Հայաստանի Հանրապետութեան Եւ Սուրիոյ Արաբական Հանրապետութեան Միջեւ Դիւանագիտական Յարաբերութիւններ Հաստատելու Քսանամեայ Տարեդարձի Առիթով. «Հայաստանի Հանրապետութեան Արտաքին Քաղաքական Ասպարէզում Արաբական Երկրները Ունեցան Իրենց Ուրոյն Տեղը» «Ազդակ»-ին Կ՛ըսէ Սուրիոյ Մէջ Հայաստանի Դեսպան Դոկտ. Փրոֆ. Արշակ Փոլատեան

Հարցազրոյցը վարեց` ԴՈԿՏ. ՆՈՐԱ ԱՐԻՍԵԱՆ

Հայաստանի Հանրապետութեան անկախացումէն ետք, Հայաստանի Հանրապետութեան արտաքին գործոց նախարարը այցելեց Միջին Արեւելքի շարք մը երկիրներ եւ համաձայնագրեր ստորագրեց դիւանագիտական յարաբերութիւններ մշակելու համար:

Արդարեւ, 6 մարտ 1992-ին Դամասկոսի մէջ համաձայնագիր ստորագրուեցաւ Հայաստանի եւ Սուրիոյ միջեւ դիւանագիտական յարաբերութիւններ հաստատելու մասին, իսկ 5 ապրիլ 1993-ին պաշտօնական բացումը  կատարուեցաւ Դամասկոսի մէջ Հայաստանի Հանրապետութեան դեսպանատան:

Հայաստանի եւ Սուրիոյ միջեւ դիւանագիտական յարաբերութիւններ հաստատելու քսանամեայ տարեդարձին առթիւ «Ազդակ» օրաթերթը հարցազրոյց մը կատարեց Սուրիոյ մէջ Հայաստանի դեսպան դոկտ. փրոֆ. Արշակ Փոլատեանին հետ:

«ԱԶԴԱԿ».- Հայաստանի եւ Սուրիոյ միջեւ դիւանագիտական յարաբերութիւններ հաստատելու քսանամեայ  տարեդարձին, ինչպէ՞ս կարելի է գնահատել քսանամեայ յարաբերութեան պատմութիւնը:

ԱՐՇԱԿ ՓՈԼԱՏԵԱՆ.- Սիրիան Հայաստանի հետ ունեցած է պատմամշակութային դարաւոր կապեր: Պատմական այս իրողութիւնը որոշակի դեր ունեցած է անկախ Հայաստանի եւ Սուրիոյ հետ յարաբերութիւնների զարգացման հարցում:

Հայաստանի անկախացումէն ետք, Սիրիան աշխարհում երրորդ երկիրն է, որտեղ Հայաստանը ունեցաւ երկու դիւանագիտական հիմնարկներ` հաշուի առնելով նաեւ հայկական համայնքի գործօնը, եւ հոկտեմբեր 1992-ին Դամասկոսում բացուեց դեսպանութիւնը, որի պաշտօնական բացումը կատարուեցաւ ապրիլ 1993-ին, Դամասկոսում, իսկ մարտ 1993-ին Հալէպում բացուեց գլխաւոր հիւպատոսութիւնը:

Քսան տարիների ընթացքում ձեւաւորուեց երկկողմ համագործակցութիւն իրականացնելու իրաւապայմանագրային դաշտ: Այսօրուայ դրութեամբ ունենք տարբեր ոլորտների մէջ տասնեակ պայմանագրեր, ինչպէս նաեւ` միջպետական եւ միջկառավարական գործնական ծրագրեր:

«Ա.».-  Հաւանաբար ներկայիս դիւանագիտական երկկողմանի յարաբերութիւններու զարգացումը դժուար կը թուի Սուրիոյ պայմաններէն մեկնելով, թէ՞ արդէն որոշ ոլորտներ ընթացքի մէջ են:

Ա. Փ.- Դժբախտաբար պէտք է արձանագրել, որ Սիրիայի աւելի քան երկու տարի տեւող ներքաղաքական կացութիւնը զգալի չափով ազդել է հայ-սիրիական երկկողմ յարաբերութիւնների վրայ: Յանուն ճշմարտութեան պէտք է նշել, որ վերջին երկու տարիների ընթացքին երկկողմ յարաբերութիւններ որեւէ ձեւով չեն առաջացած:

Յուսանք, որ Միջին Արեւելքի մէջ գտնուող Սիրիան իր ասպնջական ժողովրդով կը յաղթահարի այս ճգնաժամը, ինչը հնարաւորութիւն կը տայ ապագային վերականգնելու համագործակցութիւնը բոլոր բնագաւառներում:

«Ա.».- Պրն. դեսպան, քսան տարիների ընթացքին հայ գաղութը ինչպիսի՞ դերակատարութիւն ունեցած է դեսպանատան կեանքին մէջ:

Ա. Փ.- Մեծ դերակատարութիւն ունեցած է, սակայն վերջին շրջանին դժբախտաբար Սիրիայի ճգնաժամը մեծ հարուած հասցրեց նաեւ հայ գաղութին, որ հազիւ ուղղած էր իր մէջքը այս հիւրընկալ երկրում: Ինչպէս սիրիական հասարակութեան տարբեր շերտեր ու խաւեր եւ ազգային փոքրամասնութիւններ, հայ համայնքը եւս սպասում է վաղուայ խաղաղ լուսաւոր օրը, որ կարողանայ վերագտնել իր երբեմնի դերակատարութիւնը Սիրիայի քաղաքական, մշակութային եւ տնտեսական զարգացման մէջ:

«Ա.».- Դոկտ. Փոլատեան, դուք նաեւ դեսպան էք Յորդանանի մէջ, եւ անցեալ տարի Ամմանի մէջ կատարուեցաւ Հայաստանի պատուոյ հիւպատոսարանին բացումը: Ինչպիսի՞ յարաբերութիւններ կը մշակէ Հայաստանը Յորդանանի հետ:

Ա. Փ.- Ըստ էութեան, Յորդանանի հետ, առարկայական եւ ենթակայական պատճառներով, որպէս Միջին Արեւելքի երկիր,  հայ-յորդանանեան յարաբերութիւնները առանձնապէս անցած տարիներին էական զարգացում չեն ապրած:

2011-ին Յորդանանի մէջ Հայաստանի Հանրապետութեան դեսպանի նշանակումը նոր խթան դարձաւ Հայաստանի եւ Յորդանանի միջեւ յարաբերութիւնների հետագայ զագացման համար: Նշեմ, որ 4 դեկտեմբեր 2011-ին Յորդանանի թագաւորին յանձնեցի հաւատարմագրերս, եւ որոշակիօրէն սկսեցին Հայաստանի Հանրապետութեան եւ Յորդանանի թագաւորութեան միջեւ յարաբերութիւնների առաջընթաց արձանագրել: Այս պահի դրութեամբ, ուսումնասիրման փուլում են երկու երկրների միջեւ համագործակցութեան զարգացման համար աւելի քան տասը հիմնական պայմանագրեր:

2012-ի յունիսին առաջին անգամ Յորդանանի մէջ անցկացուեցին հայկական մշակութային օրեր, Հայաստանի մշակոյթի նախարար Յասմիկ Պօղոսեանի գլխաւորած պատուիրակութեան ներկայութեամբ: Այցի ընթացքում Յորդանանի հետ ստորագրուեցաւ մշակութային բնագաւառում համագործակցութեան մասին առաջին համաձայնագիրը:

2012 յունիսին Հայաստանի պատուաւոր հիւպատոս նշանակուեցաւ Վաչէ Տաքեսեանը: 2012 սեպտեմբերին Ամմանում առաջին անգամ անցկացուեցին հայ-յորդանանեան քաղաքական խորհրդակցութիւններ, որի առիթով Ամման ժամանեց արտաքին գործերի նախարարութեան պատուիրակութիւն` արտաքին գործերի փոխնախարար Սերգէյ Մանասերեանի գլխաւորութեամբ:

Այցի շրջանակներում սեպտեմբեր 18-ին Ամմանում պաշտօնապէս բացուեց Հայաստանի Հանրապետութեան պատուաւոր հիւպատոսութիւնը, որը պէտք է համարել շօշափելի ձեռքբերում հայ-յորդանանեան վերջին տարիներին երկկողմ համագործակցութեան բնագաւառում: Հայ-յորդանանեան յարաբերութիւնները բաւականաչափ հեռանկար ունեն եւ ընթացիկ տարուան  նախատեսւում են բարձր մակարդակի երկկողմ հանդիպումներ, որոնք իրենց հերթին նոր լիցք կը հաղորդեն երկու երկրների յարաբերութիւնների մէջ:

«Ա.».- Ինչպէ՞ս կը գնահատէք ընդհանրապէս արաբական աշխարհի երկրների եւ Հայաստանի միջեւ յարաբերութիւնները:

Ա. Փ.- Հայաստանի Հանրապետութեան արտաքին քաղաքական ասպարէզում արաբական երկրները ունեցան իրենց ուրոյն տեղը: Հայաստանը անմիջական եւ թափանցիկ երկխօսութիւն ծաւալեց արաբական բոլոր երկրների հետ: Հայաստանը նաեւ ձգտում է  աշխատել բոլոր արաբական երկրների հետ, նաեւ` արաբական իսլամական կազմակերպութիւնների հետ:

Մատնանշեմ նաեւ, որ Հայաստանը յստակ դիրքորոշում ունի արաբական խնդիրների նկատմամբ, այդ թւում` Պաղեստինի ժողովուրդի ինքնորոշման եւ արաբ-իսրայէլեան հարցի վերաբերեալ:

Այսօր արդիւնաւէտ համագործակցութիւն է ծաւալում Եգիպտոսի, Լիբանանի, Ծոցի համագործակցութեան խորհրդի երկրների հետ, բոլոր բնագաւառների մէջ` գիտական, մշակութային, տնտեսա-առեւտրական եւ այլն: Կայացել են նաեւ բարձր մակարդակի պաշտօնական պատուիրակութիւնների փոխայցելութիւններ, ինչպէս նաեւ անցկացուել են թէ՛ Հայաստանի, թէ՛ այդ երկրների մշակութային օրեր եւ այլն:

 

1 ապրիլ, 2013