Մեր Զաւակները Եւ Մենք. Ե՞րբ Կարելի Է Երեխան Տունը Առանձին Ձգել

Պատրաստեց՝ ՇՈՒՇԻԿ ՄԱՒԻՍԱԳԱԼԵԱՆ

Որոշ երեխաներ արդէն չորս-հինգ տարեկանին կրնան բոլորովին առանձին զբաղիլ որեւէ բանով` ծնողներու մշտական ուշադրութեան կարիքը չունենալով: Շատեր ալ նոյնիսկ 12 տարեկանին կը սարսափին մինակ մնալէ…

Իսկ ե՞րբ եւ ինչպէ՞ս պէտք է սկսիլ երեխային մէջ ինքնուրոյնութիւն եւ ինքնաբաւութիւն դաստիարակել: Հոգեբաններու կարծիքով, շատ բան կախեալ է երեխային խառնուածքէն: Եթէ դուք չէք պատրաստուիր գրկելու եւ գուրգուրալու ձեր «հրաշք»-ին մինչեւ ամուսնութեան տարիքը, անհրաժեշտ է ժամանակին հնարաւորութիւն տալ անոր զգալու ինքնուրոյնութեան համը: Ուշ կամ կանուխ, կու գայ այն պահը, երբ այլեւս, ուզէք թէ ոչ, ան դուրս պիտի գայ ձեր գիրկէն:

Ինքնուրոյն ըլլալու հնարաւորութիւնը երեխային պէտք է ընձեռել աստիճանաբար` հինգ-վեց տարեկանէն սկսած:

Սակայն կարելի չէ որոշել եւ մէկ օրէն միւսը երեխան տունը առանձին ձգել: Նախ կարելի եղածին չափ մեծ ազատութիւն տուէք անոր` ձեր ներկայութեան: Յաճախ թոյլ տուէք ձեր երեխային ինքնուրոյն տնօրինել իր գործերը` առանձին հագուիլ, լոգնալ, սառնարանէն հիւթին շիշը առնել եւ բաժակին մէջ լեցնել, հեռախօսին պատասխանել եւ այլն…

Այսպիսի քանի մը վարժութենէ ետք կը նկատէք, որ երեխան հասկցեր է ձեր բացատրութիւնները եւ ամէն վայրկեան ձեր օգնութեան չի դիմեր:

Առաջին անգամ երեխան կարճ ժամանակով առանձին ձգեցէք, իսկ դուք հեռու մի՛ երթաք, այդ տեւողութիւնը քիչ-քիչ երկարեցէք, մինչեւ որ վստահ ըլլաք, թէ ան առանձին ապահով եւ ինքնաբաւ պիտի զգայ:

Տունը առանձին մնացող երեխան պէտք է գիտակցի, որ կան բաներ, որոնք կարելի չէ ընել: Անոր ներկայացուցէք քանի մը կարեւոր «կարելի չէ»-ի օրէնքներ, վստահ եղէք, որ երեխան յստակ իւրացուցեր է զանոնք եւ չի փորձեր գաղտագողի խախտել զանոնք:

«Կարելի չէ…»

Ա.- Կարելի չէ, դուռը բանալ եւ մարդ ընդունիլ: Ատիկա միայն մեծերը կ՛ընեն, իսկ տնեցիները` բոլորն ալ բանալի ունին:
Բ.- Կարելի չէ հեռախօսով անծանօթ մարդոց պատմել, թէ դուն տունը առանձին ես:
Գ.- Կարելի չէ պատուհանէն բաներ դուրս նետել: Առհասարակ, պէտք չէ պատուհանին մօտենալ, նոյնիսկ եթէ օդը շատ տաք է:
Դ.- Կարելի չէ ձեռնել ելեկտրական սարքաւորումները:
Ե.- Կարելի չէ կրակի հետ գործ ունենալ:

Այս բոլորէն անկախ, ծնողները հեռախօսին մօտ պէտք է դնեն իրենց եւ տան անմիջական մօտիկ անձերու (դրացի, ազգական…) հեռախօսի թիւերը, որպէսզի անհրաժեշտութեան պարագային երեխան կարենայ կապուիլ եւ իր դժուարութիւնը յայտնել:

Երեխայի ինքնուրոյնութեան
փորձ-հարցարան

Ահաւասիկ` երեխայի ինքնուրոյնութեան 10 չափորոշիչ: Եթէ ասոնցմէ առնուազն ութը կը վերաբերի ձեր զաւկին, ուրեմն ան պատրաստ է իր «գործերը» առանձին գլուխ հանելու եւ կարիք չունի մշտական ուշադրութեան: Այլապէս, տակաւին կանուխ է մտածել տունը զինք առանձին ձգելու մասին:

