Բնութիւն Եւ Մարդ. Կատուի Մը 200 Մղոն Ետդարձը Դէպի Տուն` Հարցականներ Կը Ստեղծէ Գիտնականներու Ուղեղին Մէջ

Պատրաստեց՝ Լ. ԿԻՒԼՈՅԵԱՆ – ՍՐԱՊԵԱՆ

ԱՆԱՍՈՒՆՆԵՐԸ ԿԸ ԶԱՐՄԱՑՆԵՆ ՄԵԶ, ՈՐՈՎՀԵՏԵՒ ԿԸ ՍՏՈՐԱԳՆԱՀԱՏԵՆՔ ԶԱՆՈՆՔ: ԱՆՈՆՔ ՅԱՃԱԽ ԿԸ ՑՈՒՑԱԲԵՐԵՆ «ՏՐԱՄԱԲԱՆԵԼՈՒ» ԱՅՆՊԻՍԻ ԶԳԱՅԱՑՈՒՆՑ ԿԱՐՈՂՈՒԹԻՒՆ ՄԸ, ԶՈՐ ԳԻՏՈՒԹԻՒՆԸ Կ՛ԱՆՏԵՍԷՐ ԿԱՄ ՆՈՅՆԻՍԿ ԿԸ ՄԵՐԺԷՐ ՄԻՆՉԵՒ ՎԵՐՋԵՐՍ: ԱՐԴԵՕՔ ԻՆՉՊԷ՞Ս ԿԸ ԳՈՐԾԷ ԿԱՏՈՒԻ ՄԸ ՈՒՂԵՂԸ: «ՏԸ ՆԻՒ ԵՈՐՔ ԹԱՅՄԶ» ԿԸ ՊԱՏՄԷ ՀՈԼԻ ԱՆՈՒՆՈՎ ԿԱՏՈՒԻ ՄԸ ՄԱՍԻՆ, ՈՐ ԻՐ ՏԷՐԵՐՈՒՆ ՀԵՏ ԱՐՁԱԿՈՒՐԴԻ ԳԱՑԱԾ ԷՐ ՏԷՅԹՈՆԱ ՊԻՉԻ ՄԷԿ ԲԱՆԱԿԱՎԱՅՐԸ, ՈՒՐԿԷ ԽՈՅՍ ՏՈՒԱԾ ԷՐ ԵՒ 2 ԱՄԻՍ ԵՏՔ ՎԵՐԱՅԱՅՏՆՈՒԱԾ ԷՐ ԱՆՈՆՑ ԲՆԱԿԱԾ ՔԱՂԱՔԻՆ` ՈՒԵՍԹ ՓԱԼՄ ՊԻՉԻ ՄԷՋ: ՍԿԵՊՏԻԿՆԵՐ ՊԻՏԻ ԸՍԷԻՆ, ԹԷ ԱՍԻԿԱ ՊԱՏԱՀՄՈՒՆՔԻ ԱՐԴԻՒՆՔ Է, ԹԷ` ԲԱԶՄԱԹԻՒ ԸՆՏԱՆԻ ԱՆԱՍՈՒՆՆԵՐ ԿԸ ԿՈՐՍՈՒԻՆ ԱՆՀԵՏ, ԻՍԿ ԱՅՍ ՄԷԿԸ ՊԱՐԶԱՊԷՍ ԹԱՓԱՌԱԾ Է ՃԻՇԴ ՈՒՂՂՈՒԹԵԱՄԲ: ԿԱՏՈՒՆԵՐՈՒ «ԹՇՆԱՄԻՆԵՐ» ՊԻՏԻ ԸՍԷԻՆ, ԹԷ ԱՅՍ ԿԱՏՈՒՆ ՈՒՏԵԼԻՔ ՓՆՏՌԵԼՈՎ ԻՐ ՃԱՄԲԱՆ ԳՏԱԾ ԷՐ ԴԷՊԻ ԻՐ ԲՆԱԿԱՎԱՅՐԸ: ԻՍԿ ԿԱՏՈՒՆԵՐՈՒ «ԲԱՐԵԿԱՄՆԵՐ» ՊԻՏԻ ՓՈՒԹԱՅԻՆ ՆՇԵԼՈՒ, ԹԷ ԿԱՏՈՒՆԵՐԸ ՕԺՏՈՒԱԾ ԵՆ ՎԵՑԵՐՈՐԴ ԶԳԱՅԱՐԱՆՈՎ ՄԸ, ԿՐՆԱՆ ՆԱԽԱՏԵՍԵԼ ՄԱՀԸ ԿԱՄ ՓՈԹՈՐԻԿԸ, ԿԸ ՃԱՆՉՆԱՆ ԻՐԵՆՑ ԱՊՐԱԾ ԵՒ ԻՐԵՆՑ ՊԱՏԿԱՆՈՂ ՏԱՐԱԾՔԸ, ԲԱՐԵԿԱՄ ԵՆ ՄԱՐԴՈՒՆ, ԵՒ ՆՈՅՆԻՍԿ ԻՐԵՆՑ ՕՐԸ ԿԸ ԴԱՍԱՒՈՐԵՆ ԻՐԵՆՑ ՏԻՐՈՋ ԺԱՄԱՆԱԿԱՑՈՅՑԻՆ ՀԱՄԱՁԱՅՆ: Ի ՎԵՐՋՈՅ` ՀԻՆ ԵԳԻՊՏԱՑԻՆԵՐԸ ԻԲՐԵՒ ԱՍՏՈՒԱԾ ԿԸ ՊԱՇՏԷԻՆ ԶԱՆՈՆՔ: ԱՄԷՆ ՊԱՐԱԳԱՅԻ, ՀՈԼԻԻ ՆՄԱՆ «ՏՈՒՆ ՎԵՐԱԴԱՐՁԱԾ» ԱՆԱՍՈՒՆՆԵՐՈՒ ՊԱՏՄՈՒԹԻՒՆՆԵՐԸ ԲԱԶՄԱԹԻՒ ԵՆ, ԻՍԿ ԳԻՏՆԱԿԱՆՆԵՐ ՑԱՐԴ ԱՆԶՕՐ ԵՆ ԲԱՑԱՏՐԵԼՈՒ ԱՆՈՆՑ ԽՈՐՀՐԴԱՒՈՐ ԳԱՂՏՆԻՔԸ:

Ճէյքըպ Ռիխթըր եւ Պոնի Ռիխթըր իրենց կատուին` Հոլիի հետ, որ 320 քմ կտրած է` վերադարձի ճամբան գտնելով դէպի տուն:

Ոչ ոք գիտէ, թէ ինչպէ՛ս պատահեցաւ, որ տան մէջ բնակող կատու մը կորսուեցաւ ընտանեկան պտոյտի մը ընթացքին, ապա, երկու ամիս ետք,  320 քմ կտրելով` վերադարձաւ իր բնակած գիւղաւանը:

Նոյնիսկ գիտնականներ անճրկած են, թէ ինչպէ՛ս դեղնաւուն, սեւ ու ճերմակ գոյներով 4 տարեկան կատու մը, որ նոյեմբերի սկիզբը Ճէյքըպ եւ Պոնի Ռիխթըրներէն բաժնուած էր  Ֆլորիտայի Տէյթոնա Պիչ շրջանին մէջ բանակումի մը ընթացքին, Նոր տարուան գիշերը իր տկար եւ վտիտ մարմնին վրայ տատանելով վերայայտնուած է Ուեսթ Փալմ Պիչի մէջ, Ռիխթըրներու բնակարանէն շուրջ 1.5 քմ հեռու բակի մը մէջ:

«Վստա՞հ էք, թէ նոյն կատուն է», հարց տուած էր Պրիսթոլի համալսարանին Կենդանաբանական գիտութեան հիմնարկին տնօրէնը` Ճոն Պրետշօ: Այլ պարագաներու ան մտածած է, թէ` «կատուները պարզապէս թափառող անասուններ են, իսկ մտային մակարդակի վրայ ձեւով մը կարելի է արդարացնել նոյն կատուն տեսնելու մարդկային ցանկութիւնը»:

Սակայն Հոլի ոչ միայն հտպիտներու երփնազարդ տարազի մը պէս սեւ ու սրճագոյն երանգներով մուշտակ մը ունէր, այլ նաեւ` իր մարմնին մէջ զետեղուած արհեստագիտական սարք մը, որ կը բնորոշէր իր ինքնութիւնը:

