Միացեալ Նահանգներու Պաշտպանութեան Նախարարի Թեկնածուն Պարտաւոր Է Ներողութիւն Խնդրել Ամերիկահայերէն

ՅԱՐՈՒԹ ՍԱՍՈՒՆԵԱՆ

Քաղաքական մեկնաբաններուն մեծ մասը կը նախատեսէ, որ նախագահ Օպամայի կողմէն իբրեւ պաշտպանութեան յաջորդ նախարար առաջադրուած թեկնածուն` նախկին ծերակուտական Չաք Հակըլը այդ պաշտօնին վրայ հաստատման առիթով վիճելի քննարկումներ տեղի ունենան զինուած ուժերու յանձնաժողովին, ապա ծերակոյտի լիագումար նիստին ընթացքին:

Ծերակոյտի մէջ գտնուած իր 12 տարիներու ընթացքին հանրապետական Հակըլ արդէն իսկ վիրաւորած է բազմաթիւ ընտրողներ, ներառեալ` իր հարազատ կուսակցութեան պահպանողական ծերակուտականները, ինչպէս նաեւ` հրեայ ամերիկացիները, ամերիկահայերը, քուպայական ծագում ունեցող ամերիկացիները եւ միասեռականները: Իր քննադատները հանդարտեցնելու եւ ծերակոյտի հաստատումը ապահովելու նպատակով ծերակուտական Հակըլ վերջին օրերուն զբաղած էր հերքումներ տարածելով եւ տարբեր խումբերէ ներողութիւններ հայցելով:

Հրեայ ամերիկացիները Հակըլի թեկնածութեան առաջադրման մասին լսելով` խստօրէն քննադատած են զայն Իրանի հանդէպ մեղմ եւ Իսրայէլի հանդէպ կոշտ ըլլալուն համար, ինչպէս նաեւ` անոր այն արտայայտութեան համար, թէ` «հրէական լոպին» Միացեալ Նահանգներու մէջ «բազմաթիւ անձեր» կը սարսափեցնէ:

Ծերակուտական Հակըլ 7 յունուարին «Տը Լինքոլն Ճըռնըլ սթար» թերթին ճամբով պատասխանած է վերոյիշեալ արտայայտութիւններուն` ըսելով, որ իր կեցուածքները կը փաստեն, որ ցուցաբերած է «աներկդիմի, ամբողջական աջակցութիւն Իսրայէլին» եւ տնտեսական խիստ պատժամիջոցներու կիրարկում` Իրանի դէմ: «Կասկածի նշոյլ անգամ չկայ, որ ես հակաիսրայէլական եմ, իսկ (ծերակոյտի) որեւէ քուէարկութիւն չէ վնասած Իսրայէլի», թերթին ըսած է Հակըլ:

Թեկնածուն նաեւ հրաժարած է 1998 թուականին իբրեւ դեսպանական թեկնածու առաջադրուած Ճէյմս Հորմըլին, որուն ան անուանած էր «բացայայտ, կռուազան միասեռական», դէմ ըլլալէ: Նախորդ շաբաթ ան ներողութիւն խնդրած է միասեռականներու իրաւունքներու պաշտպան խումբերէն`  նշելով, որ իր նախկին արտայայտութիւնները «անզգուշ» եղած են:

Բայց եւ այնպէս, պաշտպանութեան նախարարական թեկնածուն տակաւին ներողութիւն չէ խնդրած Հայոց ցեղասպանութեան վերաբերեալ իր շատ անզգուշ ակնարկութիւններուն համար:

2 յունիս 2005-ին Երեւանի մէջ տեղի ունեցած մամլոյ ասուլիսին ընթացքին ծերակուտական Հակըլ իր առարկութիւնը արտայայտած է Քոնկրեսի մէջ ներկայացուած Հայոց ցեղասպանութեան բանաձեւին վերաբերեալ. «Պատմաբաններ եւ ուրիշներ պէտք է զբաղին այս հարցով: Սակայն չեմ կարծեր, որ Միացեալ Նահանգներու կառավարութիւնը այս կամ այլ ձեւով պէտք է միջամուխ ըլլայ այդ խնդիրի մէջ` բանաձեւով կամ այլ միջոցով: Ինչ որ տեղի ունեցած է 1915 թուականին, տեղի ունեցած է 1915 թուականին: Իբրեւ Միացեալ Նահանգներու ծերակուտականներէն մէկը` ես կը կարծեմ, որ այս հարցի լուծման լաւագոյն ճանապարհը զայն պատմաբաններուն եւ այլոց բաց քննարկման յանձնելն է, անոնք կը պարզեն, թէ ի՛նչ տեղի ունեցած է եւ ինչո՛ւ»: Ճիշդ ա՛յս է Հայոց ցեղասպանութեան վերաբերեալ թրքական ժխտողական վարչակարգին դիրքորոշումը:

Շարունակելով` ծերակուտական Հակըլ հայ լրագրողներուն ըսած է. «Հարցը այն է, որ այս տարածաշրջանը պէտք է յառաջանայ: Պէտք է մնայուն խաղաղութիւն գտնենք Թուրքիոյ ու Հայաստանի եւ տարածաշրջանի այլ երկիրներուն միջեւ: Ես չեմ կարծեր, որ անցեալին նայելով եւ գործելով այնպէս, որ այս կամ այն կողմը այդպիսով վատ դրութեան մէջ գտնուի, պիտի օժանդակէ խաղաղութեան գործընթացը յառաջ տանելուն»: Այս մեկնաբանութիւնները պարզապէս նպատակ ունէին քողարկելու Հայոց ցեղասպանութեան թրքական ոճրագործութիւնը:

Հայոց ցեղասպանութեան ճանաչման դէմ ծերակուտական Հակըլի յայտարարութիւններուն ընդմէջէն կարելի է յստակ կերպով տեսնել անոր հիացմունքը թրքական հանրապետութեան հիմնադիր Մուսթաֆա Քեմալ Աթաթուրքի նկատմամբ, որ շարունակած է նախորդ վարչակարգին նախաձեռնած ցեղասպանութիւնը:  Զարմանալի չէ, որ Միացեալ Նահանգներու  «Աթաթուրք» ընկերութիւնը 19 մայիս 2005-ին ծերակուտական Հակըլին նուիրած էր «Աթաթուրք»  ընկերութեան ղեկավարութեան մրցանակը, անոր Հայաստան կատարելիք այցելութենէն միայն երկու շաբաթ առաջ, սատարելով Հայոց ցեղասպանութեան հարցով թրքական կառավարութեան ունեցած դիրքորոշման:

«Հիւրրիյէթ» թերթը կը մէջբերէ ծերակուտական Հակըլի 2008 թուականի ելոյթէն, ուր ան հետեւեալ մեծապէս գովասանական յայտարարութիւնը կատարած է ժամանակակից Թուրքիոյ հիմնադիրին մասին. «Աթաթուրքը 21-րդ դարու ամէնէն արժէքաւոր ղեկավարներէն մէկն է: Միացեալ Նահանգներու երեխաները այս մեծ առաջնորդին մասին բան չեն գիտեր: Անոր մասին երեխաներուն պէտք է դասաւանդել դպրոցներուն մէջ եւ գրել պատմութեան դասագիրքերու մէջ: Աթաթուրքը առաջնակարգ դեր խաղացած է ներկայ աշխարհի ձեւաւորման մէջ»:

Էտըմ Քրետոն, «Ուաշինկթըն ֆրի պիեքըն» թերթի մէջ հրապարակած է` «Չաք Հակըլ հայկական հարց ունի» խորագիրը կրող յօդուած մը, որուն մէջ կը մէջբերէ խօսքերը ամերիկահայերու եւ մարդու իրաւունքներու պաշտպաններու, որոնք մեծապէս մտահոգ են Հակըլի առաջադրումէն: Ստորեւ` անոնց յայտարարութիւններէն քանի մը հատը.

– «Մենք կը շարունակենք մտահոգ մնալ նախկին ծերակուտական Հակըլի կողմէ Հայոց ցեղասպանութեան վերաբերեալ Անգարայի «բերան փակելու» քաղաքականութիւնը ընդունելով ամերիկեան անկեղծ վերաբերումին նկատմամբ», յայտարարած է Միացեալ Նահանգներու Հայ դատի յանձնախումբի գործադիր տնօրէն Արամ Համբարեան:

– «Մենք կ’ակնկալենք հաստատման խիստ գործընթաց, որ նաեւ կարելիութիւն պիտի ընձեռէ ծերակուտական Հակըլի` ուղղակիօրէն ճանչնալու Հայոց ցեղասպանութեան վերաբերեալ Միացեալ Նահանգներու պատմութիւնը», ըսած է Միացեալ Նահանգներու հայկական համագումարի գործադիր տնօրէն Պրայըն Արտունի:

– «Ողջակիզման նախօրէին Հիթլեր ծաղրանքով հարց տուած է. «Այսօր ո՞վ կը խօսի հայերու բնաջնջման մասին»: Ակնյայտ է` ոչ Չաք Հակըլը», ըսած է Ողջակիզումի ուսումնասիրութեան «Տէյվիտ Ս. Ուայմըն» հիմնարկի տնօրէն Ռաֆայէլ Մետոֆ:

– «Ամօթալի է այն, ինչ որ Չաք Հակըլ ըսած է Հայաստանի մէջ 2005 թուականին տուած մամլոյ ասուլիսին ընթացքին` թուրքերու կողմէ հայերու ցեղասպանութեան մասին», ըսած է Միացեալ Նահանգներու Ողջակիզման յիշատակի թանգարանի նախկին տնօրէն Ուոլթըր Ռէյչ: «Անոր հաստատման վերաբերող յառաջիկայ քննարկումներուն ընթացքին ծերակուտականները պէտք է այս առնչութեամբ դէմ յանդիման գան անոր հետ` ակնկալելով, որ ան պիտի անդրադառնայ անոր»:

– «Միացեալ Նահանգներու կողմէ Հայոց ցեղասպանութեան ճանաչման Հակըլի դէմ ըլլալը «կը մատնէ բարոյական ղեկավարութեան ցնցող բացակայութեան մասին», յայտարարած է Ֆորտհամի համալսարանի իրաւաբանութեան փրոֆեսէօր Թեն Ռոզընպաում:

Եթէ ծերակուտական Հակըլ ներողութիւն չհայցէ Հայոց ցեղասպանութեան մասին կատարած իր «անզգուշ» մատնանշումներուն համար, այն ատեն ամերիկահայերը պէտք է կոչ ուղղեն ծերակոյտին` արգիլելու անոր հաստատումը:

ՅԱՐՈՒԹ ՍԱՍՈՒՆԵԱՆ
«Քալիֆորնիա Քուրիըր» թերթի
հրատարակիչ եւ խմբագիր

Թարգմանեց`
ՌՈՒԶԱՆՆԱ ԱՒԱԳԵԱՆ

Արեւմտահայերէնի վերածեց`
«Եռագոյն» կայքէջը

 

Share this Article
CATEGORIES

COMMENTS

Wordpress (0)
Disqus ( )