Հարցազրոյց Անժելա Էլիպէքովայի Հետ. Հարցազրոյց Հարաւային Կովկասի Աշխարհաքաղաքականութեան Փորձագէտ Անժելա Էլիպեքովայի Հետ

Հարցազրոյցը Վարեց` ՎԱՀԱԳՆ ԳԱՐԱԳԱՇԵԱՆ

Անժելա Էլիպեքովա

Ազրպէյճանի պետական պիւտճէի 70 առ հարիւրը կազմւում է նաւթի վաճառքից ստացուած եկամտից, որը ամբողջութեամբ կաթուածահար կը լինի նոր պատերազմի դէպքում, այս իսկ պատճառով Ազրպէյճանի իշխանութիւնը չի գնայ պատերազմը սկսելու կասկածելի քայլին:

ՀԱՐՑՈՒՄ.- Միջին Արեւելքի մէջ ծաւալող Արաբական գարնան տագնապը սկսած է մօտենալ կովկասեան տարածաշրջանին: Քաղաքական ի՞նչ զարգացումներ կը նախատեսէք կովկասեան տարածաշրջանին համար, յատկապէս` Հայաստան-Թուրքիա եւ Հայաստան-Ազրպէյճան ճակատներուն վրայ:

ՊԱՏԱՍԽԱՆ.- «Արաբական գարուն»-ը չէր կարող չազդել Հարաւային Կովկասի աշխարհաքաղաքական պատկերի վրայ եւ առաջին հերթին` Ազրպէյճանի ներքաղաքական գործընթացների վրայ: Ազրպէյճանում ընդդիմութեան կողմից սկսուած բողոքի ցոյցերը եւ հակաիշխանական ելոյթները դաժան կերպով ճնշուեցին, եւ այս ամէնը լուրջ ազդակ դարձաւ իշխանութեան համար առ այն, որ իշխանութիւնը անկայուն իրավիճակում է գտնւում:

Ինչպէս գիտենք, 2013-ի հոկտեմբերին Ազրպէյճանում տեղի կ՛ունենան նախագահական ընտրութիւններ եւ «Արաբական գարնան» վախը պաշտօնական Պաքուի վրայ ճնշում գործադրելու լաւ գործիք է գերտէրութիւնների համար նախագահ Ալիեւի չափազանց ինքնուրոյնութեան դէպքում: Հայաստանը Միջին Արեւելքի իրադարձութիւնների հետեւանքները իր վրայ զգաց աւելի շատ հասարակական, քան քաղաքական առումով: Հայ-թրքական յարաբերութիւններում կամ էլ Ազրպէյճանի հետ ղարաբաղեան հակամարտութեան խնդրի լուծման հետ կապուած հարցերում առաջընթաց տեղի չի ունենայ:

Հ.- Ղարաբաղեան հակամարտութեան ծիրէն ներս ազրպէյճանական կողմը վերջին տարիներուն լայնածաւալ քարոզչական աշխատանքի ձեռնարկած է, յատկապէս արտասահմանի մէջ «Խոջալուի ջարդը» քարոզարկելու ուղղութեամբ: Ի՞նչ ձեւով կարելի է հակադարձել քարոզչական նման արշաւներու:

Պ.- Հայկական կողմը ամէն տարի հետեւում է ազրպէյճանական քարոզչական գործունէութեանը` աշխարհի տարբեր երկրներում Աղտամի իրադարձութիւնների հետ կապուած, որոնք ընդունուած է անուանել «Խոջալուի իրադարձութիւններ», եւ ձեռնարկում է համարժէք քայլեր: Հայ համայնքի եւ դիւանագիտական ներկայացուցիչների օգնութեամբ Հայաստանին յաջողւում է կանխել մեծ թիւով հակահայկական միջոցառումներ կամ էլ բացայայտել ազրպէյճանական ապատեղեկատուութիւնները եւ զուգահեռ` տարածել ճշմարիտ տեղեկատուութիւն այդ իրադարձութիւնների հետ կապուած: Յատուկ դրա համար ստեղծուել է www.xocali.net կայքը եւ նկարահանուել է «Սովի եւ կրակի միջեւ. իշխանութիւն` կեանքերի գնով» ժապաւէնը http://www.youtube.com/watch?v=7ef3f5Ngkck: Ի հարկէ, հայկական սփիւռքի դերը Աղտամի իրադարձութիւնների վերաբերեալ միջազգային հանրութեանը ճշմարտութիւնը յայտնելու մէջ անգնահատելի է եւ միշտ անհրաժեշտ:

Հ.- Վերջին տարիներուն, Ազրպէյճանի սպառազինման զուգահեռ, բազմացած են պատերազմը վերսկսելու Պաքուի սպառնալիքները եւ սահմանագիծի վրայ հրադադարի խախտումները: Այս ուղղութեամբ ի՞նչ կանխատեսումներ կարելի է կատարել:

Պ.- Մօտակայ ժամանակաշրջանում պատերազմական գործողութիւնների վերսկսումը քիչ հաւանական է, քանի որ ե՛ւ Հայաստանում, ե՛ւ Ազրպէյճանում նախընտրական տարի է: Պաշտօնական Պաքուի յարձակապաշտ յայտարարութիւնները աւելի շատ ուղղուած են ներքին լսարանին, ում անընդհատ ստիպուած են լինում սնել ռազմատենչ յայտարարութիւններով, որպէսզի շեղեն երկրի ընկերային եւ ներքաղաքական խնդիրներից: Եթէ Ազրպէյճանը իրականում վստահ լինէր Հայաստանի նկատմամբ ռազմական գերակայութեան մէջ եւ նոր պատերազմի իր համար բարենպաստ աւարտին, Պաքուի իշխող վարչակարգը վաղուց արդէն փորձել էր դա անել: Սակայն պէտք է հասկանալ, որ Ազրպէյճանի պետական պիւտճէի 70 առ հարիւրը կազմւում է նաւթի վաճառքից ստացուած եկամտից, որը ամբողջութեամբ կաթուածահար կը լինի նոր պատերազմի դէպքում, այս իսկ պատճառով Ազրպէյճանի իշխանութիւնը չի գնայ պատերազմը սկսելու կասկածելի քայլին:

Հ.- Ի՞նչ են կովկասեան տարածաշրջանին մէջ Թուրքիոյ եւ Ռուսիոյ քաղաքական ներկայ յարաբերութիւնները:

Պ.- Ինչքան ինձ յայտնի է, պատմականօրէն Թուրքիան պետութիւն է, ում հետ Ռուսիոյ ընդհանուր առմամբ ամենաշատն է պատերազմել եւ դրա պատճառը եղել է հենց սեւծովեան տարածքում եւ Հարաւային Կովկասում իր գերակայութիւնը հաստատելու համար: Այն ռազմավարական կարեւոր` տարածաշրջան է, նոյնիսկ բացառիկ կարեւոր երկու երկրների համար էլ,  եւ կողմերից եւ ոչ մէկը չի պատրաստւում թուլացնել դիրքերը: Պարբերական հաշտեցումներն ու տնտեսական համագործակցութիւնը ժամանակաւոր բնոյթ են կրում, այդ թւում նաեւ` Իրանի գործօնի պատճառով:

Հ.- Ձեր կարծիքով, վերջնական ի՞նչ ձեւաչափով կարելի է յանգիլ ղարաբաղեան հակամարտութեան վերջնական լուծման:

Պ.- Ղարաբաղեան հակամարտութեան լուծումը իրադարձութիւնների այսօրուայ դասաւորուածութեամբ բաւականին մշուշոտ է պատկերացւում: Ամէնէն արդիւնաւէտ միջոցը ի հարկէ Արցախի վերաբնակեցումն է, տնտեսական եւ ենթակառուցուածքային զարգացումը: Իրավիճակի նման զարգացման դէպքում` եւս մի սերունդ, ու բնական կերպով կ՛ամրապնդուի ստեղծուած իրավիճակը նաեւ տէ ժիւրէ: