Արաբական Մամուլի Տեսութիւն` Սուրիոյ Քաղաքական Եւ Զինուորական Վերջին Իրադարձութիւններուն Մասին. Սուրիոյ Քիւրտերը

Լիբանանեան «Սաֆիր» օրաթերթի (30-01-2013) յօդուածագիր Մոհամետ Նուրէտտին կը յայտնէ, որ Միջին Արեւելքի մէջ քրտական հարցը կ՛ապրի արագ զարգացումներ, «մէկ կողմէ` թրքական պետութեան եւ Քրտական աշխատաւորական կուսակցութեան (ՔԱԿ) ղեկավար Ապտուլլա Օճալանի միջեւ «Էմրալի գործողութեան» բանակցութիւնները սկսած են, իսկ միւս կողմէ` Իրաքի մէջ ընդարձակուած են տարաձայնութիւններ, ըստ որոնց Անգարայի եւ Էրպիլի միջեւ քարիւղի շուրջ գաղտնի համաձայնութիւն մը գոյացած է: Աւելի՛ն, Սուրիոյ մէջ քիւրտերը Ռասուլ Այնի մէջ կը շարունակեն սուրիական զինեալ խմբաւորումներուն յարձակումները, որոնք թելադրուած են Թուրքիոյ կողմէ, ետ մղել: Այս բոլորին զուգահեռ, Փարիզի մէջ երեք քրտուհիներու դէմ կը կատարուի ահաբեկչական արարք մը, որուն իբրեւ հետեւանք թուրք-քրտական բանակցութիւններուն ստեղծած լաւատեսութիւնը կանգ կ՛առնէ»:
Ըստ յօդուածագիրին, Քրտական Աշխատաւորական կուսակցութեան աղբիւրները հաւանական նկատած են, որ այս արարքը թրքական գաղտնի սպասարկութեան կողմէ կատարուած ըլլայ: «Անոնք դիտել տուած են, որ Թուրքիա այս արարքին դիմած է, որպէսզի քրտական կողմին պարտադրէ բանակցութիւններու սեղանին շուրջ մնալ, եւ ապա անոնց ձախողութեան պատճառը Թուրքիան չնկատուի: Միաժամանակ, ըստ աղբիւրներուն դարձեալ, Թուրքիա ձերբազատած կ՛ըլլայ քիւրտ ղեկավարէ մը, որ մեծ դեր ունէր Եւրոպայի տարածքին կուսակցութեան համար դրամահաւաքի աշխատանքին մէջ» կ՛աւելցնէ յօդուածագիրը:
Յօդուածագիրը դիտել կու տայ, թէ նոյն աղբիւրները յայտնած են, որ ՔԱԿ-ը թերահաւատ է բանակցութիւններու արդիւնքին նկատմամբ, որովհետեւ անոնք անհաւասար պայմաններու մէջ տեղի կ՛ունենան, այն իմաստով, որ Օճալան բանտարկուած եւ չէզոքացուած է, իսկ թրքական կողմը ամբողջութեամբ ազատ է:
Նուրէտտին կը յայտնէ, որ «թրքական կառավարութիւնը բանակցութիւններուն շուրջ դրական այս մթնոլորտը ստեղծելով կը նպատակադրէ ՔԱԿ-ը ժամանակաւորապէս լռեցնել եւ կասեցնել Թուրքիոյ դէմ կատարուած զինուորական գործողութիւնները, ապա լաւ հարուած մը հասցնել քիւրտերուն: Աւելի՛ն, Անգարա ՔԱԿ-ը կաշառելով կը նպատակադրէ «քրտական» քարիւղը արտածել Թուրքիոյ վրայով»: «Աղբիւրները կը հերքեն Թուրքիոյ այն յայտարարութիւնները, թէ ՔԱԿ-ի վերջնական որոշումը Օճալանի մօտ է: Ըստ անոնց, Օճալան վերջերս ոչ մէկ որոշում կամ անմիջական հրահանգներ տուած է իր կողմին, ան պարզապէս կը փորձէ իր եւ Կորդուաց լեռներուն մէջ տրուած որոշումները համակարգել: Թուրքիոյ քիւրտերը չեն ուզեր անջատուիլ, ո՛չ ալ անկախ կամ դաշնակցային պետութիւն հիմնել, անոնք կը պահանջեն ինքնավար մարզերով թրքական ժողովրդավար հանրապետութիւն մը, որ միաժամանակ պիտի ճանչնայ քրտական ինքնութիւնը: Ասիկա նաեւ Սուրիոյ քիւրտերուն պահանջն է: Սուրիոյ քիւրտերուն կեցուածքը յստակ է այս հարցով: Անոնք մէկ կողմէ խաղաղ միջոցներով փոփոխութիւն կ՛ուզեն, իսկ միւս կողմէ կը պահանջեն ճանաչում եւ ինքնավարութիւն: Սակայն երբ խաղաղ ցոյցերը զինեալ բախումներու վերածուեցան եւ օտար պետութիւններ, յատկապէս Թուրքիա, միջամտեցին, Սուրիոյ քիւրտերը մերժեցին զինեալ ընդդիմութեան կողքին կանգնիլ», կ՛աւելցնէ յօդուածագիրը:
Նուրէտտին կը ներկայացնէ նոյն աղբիւրներուն տեսակէտը, ըստ որուն, քիւրտերուն եւ Սուրիոյ Ազգային խորհուրդին ու Ազգային համաձայնական մարմինի միջեւ յարաբերութիւնները երբեք քաջալերական չեն եղած, որովհետեւ այս երկուքը Թուրքիոյ միջամտութեամբ մերժած են քրտական ինքնութիւնը ճանչնալ: «Աղբիւրներուն համաձայն, այս պատճառով Թուրքիա կը փորձէ Մեսուտ Պարազանին համոզել, որ ան Սուրիոյ հիւսիսը մտնէ եւ քիւրտերը իր հակակշիռին ենթարկէ», կ՛ըսէ Նուրէտտին:
Յօդուածագիրը եզրափակելով կը յայտնէ, որ «աղբիւրները խոստովանած են, թէ Սուրիոյ մէջ քիւրտերուն շարժումը համեմատաբար աւելի ազատ է, եւ հերքած են թրքական այն ամբաստանութիւնները, թէ գաղտնի համաձայնութիւն մը կայ ՔԱԿ-ի, Սուրիոյ եւ Իրանի միջեւ: Իրան տակաւին ՔԱԿ-ի անդամները կը հալածէ իր սահմաններուն մէջ, իսկ Սուրիոյ վարչակարգը տակաւին չէ ճանչցած քրտական պահանջները, եւ տակաւին 100 հազար քիւրտ կը սպասեն սուրիական հպատակութեան»:

Ելեկտրոնային «Իլաֆ» կայքէջին վրայ (24-01-2013) Խորշիտ Տելլի հարց կու տայ, թէ ինչո՞ւ Սուրիոյ հիւսիս-արեւելքը գտնուող Ռասուլ Այն քաղաքը տաք կռիւներու դաշտի վերածուեցաւ Սուրիական ազատ բանակին, Ալ Նուսրա զինեալ խմբաւորումին եւ Քրտական ժողովրդավարական դաշնակցութեան կուսակցութեան հովանաւորութիւնը վայելող քրտական խմբակներուն միջեւ. ինչպէ՞ս կարելի է դիտել այս կռիւներուն բռնկումը այն ժամանակահատուածին ընթացքին, երբ բոլոր հայեացքները կեդրոնացած էին Դամասկոսի եւ Հալէպի վրայ:
«Ռասուլ Այնի կռիւներուն բռնկման համար լրագրողը հետեւեալ պատճառները կը մատնանշէ.
1.- Ռասուլ Այնի վրայ իշխել կը նշանակէ քրտական միւս բոլոր շրջաններուն, յատկապէս Գամիշլիի, Քարաջուքի եւ Սուէյտիէի քարիւղի ու կազի հորերուն վրայ իշխել:
2.- Այս շրջանին վրայ իշխել կը նշանակէ այսօրուընէ իսկ քրտական ինքնավար շրջան մը հիմնելու բոլոր կարելիութիւնները փակել եւ փոխարէնը քաղաքական-ընկերային սահմանափակ կառոյց մը պարտադրել ժիհատական կամ սալաֆական դիմագիծով: Ծանօթ է, որ այդ շրջանները հինէն ի վեր քիւրտերու, արաբներու եւ ասորիներու միջեւ գոյակցութեան շրջան մը եղած է:
3.- Այն տպաւորութիւնը ձգել, որ այս շրջանին մէջ նոր ճակատ բանալով, կարելի պիտի ըլլայ վարչակարգին զինուորական կարողականութիւնը, որ կեդրոնացած է գլխաւորաբար Դամասկոսի եւ Հալէպի մէջ, ջլատել»:
Յօդուածագիրը կը յայտնէ, որ «զինուորական բնոյթ կրող այս տուեալները մեծ վտանգներ եւ վնասներ կ՛ընդգրկեն.
ա.- Ներկայ շարժումը վերածել արաբ-քիւրտ ազգայնական ճակատումի եւ շրջանը դէմ յանդիման դնել քաղաքացիական պատերազմի առջեւ, մանաւանդ որ շրջանը ծանօթ է իր աշիրեթական-կուսակցական բնոյթով:
բ.- Շարժումը քիւրտերուն մօտ հաստատած է ընդդիմութեան նկատմամբ արդէն իսկ գոյութիւն ունեցող կասկածները: Ռասուլ Այնի կռիւները քիւրտերուն մօտ ստեղծեցին այն համոզումը, թէ ընդդիմութիւնը կ՛ուզէ քիւրտերէն ձերբազատիլ: Աւելի՛ն. քիւրտերը խորապէս կը հաւատան, որ զինեալ այս խմբաւորումները Թուրքիոյ կռիւը կը մղեն, պատճառ մը եւս, որ քիւրտերը ՔԱԿ-ին շուրջ համախմբուին եւ անոնց միանան հարիւրաւոր այլ երիտասարդներ»:
Յիշենք, որ 16 յունուարին Սուրիա – Թուրքիա սահմանին վրայ գտնուող քրտաբնակ շրջաններէն Ռասուլ Այն քաղաքին մէջ բախումներ տեղի ունեցած են սուրիացի զինեալ ընդդիմադիրներուն եւ քիւրտերուն միջեւ: Քիւրտերը յաջողած են ետ մղել յարձակումները: Ռասուլ Այն ռազմավարական դիրք կը ներկայացնէ Սուրիա – Թուրքիա սահմանին վրայ: Անիկա Հալէպի մէջ մղուող կռիւներուն ընդդիմադիր ուժերուն համար յենարան է: Քաղաքը ունի 80 հազար բնակչութիւն (արաբ, քիւրտ, ասորի, հայ, չեչեն եւ թուրքմեն) եւ կը գտնուի Գամիշլիէն 90 քիլոմեթր հեռաւորութեան վրայ:

ՄԻՋԻՆ ԱՐԵՒԵԼՔԻ ՀԱՅ ԴԱՏԻ ԳՐԱՍԵՆԵԱԿ

1 փետրուար, 2013

Share this Article
CATEGORIES

COMMENTS

Wordpress (0)
Disqus ( )