1.- Երեխան մինակ կրնայ մնալ երկու ժամէն աւելի` անընդհատ օգնութեան չվազելով մօրը մօտ:
2.- Ան չի վախնար մութէն եւ փակ վայրերէն:
3.- Յստակօրէն գիտէ թոյլատրելիութեան սահմանը` ինչը կարելի է ընել, ինչը` ոչ:
4.- Տուն-տուն խաղալու ատեն չափահասի (հայր, մայր…) դեր կը վերցնէ:
5.- Հեռախօս գործածել եւ մանաւանդ միտքերը հասկնալի ձեւով արտայայտել գիտէ:
6.- Յիշաչար չէ, ներողամիտ է:
7.- Առարկայական ինքնագնահատական ունի, կը գիտակցի իր սխալներուն եւ չ՛ամչնար խոստովանելէ:
8.- Տան մէջ կը ստանձնէ որոշ պարտականութիւններ (խաղալիքները հաւաքել, իր անկողինը կոկել, նախաճաշի կամ ընթրիքի սեղանը շտկել կամ հաւաքել եւ այլն…):
9.- Գիտէ ինքզինք դասաւորել: Գիտէ` երբ պիտի ուտէ, երբ պիտի խաղայ եւ երբ պիտի քնանայ:
10.- Ջղային եւ բարկացկոտ չէ: Մանաւանդ տագնապող չէ:

 

Առողջապահական.

Բարձրակրունկ Կօշիկներու
Անպատեհութիւնները

Երբ բարձրակրունկ կօշիկ կը կրէք, ոտքի կրունկը կը գտնուի մարմնի համար անբնական բարձրութեան վրայ, իսկ մարմնին ամբողջ ծանրութիւնը ոտքի թաթի առջեւի մասին վրայ կ՛ըլլայ: Հետեւանք` կը յայտնուի հարթաթաթութիւն, բայց նաեւ ի յայտ կու գան վէրքեր, ինչպէս նաեւ` սուր ցաւեր: Յաճախ կը տձեւնան ոտքերու բութամատները եւ դէպի դուրս կը ցցուին:

Ինչ կը վերաբերի սրունքներու մկաններուն, անոնք տեւաբար լարուած կը մնան եւ, իբրեւ բնական հետեւանք, ի յայտ կու գան ոտքերու հետ կապուած հիւանդութիւններ եւ բարդութիւններ:

Ծանրութեան կեդրոնի տեղափոխումը կը վնասէ նաեւ մարմնի վերի մասին. կը տուժեն ողնաշարն ու ներքին գործարանները, որոնք ողնաշարի ծռութեան պատճառով իրենց կարգին կը տեղաշարժին:

Այս բոլոր ըսուածները անհիմն խօսքեր չեն, այլ բժշկական լուրջ հաստատումներ:

Լուծումներ

Ի՞նչ ընել, եթէ բարձրակրունկ կօշիկ կրելէ չէք կրնար հրաժարիլ, կամ գործի բերմամբ ձեզմէ պահանջուած է որոշ բարձրութեամբ կօշիկ կրելը, քանի որ ատիկա ընդհանուր տարազին մաս կը կազմէ:

– Նախ եւ առաջ ջանացէք, որ կրունկին բարձրութիւնը 5 – 7 սմ-ը չանցնի: Նման պարագայի, սրունքները չեն տուժեր:

– Թելադրելի է, որ ձեր կրունկով կօշիկները ունենան բժշկական, հանգստաւէտ, շարժական ներբաններ:

– Եթէ օրուան մէկ կարեւոր մասը նստած դիրքով էք, փորձեցէք, սեղանին տակ, աննկատ հանել ձեր կօշիկները:

– Տունը, երկարած դիրքով, ոտքերը միշտ բարձրացուցէք` տակը բարձիկ մը տեղաւորելով: Այս դիրքով թէ՛ կը հանգստացնէք զանոնք եւ թէ՛ կ՛օգնէք արեան շրջագայութեան:

– Շատ օգտակար եւ ազդու են նաեւ ծովային աղով ոտքերու եւ սրունքներու լոգանքը:

– Ձեր ազատ ժամերուն տունը, ծովեզերքը, թէ պարտէզը փորձեցէք քանի մը ժամ բոպիկ քալել, այդպիսով ձեր ոտքին ներբանները բնական մարձումի կ՛ենթարկուին:

 

Հետաքրքրական

Ի՞Նչ Գիտենք Մազերու Մասին

– Մարդու գլխուն վրայ կ՛աճի 90 – 150 հազար մազ:

– Մեր մորթին 95 առ հարիւրը ծածկուած է մազերով:

– Երեխային առաջին մազիկները կը յայտնուին մօր յղութեան 4 – 5-րդ ամսուան ընթացքին:

– Ամէնէն արագը կ՛աճին 15 – 30 տարեկաններու մազերը: 50-էն ետք մազերու աճը կը դանդաղի:

– Մազերը ամրան աւելի արագ կ՛աճին, քան` ձմրան:

– Կիները հազուադէպօրէն ճաղատ կը դառնան, քանի որ անոնց մազերուն արմատները մորթին մէջ 2 մմ աւելի խորը կը գտնուին, քան` տղամարդոցը:

– Տարուէ տարի մազերը կը նօսրանան: Մարդ օրական կը կորսնցնէ 60 – 100 մազ:

– Շիկակարմիրները ունին ամենախիտ մազերը:

– Սեւամորթներու մազերը ամենահաստն են. անոնք կրնան 8 անգամ աւելի հաստ ըլլալ բաց գոյնի մազերէն:

– Ճարպոտ մազերը անհրաժեշտ է լուալ աւելի յաճախակի, քան` չոր կամ բնականոն մազերը: Լուալու համար ամենալաւը 40 – 45 ջերմաստիճանի ջուրն է:

– Թելադրելի է հերաթափութեան պարագային գործածել նօսր ակռաներով սանտրեր:

– Օրական մազերը միջին չափով կ՛աճին 0,33 մմ, տարեկան` 12 սմ: Եթէ մենք մեր մազերը չկտրենք, կեանքի վերջաւորութեան կ՛ունենանք 7,5 – 8 մեթր մազ:

 

Խոհագիր

Տօնական Օրերու Եղինձ

– 1 գաւաթ բրինձ` երկար հատիկ
– 3 գաւաթ եռացած ջուր
– 1/3 գաւաթ ձիթաիւղ
– 2 միջակ սոխ` կլոր շերտուած
– 1 մեծ դգալ չամիչ` առանց կուտի
– 2 մեծ դգալ Հալէպի պիստակ
– 1/4 գաւաթ նուշ` առանց կեղեւի եւ կիսուած
– 2 մեծ դգալ սնուպրի
– 1/2 պզտիկ դգալ կասիայի փոշի
– Աղ

Զարդարանքի համար

– 1 մեծ դգալ ձիթաիւղ
– 2 մեծ դգալ սնուպրի
– 2 մեծ դգալ Հալէպի պիստակ
– 1 մեծ դգալ ազատքեղ` մանրուած

Պատրաստութիւն

1.- Բրինձը ծածկել 1 1/2 գաւաթ եռացած ջուրով, վրան աւելցնել 1 պզտիկ դգալ աղ: 10 վայրկեան այսպէս ձգել:

2.- Մեծ տապակի մը մէջ դնել ձէթը եւ սոխը: Եփել անդադար խառնելով, մինչեւ որ սոխը կակուղնայ:

3.- Բրինձը քամոցի մէջ դնել, պաղ ջուրով ցօղուել, ապա ձգել քամոցին մէջ: Բրինձը աւելցնել սոխին վրայ, խառնել, ապա աւելցնել մնացեալ ջուրին կէսը եւ թեթեւ կրակի վրայ եռացնել, ապա եփել 10 վայրկեան կամ մինչեւ որ ջուրը քաշուի:

4.- Աւելցնել չամիչը, պիստակը, սնուպրին, համեմը, աղը եւ մնացեալ եռացած ջուրը: 10-15 վայրկեան եփել, մինչեւ որ ջուրը քաշուի: Կրակը մարել, կափարիչը գոցել եւ 10 վայրկեան ձգել:

5.- Զարդարանքի համար, ձէթը տաքցնել, աւելցնել սնուպրին եւ 5 վայրկեան դարձնել, մինչեւ որ գոյնը փոխուի: Աւելցնել պիստակը եւ քիչ մը եւս դարձնել:

6.- Եղինձը պարպել ներկայանալի ամանի մէջ, զարդարել պիստակի խառնուրդով եւ ազատքեղով:

 

Շաբթուան Բանաստեղծութիւնը

Կեանքն Էլ Նման Է Այս
Աւտոբուսին

Կեանքն էլ նման է, այս աւտոբուսին,
Ոմանք իջնում են, ոմանք բարձրանում,
Ոմանք նստած են անհոգ ու հանգիստ,
Ոմանք կանգնելու տեղ են որոնում:
Ոմանք դռներից կախուել են հազիւ,
Ոմանք գնում են միայն մէկ կանգառ,
Կեանքն էլ նման է այս աւտոբուսին:
Պէտք է վճարես գնալուդ համար:
Հողագնդի պէս օրօրւում կամաց,
Գնում է գալիս` նոր մարդկանցով լի,
Ու եթէ վթար պատահի յանկարծ,
Կանգնած ու նստած` էլ չի հարցնի…

Կեանքն էլ նման է այս աւտոբուսին,
Եկէք մտածենք ապրելու մասին:

ԱՐԱՄԱՅԻՍ ՍԱՀԱԿԵԱՆ