջ ոտքը, ապա` առջեւի աջ ոտքը: Չորքոտանիներուն յաջորդական այս շարժումներուն մէջ կը տարբերի միայն արագութիւնը:

Սակայն չորքոտանիներուն այս պարզ քալուածքը յաճախ կը վրիպի արուեստագէտներուն ուշադրութենէն: 2009-ին Հունգարիոյ Էոտվոշ համալսարանէն կենսաբանական բնագիտութեան մասնագէտ Կապոր Հորվաթ ի յայտ բերած էր, թէ մարմնակազմութեան դասագիրքերու մէջ պատկերուած անասուններուն 63.6 առ հարիւրին քալուածքը գծուած էր անիրական շարժումներով: Ձիերու, առիւծներու, վագրերու եւ այլ չորքոտանիներու խաղալիքէ արձանիկներուն կէսը եւս սխալ ձեւով կը պատկերէր անասուններուն շարժումները: Նոյնիսկ բնութեան թանգարաններու մէջ ցուցադրուած պատկերներ յաճախ ձախող էին. անոնց աւելի քան 41 առ հարիւրը սխալներ կը պարունակէր:

Նոր ուսումնասիրութեան մէջ Հորվաթ իր պաշտօնակիցներուն հետ կը միտէր նոյն հարցը պեղել արուեստի պատմութեան ամբողջ ընթացքին: 1880-ական տարիներուն լուսանկարիչ Իտուըրտ Մայպրիճ օգտագործած էր շարժուն պատկերներ` ցոյց տալու համար, թէ իրականութեան մէջ ինչպէ՛ս կը քալէին ձիերը եւ այլ չորքոտանիները: Այնուհետեւ անոր փոխանցած գիտելիքները ընդհանրացած էին: Հետեւաբար Հորվաթ եւ իր պաշտօնակիցները իրենց ուսումնասիրութիւնները բաժնած են երեք ժամանակաշրջաններու վրայ. նախապատմական ժամանակաշրջանի արուեստ, պատմական ժամանակաշրջանի արուեստ` իրագործուած Մայպրիճի աշխատանքէն առաջ եւ 1887-էն ետք, այսինքն` Մայպրիճի աշխատանքին հրապարակումէն ետք իրագործուած արուեստ:

Անասուններու Ճիշդ Պատկերում

Ուսումնասիրողները արուեստի 1000 օրինակներ քաղած են համացանցի կայքերէ, գեղեցիկ արուեստներու գիրքերէ, հունգարական թանգարաններէ, ինչպէս նաեւ` դրոշմաթուղթերէ եւ մետաղադրամներէ: Ուսումնասիրողներուն հաշուարկումները պատահականութիւնը նկատի ունենալով ցոյց տուած են, թէ արուեստագէտները չորքոտանիներուն քալուածքը սխալ պատկերած են իրենց գործերուն 73.3 առ հարիւրին մէջ: Սակայն նախապատմական ժամանակաշրջանէն ետք եւ Մայպրիճի աշխատանքէն առաջ սխալ պատկերումներուն համեմատութիւնը 83.5 առ հարիւր էր եւ շատ աւելի, քան ինչ որ պատահականութիւնը պիտի թոյլատրէր:

Սխալ գծագրութիւններու շարքին էր նոյնիսկ  Լէոնարտօ տա Վինչիի ձիու մէկ ճեպանկարը: Մարմնակազմութեան իր գծանկարներով հռչակաւոր Լէոնարտոյի պատկերած ձիուն ետեւի աջ ոտքը եւ առջեւի ձախ ոտքը հանգչած էին գետնին վրայ, իսկ միւս երկու ոտքերը բարձրացած էին օդին մէջ, անկայուն դիրքով: Իրականութեան մէջ չորքոտանիները որեւէ տուեալ պահու գետնին վրայ կը պահեն իրենց երե՛ք ոտքերը:

Կարելի չէ մտածել, թէ Մայպրիճի աշխատանքէն առաջ սխալներու բարձր համեմատութիւնը արդիւնք էր իրարու գործերը ընդօրինակող եւ մարմնակազմութեան անծանօթ արուեստագէտներու աշխատելաձեւին, ինչպէս կը գրեն ուսումնասիրողները: Սակայն յայտնապէս հին քարէ դարու մարդիկը սուր աչքով կը դիտէին բնութեան մէջ թափառող չորքոտանիները: Քարայրներու պատկերումներուն 54 առ հարիւրին մէջ անոնց շարժումները ճշգրիտ են, ինչ որ կարելի չէ պատահականութեան վերագրել:

Ուսումնասիրութիւնը մտածել կու տայ, թէ Մայպրիճի աշխատանքը թէեւ բարելաւած է չորքոտանիներուն քալուածքին պատկերումը, սակայն 1880-ական տարիներէն ետք ստեղծագործած արուեստագէտներուն յաջող պատկերումի 42 առ հարիւր համեմատութիւնը տակաւին շատ հեռու էր քարայրաբնակ մարդոց ցուցաբերած կարողութենէն: Հորվաթի 2009-ին կատարած ուսումնասիրութեան համաձայն, զմռսողները քիչ մը աւելի լաւ էին` յաջող պատկերումի 57 առ հարիւր համեմատութեամբ:

Share this Article
CATEGORIES

COMMENTS

Wordpress (0)
Disqus ( )