Ակնարկ. Այլընտրանքային, Առանցքային Եւ Նման Խոչընդոտներ Ընդդիմութեան Միաւորումին

Հասկնալի պատճառներով, Երեւանի քաղաքապետութեան աւագանիի ընտրութիւններուն ուղղութեամբ բաւական կանուխ ստեղծուած է նախընտրական մթնոլորտ: Տեսութիւններ, բանակցութիւններ, յայտարարութիւններ եւ ենթադրութիւններ խճողած են արդէն միաժամանակ թէ՛ քաղաքական եւ թէ՛ լրատուական դաշտերը:

Քանի մը բեմագրութիւն  իրենց վրայ կեդրոնացուցած են մայիսին տեղի ունենալիք ընտրութիւններուն` քաղաքական ուժերու ներկայացման ձեւաչափերը յստակացնելու մեկնաբանութիւնները:

Նախ, կը թուի, թէ պարզ է, որ Հայաստանի Հանրապետական կուսակցութիւնը (ՀՀԿ) առանձին ցուցակով պիտի մասնակցի այս ընտրութիւններուն: Միակուսակցական գերակայութեան հոգեբանութիւնն ու փաստը հերթական ընտրութեան առիթին ինքզինք կը դրսեւորէ: ՀՀԿ-ի բանբերը այս պարագային եւս չէր պահեր, որ ՀՀԿ-ն անհանգիստ չէ ընդդիմութեան ենթադրեալ միաւորումէն:

Տեսականօրէն այլընտրանքային ուժ ներկայացող Բարգաւաճ Հայաստան կուսակցութիւնը (ԲՀԿ) ո՛չ կը հերքէ, ո՛չ կը հաստատէ ընդդիմութեան միաւորման հաւանականութիւնը: ԲՀԿ-ի բանբերը կ՛արծարծէ միացեալ ցուցակի գոյառման կարելիութիւնը` միաժամանակ նշելով, որ այդ պարագային միաւորումը պէտք է ըլլայ ԲՀԿ-ի շուրջ: Նախքան բանակցիլը, համաձայնիլը արդէն երբ առանցքային դերակատարութեան ինքնաստանձնում կ՛ըլլայ, բնականաբար կը թարգմանուի, որ հիմնական պաշտօնը պիտի զբաղեցնէ ԲՀԿ-ն: Նման մօտեցումներ ինչպէս նախագահական ընտրութիւններուն հանգրուանին, ընդհանրապէս չեն նպաստեր միասնական ենթահողի ձեւաւորման եւ այդ ենթահողի հիման վրայ միացեալ թեկնածու(ներ) առաջադրելու սկզբունքներուն:

Ժառանգութիւն կուսակցութեան ազդեցիկութիւնը այս ընտրութիւններուն կրնայ որոշ ոստում արձանագրած ըլլալ` նախագահական ընտրութիւններու օրն ու յետընտրական զարգացոումները նկատի առած: Այսինքն Ժառանգութիւնը խորհրդարանական եւ նախագահական ընտրութիւններուն իր ապահոված ազդեցութեան ոլորտներուն միջեւ գտնուող իրավիճակի մէջ է: Անշուշտ նախագահականին արդիւնքը  զուտ Ժառանգութեան վերագրելը քաղաքական իրատեսութեան հետ աղերս պիտի չունենար: Եւ եթէ նախագահականի պարագային Ժառանգութեան առաջնորդը շտապած էր ինքնաառաջադրուելու նախքան միջընդդիմադրական համաձայնութեան գոյառումը, այս պարագային Ժառանգութիւնը շտապողականութիւն ցոյց չի տար, գէթ համեմատած ԲՀԿ-ին, որ  առանցքայնութեան յայտարարութիւն կատարած էր արդէն:

Հայ ազգային քոնկրեսի (ՀԱՔ) դիրքորոշումը կանխատեսելը հեշտ չէ` տրուած ըլլալով, որ որեւէ նախանիշ չէ դրսեւորած այս ուղղութեամբ: Անոր առաջնորդը յետընտրական գործընթացները բնութագրելու իր յայտարարութեան մէջ կը  յստակացնէր, որ ժողովրդային շարժումին միանալու որոշումը կախեալ է ոչ թէ հնչող յայտարարութիւններէն, այլ փաստացի գործէն:

ՀՅԴ դիրքորոշումը կը պարփակէ սկզբունքայնութիւն, հետեւողականութիւն, քաղաքական պայքարի օրինաչափութիւններու տիրապետում: Համակարգային իշխանափոխութիւն կ՛ենթադրէ իշխանութեան բրգաձեւ փուլը կազմած բոլոր բաժանումներու եւ ստորաբաժանումներու, հաստատութիւններու եւ վարչութիւններու գործունէութեան եղանակի, որակի փոփոխութիւն: Այս հրամայականը իր հերթին կը նշանակէ, որ իւրաքանչիւր ընտրական հանգրուանի քաղաքական ուժերու ներգրաւուածութիւնը անհրաժեշտ է: Այդ ներգրաւուածութիւնը աւելի ազդեցիկ կը դառնայ, երբ նոյն նպատակը հետապնդող ուժերը կը միաւորուին, եւ վերկուսակցական միտումներով կը յաջողին թէ՛ անձնական եւ թէ՛ հատուածական նկրտումները ստորադասել հասարակաց առաջադրանքին:

Նախագահական ընտրութիւններուն, ՀՅԴ-ի աշխատանքային թուղթի բովանդակութիւնը ընդդիմադիր ուժերուն մօտ հիմնական առարկութիւններու չհանդիպելով հանդերձ չվերածուեցաւ  համաձայնական թուղթի եւ չյանգեցաւ  անոր հիման վրայ նաեւ այդ առաջադրանքները իրականացնելու կոչուած միասնական թեկնածուի ճշդումին:

Յետընտրական զարգացումները այդ առումով կը թուին, որ տակաւին չեն ձեւաւորուիր: Ժողովրդային շարժումը քաղաքական համաձայնեցուած առաջադրանքներու ճշդումի հիման վրայ համակարգային փոփոխութեան առաջնորդելու, ռազմավարութիւն մշակելու եւ համապատասխան քայլեր առնելու նախադրեալներու երեւումը կ՛ուշանայ: Նոր ընտրութիւններ կազմակերպելու պահանջէն, Սահմանադրական դատարան դիմելու որոշումներէն, մինչեւ իշխանութիւններուն օրինականութիւնը չճանչնալու կամ իշխանութեան յանձնման ժամկէտներու ճշդումը կը թուի, որ համաձայնեցուած համընդհանուր ռազմավարութեան մը դրսեւորումները չեն:

Այս շրջագիծին մէջ ալ պէտք է դիտարկել Երեւանի աւագանիի ընտրութիւներուն ներկայացման ձեւաչափի ճշդումի անորոշութիւնը: Թէեւ կանուխ է եզրակացութեան յանգիլը, այսուհանդերձ այս պահու դրութեամբ յայտարարութիւններու բովանդակութիւնը չեն մղեր մտածելու, որ այլընտրանքային թէ ընդդիմադիր ուժերը կը յաջողին յանգիլ միասնական իրողական թեկնածուի ճշդումին: Այնքան ատեն որ բացարձակ հաստատումներ կ՛ըլլան միասնական թեկնածուի ճշդումը ինքնաառանցքով պայմանաւորելու:

Տեսութիւնը պարզ է եւ տրամաբանութիւնը յստակ: Երբ ճիշդ հունով ընթանան բանակցութիւնները, կը կայանայ համաձայնութիւնը: Երբ կը յստակացուին ընելիքները, աւելի դիւրին կը ճշդուին այդ ընելիքները կատարելու կոչուած անձերը: Գործողութիւններու այս շղթայի հերթականութեան խախտումը կը ձախողեցնէ գործընթացը եւ բնականաբար կը պակսի ազդեցիկութիւնը, մրցակցայնութեան տարողութիւնը:

Նոյնքան պարզ է սակայն, որ այս պարզ տրամաբանութիւնն ու տեսութիւնը գործնականացնելը դժուար է քաղաքական կեանքին մէջ: Առկայ են խոչընդոտող, այլ գործօններ:

Այդ խոչընդոտները եթէ մէկ կողմէ անձնական, հատուածական, կուսակցական շահերու գերադասումով կարելի է բացատրել, միւս կողմէ կարելի չէ անտեսել գործող իշխանութիւններուն  սատարած ըլլալու կեցուածքներու վրայ յայտնուելու փաստացի իրողութիւնները: Յար եւ նման նախագահական ընտրութիւններուն:

Share this Article
CATEGORIES

COMMENTS

Wordpress (1)
Disqus ( )