«Իրապէ՛ս կը հաւատամ նման պատմութիւններու, սակայն պարզապէս շատ դժուար է զանոնք բացատրելը,- կ՛ըսէ Քոլորատոյի համալսարանէն Մարք Ռեքոֆ, որ միջավայրի հետ մարմիններու կապը ուսումնասիրող կենսաբան մըն է:- Թերեւս անասունները կը ճանչնան փողոցները, թերեւս անոնք կը ճանչնան որոշ հետքեր, թերեւս կարողութիւնը ունին ինքնաշարժները զատորոշելու, թերեւս լաւ որսորդներ են, չեմ գիտեր, ոչ մէկ յստակ բացատրութիւն ունիմ»:

Իրօք, գիտական սակաւաթիւ ուսմունքներ գոյութիւն ունին կատուներու շրջագայութեան վերաբերեալ: Գաղթող թռչուններ, կրեաներ եւ միջատներ աւելի սերտօրէն ուսումնասիրուած են: Անոնք կ՛օգտագործեն մագնիսական դաշտեր, հոտառութեան հետ առնչուող յիշողութիւններ կամ կը կողմնորոշուին արեւուն ուղղութեամբ:

Գիտնականներ կ՛ըսեն, թէ աւելի սովորական է, թէեւ դարձեալ հազուադէպ` լսել շուներու մասին, որոնք տուն կը վերադառնան: Պրետշօ կը մտածէ, թէ հաւանաբար շուները այս յատկանիշը ժառանգած են գայլերէն, որոնք կը շրջագային` օգտագործելով մագնիսական դաշտի յատուկ նշաններ: Սակայն նաեւ հաւանական է, որ շուները շատ աւելի կ՛ընկերակցին ընտանեկան պտոյտներու, իսկ կորսուած շուներ շատ աւելի արագ ուշադրութիւն կը գրաւեն, եւ ճամբուն վրայ մարդիկ օգնութիւն կը ցուցաբերեն անոնց:

Կատուները լաւ գիտեն, թէ ինչպէ՛ս պիտի շրջագային իրենց ծանօթ տարածքներու վրայ: Անոնք իրենց տեսողութեան եւ հոտառութեան զգայարաններով յիշողութեան մէջ կ՛արձանագրեն վայրերը եւ դիւրութեամբ կը պատկերացնեն ամէնէն կարճ ճամբաները, կ՛ըսէ Պրետշօ:

Մեզի այնպէս կը թուի, թէ օտար եւ հեռաւոր վայրեր դժուարութիւններ կը յարուցեն այս անասուններուն: Սակայն Պրետշօ եւ Քէյմպրիճի համալսարանէն անասուններու վարուելակերպի մասնագէտ կենսաբան Փեթրիք Պէյթսըն կ՛ըսեն, թէ կատուները հոտերը կը ճանչնան երկար հեռաւորութիւններու վրայ: «Օրինակ, անոնք կոնաբեր ծառերու հոտը կ՛առնչեն հիւսիսէն փչող հովին հետ, հետեւաբար կ՛ուղղուին դէպի հարաւ», կը բացատրէ Պէյթսըն:

Նիւ Եորքի մէջ անասուններու վարուելակերպի մասնագէտ Փիթըր Պորքըլ կը մտածէ, թէ արդեօք Հոլի բռնած է Ֆլորիտայի ծովեզերեայ ճամբա՞ն` հետեւելով տեսողութեան կամ լսողութեան իր զգայարաններուն, գտնելով ներքին թիւ 95 պողոտան, եւ որոշելով, թէ «զայն պէտք է ունենայ իր աջին, իսկ ովկիանոսը` ձախին»:

Սակայն ան նաեւ կ՛աւելցնէ. «Ոչ ոք փորձարկութիւն մը պիտի կատարէ եւ խումբ մը կատուներ պիտի տանի տարբեր ուղղութիւններով` տեսնելու համար, թէ ո՛ր կատուն պիտի վերադառնայ տուն»:

Կատուներու բրիտանացի կենսաբան Ռոճըր Թէյպըր կ՛ըսէ, թէ այս առնչութեամբ վերջին ուսումնասիրութիւնը կատարուած է 1954-ին, Գերմանիոյ մէջ: Կատուներ դրուած են ծածկուած բոլորակ  լաբիւրինթոսի մը մէջ, ուր ելքեր բացուած են իւրաքանչիւր 15 աստիճան դարձուածքի վրայ: Ուսումնասիրութիւնը ցոյց տուած է, թէ կատուները շատ յաճախ ընտրած են դէպի իրենց բնակած տունը առաջնորդող ելքը: Անոնք շատ աւելի ճիշդ ընտրութիւն մը կատարած են, երբ իրենց բնակած տունը կը գտնուէր նուազ քան 5 քմ. հեռու:

«Նեշընըլ Ճիոկրաֆիք»-ի եւ Ճիորճիայի համալսարանին Քիթի Քեմզ ծրագիրին կողմէ կատարուած նոր ուսումնասիրութիւն մը օգտագործած է 55 ընտանի կատուներու վզկապին մէջ զետեղուած նկարահանումի գործիքներու արձանագրութիւնը եւ եզրակացուցած է, թէ կատուներուն վարուելակերպը չափազանց բարդ է:

Օրինակ, Քիթի Քեմզի ուսումնասիրութիւնը ի յայտ բերած է, թէ կատուներէն չորսը անհաւատարիմ գտնուած են իրենց տէրերուն եւ միաժամանակ այցելած են նաեւ այլ բնակարաններ` սնունդ եւ սէր ստանալու համար: Յայտնապէս բոլոր կատուները Հոլիի նման հաւատարիմ չեն:

Քիթի Քեմզի ուսումնասիրութիւնը նաեւ ցոյց տուած է, թէ կատուներուն մեծամասնութիւնը նաեւ ցուցաբերած է արկածախնդրական վերաբերում, ինչպէս` «ճամբայ կտրել, ուտել եւ խմել տունէն հեռու»: Վստահաբար Հոլի ապրած է նման վտանգաւոր փորձառութիւններ եւ յայտնապէս բախտաւոր է, որ վերապրած է:

Սակայն նաեւ այլ կատուներ անսպասելի տունդարձ կատարած են անցեալին:

«Իրօք, նման բան մը պատահեցաւ իմ կեանքիս մէջ», կը պատմէ կատուներու վարուելակերպի մասնագէտ Ճեքսըն Կալըքսի, որ «Էնիմըլ Փլանըթ» կայանէն կը հիւրընկալէ «Մայ քեթ ֆրամ հել» յայտագիրը: Երբ Քոլորատոյի Պոլտըր քաղաքին մէջ Կալըքսի տեղափոխած էր իր բնակավայրը, իր տան մէջ բնակող կատուն` Ռապին խոյս տուած էր եւ 10 օր ետք վերայայտնուած էր իրենց նախկին բնակարանին մէջ: «Ան 8 քմ քալած էր այնպիսի թաղերէ, ուր նախապէս երբեք չէր այցելած», կ՛ըսէ Կալըքսի:

Թէյպըր կ՛ակնարկէ աւելի երկար հեռաւորութիւններ կտրած կատուներու վերաբերող տեղեկագիրներու, զորս վաւերական կը նկատէ: Ռուսիոյ մէջ Մուրքա անունով դեղնաւուն, սեւ ու ճերմակ կատու մը 1989-ին Վորոնեժի մէջ իր տիրոջ մօրը բնակարանէն ճամբայ ելած է եւ 524 քմ կտրած է` վերադառնալով Մոսկուայի մէջ իր տիրոջ բնակարանը: Նինճա անունով կատու մը 1997-ին վերադարձած է Եութայի Ֆարմինկթըն շրջանը, ուրկէ տարի մը առաջ իր տէրերը փոխադրուած էին Ուաշինկթընի Միլ Քրիք շրջանը: Աւստրալիոյ մէջ Հոուի անունով պարսկական կատու մը 1978-ին խոյս տուած է իր տէրերուն ազգականներուն բնակարանէն, որոնց խնամքին յանձնուած էր, որովհետեւ տէրերը արձակուրդի գացած էին, եւ ի վերջոյ 1610 քմ կտրած է` վերադառնալու համար իր բնակարանը:

Թէյպըր նաեւ կը պատմէ, թէ Անգլիոյ Պլեք Նոթլի գիւղին մէջ սիամական կատու մը տեւաբար գնացքի վակոն մը կը բարձրանար, գնացքէն կ՛իջնէր Ուայթ Նոթլիի կայարանը եւ քանի մը տասնեակ  քիլոմեթր քալելով` կը վերադառնար Պլեք Նոթլի:

Այսուհանդերձ, կարելի չէ յստակ բացատրութիւն մը տալ նման ուղեւորութիւններու:

Ֆլորիտայի կատուին պարագային, աղօտ տեղեկութիւններու մշուշին մէջ որոշ յստակ գաղափար մը կու տան անոր ոտքերը: Մինչ Պրետշօ կը մտածէ, թէ հաւանաբար Հոլի օգտագործած է փոխադրակառք մը, այսինքն թերեւս ցատկած է թիւ 95 պողոտայէն վար իջնող փոխադրակառք մը, անդին` կատուին թաթերը ցոյց կու տան, թէ ան այս ձեւով չէ կտրած ամբողջ ճամբան, ոչ ալ դիւրին եղած է անոր ուղեւորութիւնը:

«Անոր ոտքերը արիւնած էին,- կ՛ըսէ Պոնի Ռիխթըր:- Ժանիքները տարօրինակ ձեւով մաշած էին: Առջեւի թաթերուն ժանիքները բաւական սուր են, սակայն ետեւի ոտքերուն ժանիքները ամբողջութեամբ մաշած են»:

Գիտնականներ կը բացատրեն, թէ այս իրողութիւնը կը համապատասխանէ երկար քալելու հետեւանքներուն, որովհետեւ կատուին ետեւի ոտքերը անոր մարմինը կը մղեն առաջ, իսկ ժանիքները կը ծառայեն այլ շարժումներու, ինչպէս` բզքտել: Ռիխթըրները նաեւ կ՛ըսեն, թէ իրենց 6 քկ ծանրութեամբ կատուն այժմ կը կշռէ 3 քկ:

Այնպէս չէր թուեր, թէ Հոլի արկածախնդիր թափառող կատու մըն էր, թէեւ անոր անցեալը հաւանաբար ծինական որոշ առաւելութիւն մը կ՛ընձեռէր: Մայրը վայրի կատու մըն էր, որ կը թափառէր Ռիխթըրներու շարժական բնակարանին շրջապատին մէջ: Իսկ Հոլի ծնած էր օդափոխիչ սարքի մը մէջ: Հազիւ 6 շաբթու էր, երբ տատիկ- տատիկ քալելով հասած էր Ռիխթըրներուն կառատունը եւ ցատկած էր Ճէյքըպ Ռիխթըրի մօրը գիրկը. «Փորին վրայ վէրքեր բացուած էին, երբ օդափոխիչ սարքը աշխատած էր», կը պատմէ Պոնի:

Գիտնականներ կ՛ըսեն, թէ կանուխ ապրուած նման փորձառութիւններ շատ կարճ են` բացատրելու համար, թէ ինչպէ՛ս Հոլի հանգիստ զգացած է տունէն դուրս: Ի վերջոյ ան իր կեանքին մեծ մասը ապրած է տան մէջ` միայն երբեմն դուրս վազելով եւ մողէզներ հալածելով: Սակայն կատուին այս ընթացքը մտածել կու տայ նկարագրային յատկանիշներու մասին, ինչպէս` արթնութիւն եւ տոկունութիւն:

«Կը հանդիպինք նկարագրային այս իրական յատկութիւններուն,- կ՛ըսէ Պեքոֆ: – Ձուկերը երկչոտ են, կամ` յանդուգն, կը թուի, թէ գոյութիւն ունին նաեւ երկչոտ կամ յանդուգն սարդեր: Թերեւս այս կատուն ունի վերապրողի նկարագիր»:

Պեքոֆի համաձայն, տան մէջ բնակիլը չի մեռցներ անասունի մը վերապրելու բնազդային վարուելակերպը, ինչպէս` մուկեր որսալ կամ գիտակցիլ արեւուն ուղղութեան:

Ռիխթըրները` հանգստեան կոչուած հիւանդապահ Պոնի եւ օդանաւերու հանգստեան կոչուած մեքենագէտ Ճէյքըպ միայն անցեալ տարի սկսած են իրենց ճամբորդութիւններուն առիթով Հոլին տանիլ իրենց հետ: Հոլի դիւրութեամբ համակերպած է պանդոկի մը, խցիկի մը կամ բանակավայրի մը մէջ ժամանակաւոր կեցութեան:

Սակայն Տէյթոնայի մէջ Կուտ Սեմ Առ. Վի. ինքնաշարժներու մրցումին ընթացքին, երբ Ռիխթըրները իրենց շարժական բնակարանը զետեղած էին շուրջ 3000 շարժական բնակարաններու կողքին` մրցումին ճամբաներուն շատ մօտ, Հոլի սարսափահար տեղէն ցատկած էր, երբ օր մը Պոնիի մայրը բացած էր բնակարանին դուռը: Յաջորդ օր տեղի ունեցած հրավառութիւնները հաւանաբար աւելի սարսափեցուցած էին զայն: Օրեր շարունակ Հոլին փնտռելէ ետք, ինչպէս նաեւ` անասուններու պաշտպան ընկերութիւնները տեղեակ պահելէ եւ թռուցիկներ բաժնելէ ետք, Ռիխթըրները տուն վերադարձած էին առանց իրենց կատուին:

Անասուններու փրկութեան ծառայող անձ մը երկու շաբաթ ետք հեռաձայնած էր Ռիխթըրներուն եւ ըսած էր, թէ Հոլիի նմանող կատու մը նկատուած էր Տէյթոնայի մէկ ճաշարանին ետեւը, ուր պաշտօնեաներ ուտելիք կու տային վայրի կատուներուն:

Ապա, Նոր տարուան գիշերը Պարպ Մացոլա, համալսարանի պաշտօնեայ մը, Ուեսթ Փալմ Պիչի իր բնակարանին բակին մէջ նկատած էր «հազիւ ոտքերուն վրայ կանգնած» կատու մը, որ նոյնիսկ ճիգ կը թափէր մլաւելու: Մացոլա եւ իր զաւակները յաջորդ 6 օրերուն խնամած էին կատուն` ուտելիք տալով անոր, ինչպէս նաեւ` կատուներու յատուկ կաթ: Ի վերջոյ կատուն մուտք գործած էր անոնց բնակարանը:

Զայն կոչած էին Քոզեթ, «Լէ միզերապլ»-ի որբուկին անունով եւ տարած էին անասնաբուժ Սառա Պեկի, որ ըսած էր, թէ կատուն բնական ծանրութենէն պակաս կը կշռէր, անջրացումէ կը տառապէր, եւ թէ` «անոր ոտքերուն ժանիքները եւ եղունգները մաշած էին` հաւանաբար երկար ժամանակ մայթերուն վրայ քալելու պատճառով»: Սակայն Պեկի նաեւ ըսած էր, թէ անիկա «խելացի եւ արթուն» կատու մըն էր, մակաբոյծներ չունէր իր մարմնին վրայ, ոչ ալ` որդեր կամ ժահրեր: «Կատուն զգուշ էր, կը վախնար իր շրջապատի անձերէն, որոնց ծանօթ չէր, հետեւաբար չեմ կարծեր, թէ մօտեցած էր որեւէ անձի եւ անոր ինքնաշարժով կամ փոխադրակառքով ճամբայ կտրած էր,- կ՛ըսէ Պեկ:- Կ՛ենթադրեմ, թէ ան առանձինն կատարած էր իր ուղեւորութիւնը»:

«Չէի ուզեր հարցնել հարցումը, որովհետեւ կը փափաքէի պահել կատուն, բայց Պեկէն խնդրեցի պարզապէս ստուգել, թէ արդեօք կատուին վիզին մէջ անոր ինքնութիւնը հաստատող արհեստագիտական որեւէ սարք զետեղուա՞ծ էր: Երբ ան պատասխանեց` «այո՛», սկսայ արտասուել», կը պատմէ Մացոլա:

Ռիխթըրները եւս արտասուքով դիմաւորած են Հոլին, որ անմիջապէս հանգստացած է, երբ թառած է Ճէյքըպի ուսին: Կատուին վերադարձը լաւ ընթացքի մէջ էր, սակայն անոր գաղտնիքը կը մնայ անլոյծ:

«Նուազագոյն գաղափարը չունինք, թէ կատուները ինչպէ՛ս կը յաջողին վերադառնալ,- կ՛ըսէ «Էնիմըլ Փլանըթ»-ի կատուներու յայտագիրը պատրաստող մասնագէտը` Ճեքսըն Կալըքսի:- Ով որ կ՛ըսէ, թէ գիտէ, պարզապէս կը ստէ: Իսկ եթէ իրապէս մէկը յաջողի լուծել գաղտնիքը, շատ պիտի խնդրէի, որ տեղեակ պահէր զիս»:

 

Share this Article
  •  
  •  
  •  
  •  
  •  
  •  
  •  
CATEGORIES

COMMENTS

Wordpress (0)
Disqus ( )