Միացեալ Նահանգներ. Ոգեկոչման Երեկոյ` Հայ Նահատակ Հրանդ Տինքի Վեցերորդ Տարելիցին Առթիւ

13 յունուար 2013-ին, Պոլսահայ միութեան «Գրիգոր եւ Աւետ Քիւրքչիւօղլու» սրահին մէջ տեղի ունեցաւ յուշ-երեկոյ մը:

Բացման խօսքը արտասանեց Պոլսահայ միութեան հոգաբարձու եւ մշակութային յանձնախումբի ատենապետ տոքթ. Յովհաննէս Գուլակ Աւետիքեան, որ ներկաները ողջունելէ ետք խնդրեց վայրկեան մը յոտնկայս յարգանքի տուրք մատուցել Մեծ Եղեռնի մէկուկէս միլիոն նահատակներու եւ Հրանդի յիշատակին:

Տոքթ. Աւետիքեան խօսեցաւ Հրանդ Տինքի` հայութեան գոյապահպանման համար զոհուած ըլլալուն, այժմ ազատօրէն ապրող յելուզակներուն եւ պետական պաշտօնեաներու անհեթեթ վարձատրութեան մասին. այն պաշտօնեաները, որոնք սպանութիւնը գործադրել տուին անչափահաս պատանիի մը: Աւետիքեան շեշտեց, թէ մշակոյթով է, որ պիտի կարենանք ապահովել մեր հայկական գոյութիւնը:

Օրուան հանդիսավարն էր «Ասպարէզ» օրաթերթի խմբագիր Աբօ Պողիկեան, որ իր խօսքին մէջ բացատրեց, թէ վերջին տարիներուն բազմացած է թուրք մտաւորական շրջանակներուն մէջ Հայոց ցեղասպանութեան հանդէպ նոր մօտեցում եւ եռանդ ցուցաբերող մտաւորականներուն թիւը, բան մը, որ զգալի թափ առաւ Հրանդ Տինքի գործունէութեամբ, փիլիսոփայութեամբ ու նահատակութեամբ: Ըստ անոր, տակաւին շատ կանուխ է Տինքի երեւոյթը ամբողջութեամբ արժեւորելու, որովհետեւ այդ հիմնական փոփոխութիւնը, զոր ան բացաւ մեր դիմաց, տակաւին չենք կրցած լրիւ ընկալել:

Պողիկեան հրաւիրեց Մելիք եւ Իրէն Կաւրիլոֆն ու  տուտուկահար Ալպըրթ Վարդանեանը ներկայացնելու «Սարի աղջիկ»-ը, «Պինկէօլ»-ը եւ «Ատանայի ողբը»:

Պաստառի վրայ ցուցադրուեցաւ երգչուհի Լուսիա Մունի «Տէր Զօր» երգը, որմէ ետք, Պոլսահայ միութեան հոգաբարձութեան ատենապետ եւ Հայ իրաւաբաններու կաճառի նախկին ատենապետ իրաւաբան Էտուին Մինասեան խօսք առնելով ըսաւ. «Այսօր մենք դարձեալ հաւաքուած ենք մեր յարգանքի տուրքը մատուցանելու լաւ անձի մը, լաւ հայորդիի մը, որ երազեց… խօսեցաւ յստակ իրականութիւններ` երկարօրէն անտեսուած եւ ուրացումի ենթարկուած հակամարդկային ոճիրի մը: Հրանդ մեզի նման անձ մըն էր, որ իր կեանքը նուիրեց ճշմարտութեան եւ սիրոյ համար մղուած պայքարի մը` որուն ինք կը հաւատար»: Իրաւաբան Մինասեան շեշտեց, թէ պէտք է տեսնենք այն փոքր քայլերը, զորս նոր Թուրքիան դժկամութեամբ կ՛առնէ… կ՛ուզենք, որ Թուրքիան բանայ սահմանները առանց պայմանի… ինչպէս ըսաւ Հրանդը` «Ես կը հաւատամ, որ կրնանք հոն հասնիլ աւելի ժողովրդավարական եւ աւելի գիտակից Թուրքիայով, որուն համար ուրիշ նախընտրութիւն չկայ»:

Ապա բեմ բարձրացաւ Հայ իրաւաբաններու կաճառի նախագահ Կարօ Ղազարեանը, որ ազդեցիկ ձեւով նկարագրեց Հրանդ Տինքի խիզախ արտայայտութիւններն ու մօտեցումը` անոր ապրած կեանքին հետեւանքը որակելով «իմացեալ», որ հետեւաբար` անոր մուտքը` «անմահութիւն էր»: Ան մաղթեց, որ վառ մնան Հրանդի խօսքերը եւ յորդորեց` ըսելով. «Մեզմէ իւրաքանչիւրը, որ ինքզինք հայ կը կոչէ, պարտի ըլլալ հաւատարիմ հայ ազգի յիշատակին, Հրանդ Տինքի յիշատակին` չմոռնալով, որ տարիներ անցնելէ ետք, աւելի՛ ուժեղացած ազգ մը ըլլալով պիտի շարունակենք մեր պայքարը, մինչեւ որ մեր նահատակները հանգիստ ննջեն, մինչեւ որ Հայոց ցեղասպանութիւնը ճանչցուի, մինչեւ ապրիլ 24, ոչ միայն տարուէ տարի, այլ` օրէ օր»:

Խաչիկ Մուրատեան

Դարձեալ բեմ բարձրացաւ տուտուկահար Ալպըրթ Վարդանեանը եւ նուագեց «Տըլէ Եաման»ը: Օրուան գլխաւոր բանախօսն էր Պոսթընի «Տը Արմինիըն Ուիքլի» շաբաթաթերթի խմբագիր Խաչիկ Մուրատեանը. ան սկսաւ իր խօսքը` բացատրութիւններ տալով Պատմական Հայաստանի իրականութեան մասին եւ ջանալով զայն զետեղել մեր հասկացողութեան մէջ` երեք տարածութիւններ ի մի բերելով.

Ա.- Հողը

Բ.- Մշակութային ներկայացումը

Գ.- Թաքուն հայերու իրականութիւնը

Մուրատեան շեշտեց, թէ հողը, մարդը, քարը, կառոյցն ու կոթողը կապ ունին իրենց շրջապատին եւ այդ տարածաշրջանի մարդուն հետ: Հայաստանի գոյութիւնը հայկական կոթողներուն մէջէն է, որ կը տեսնուի. այն, ինչ մնացած է Պատմական Հայաստանի մէջ, արդիւնք է որոշ գործնականութեան մը: Թաքուն հայերու մասին խօսելով` ան ըսաւ, թէ կան վերապրողներ, որոնք իրենց կեանքը ապրեցան սուտի իրավիճակի մէջ, իսկ Հրանդ Տինք մէկն էր անոնցմէ, որոնք ճիգ թափեցին դուրս բերելու իրականութիւնները այդ մարդկանց, որոնք իրենց հայկական ծագումին մասին գիտնալ կ՛ուզէին: Դասախօսը անդրադարձաւ Չնքուշ (Չիւնկիւշ) շրջանին, ուր տակաւին որոշ չափով կանգուն կը մնայ հայկական եկեղեցի մը եւ ուր տեղի ունեցած էր ամենավայրագ դէպքերէն մէկը ու բնակչութեան ջախջախիչ մեծամասնութիւնը տեղւոյն վրայ ջարդուած էր: Ան նաեւ պատմեց, թէ Տիգրանակերտի Ս. Կիրակոս եկեղեցւոյ մէջ մկրտուած են ինը իսլամներ, որոնք թաքուն հայեր էին, եւ անոնցմէ մին հսկայական գումար մը նուիրած է եկեղեցւոյ վերանորոգման համար: Բանախօսը նշեց, թէ Տիգրանակերտի մէջ Հայոց Ցեղասպանութեան ընթացքին բռնագրաւուած հողերը վերադարձնելու նպատակով լուրջ աշխատանք կը տարուի քաղաքապետութեան կողմէ:

Մուրատեան իր եզրափակիչ խօսքով խորհուրդ տուաւ գիտակցիլ մեր ունեցած արժէքին` մեզմէ իւրաքանչիւրը իր դերակատարութիւնը ունենալով այս բոլորին մէջ, որ պահ մը, այս վիպականութենէն անդին, մեր այսօրուան ունեցածին գիտակցութիւնը պէտք է ըլլայ:

Աւարտին, հրաւիրուեցան հոգեւոր հայրերը` Տէրունական աղօթքով փակելու այդ հանդիսաւոր երեկոն, ապա տեղի ունեցաւ պատշաճ հիւրասիրութիւն:

 

Share this Article
CATEGORIES

COMMENTS

Wordpress (0)
Disqus ( )