Հայերէնի Աղաւաղումը

ԱՆԻ ԱՌԱՔԵԼԵԱՆ

Շատ են մեր ազգին գոյատեւումը վտանգող տարրերը: Ազգի մը գոյատեւման համար անհրաժեշտ է հողին, մշակոյթին, պատմութեան, ինչպէս նաեւ լեզուին պահպանումը:

Սակայն ներկայիս նկատելի է, որ մեր մայրենի լեզուն կ՛աղաւաղուի օրէ օր:

Սփիւռքի մէջ ապրիլը, օտար ամուսնութիւնները, համացանցի վրայ հայատառ չգրելը եւ հայոց լեզուի դասապահերու նուազումը դպրոցներէն ներս… պատճառ կը դառնան մեր լեզուին նահանջին:

Սփիւռքի մէջ ապրելով` բնական է, որ անձ մը կը թեքի դէպի օտար մշակոյթ, օտար լեզու,  մանաւանդ երբ շրջապատուած ըլլայ օտարներով: Այստեղ կարելի է նշել հայկական շրջանակ ունենալու կարեւորութիւնը: Այս վերջինն է, որ կրնայ մղիչ ուժ դառնալ անձի մը` խօսելու հայերէն, ծանօթանալու հայ մշակոյթին ու պատմութեան` թէ՛ ձեռնարկներու եւ թէ՛ դասախօսութիւններու միջոցով: Ուրեմն հայկական շրջանակ ունենալը կրնայ որոշ չափով պահապան դառնալ մեր լեզուին…

Օտար ամուսնութիւնը հայ լեզուին մեծագոյն վտանգներէն է եւ կարելի է զայն համարել ձուլման առաջին հանգրուանը. երբ ծնողներէն մէկը հայ չէ, ինքնաբերաբար տան մէջ պիտի գործածուի օտար լեզուն, եւ շատ հաւանական է, որ անոնց զաւակը յաճախէ օտար վարժարան, ու տարիներու ընթացքին այդ ընտանիքին միակ հայն ալ կը մոռնայ իր ինքնութիւնը եւ օտար լեզուն է, որ մշտական կերպով կը գործածուի տան մէջ: Այսպիսով, արդէն ընտանիքին յաջորդ սերունդին մէջ հայու ոչ մէկ նկարագիր կը գտնենք: Այս պարագային, յանցաւորը այն անձն է, որ կ՛ընդունի ամուսնանալ օտարի մը հետ. ուրեմն ծնողքէն կու գայ զաւկին օտար դպրոց ղրկելու գաղափարը… Կայ նաեւ նոյնքան վտանգաւոր պարագայ մը, երբ հայրն ու մայրը հայ կ՛ըլլան եւ իրենց զաւակը կը ղրկեն օտար դպրոց: Այս պարագային, ան հայերէն գրել չի սորվիր եւ դպրոցը, միշտ շրջապատուած օտարներով, աւելի կը վարժուի օտար լեզուին: Այդ պատճառով ալ, նոյնիսկ եթէ հայերէն խօսի, անպայման տարբեր պիտի ըլլայ հնչիւնը: Սակայն որքան որ քարոզենք թերթերու եւ յայտագիրներու միջոցով, միշտ ալ անկարելի կ՛ըլլայ համոզել կարգ մը մարդիկ` հայկական վարժարաններուն եւ հայերէնին կարեւորութիւնը:

Հայերէնի աղաւաղման պատճառներէն են նաեւ համացանցն ու բջիջային հաղորդակցութիւնները, որոնք կը մղեն հայերը լատինատառ գրել եւ խորապէս վնասել մեր ուղղագրութեան: Ճիշդ է որ կրցանք հայերէն տառերը ներառել համացանցին վրայ, սակայն այս մէկը ի զուր է, երբ  մարդիկ կը շարունակեն լատինատառ գրել` արհամարհելով հայերէնը եւ անոր ներկայութիւնը համացանցին վրայ…

Վերջապէս, հայոց լեզուի դասապահերու նուազումը հայկական դպրոցներէն ներս անընդունելի երեւոյթ մըն է: Երբ այս վարժարաններուն մէջ, ուր ամէնէն շատ պէտք է կեդրոնանալ հայերէն նիւթերուն վրայ, հայոց լեզուն երկրորդական կը համարուի, ապա շատ բնական է, որ աշակերտն ալ անտարբեր մնայ իր մայրենի լեզուին հանդէպ: Քիչ չեն այն աշակերտները, որոնք աւարտելէ ետք հայկական վարժարան մը, կը մոռնան ճիշդ հայերէն գրելն ու խօսիլը, տրուած ըլլալով, որ համալսարանական կեանքը թոյլ չի տար ամէն անհատի հայերէն խօսիլ. ուրեմն դպրոցէն ներս պէտք է աւելցնել հայերէնի դասապահերը եւ տարբեր միջոցներով աշակերտներուն ուշադրութիւնը դարձնել անոնց վրայ. պէտք է նաեւ աշակերտին մէջ արթնցնել սէր` հայ գրականութեան, պատմութեան, մշակոյթին հանդէպ եւ մղել զայն իր ազատ ժամանակէն մաս մը անցընելու գիրք կարդալով, փոխանակ մոլիաբար կապուած մնայ իր բջիջայինին կամ համակարգիչին… Այս բոլորին կողքին կայ նաեւ ուրիշ հարց մը. հայ մասնագէտ ուսուցիչներ գտնելը բաւական դժուար դարձած է այս դարուն, տրուած ըլլալով, որ հայ ուսուցիչ պատրաստելն ալ լաւ չէ ծրագրուած: Արդարեւ,  ամէնէն լաւն է հայագիտութիւնը ուսանիլ Հայաստան. սակայն այնտեղ արեւելահայերէնով կը դասաւանդուի, ինչ որ մեծ դժուարութիւններ կը ստեղծէ սփիւռք վերադարձող ուսանողի մը համար: Ուրեմն, սփիւռքի մէջ ալ պէտք է նոյն մակարդակով դասաւանդուի հայագիտութիւնը եւ` արեւմտահայերէնով:

***

Բազմաթիւ են հայերէնի աղաւաղման պատճառները: Բայց վայրկեան մը ետեւ երթանք պատմութեան մէջ. Ապրիլեան եղեռնին հետեւանքն է սփիւռքին ծագումը եւ սփիւռքի մէջ է, որ ամէնէն շատ վտանգուած է մեր լեզուն: Թուրքը այն ժամանակ մեզմէ խլեց մեր հողերը, մեր մշակոյթը, եւ ահա ներկայիս մենք մեր ձեռքով է, որ կը շարունակենք իր գործը` աւերելով մեր լեզուն եւ օգնելով անոր հասնելու իր անցեալի նպատակին:

Պէտք է աւելի ամուր ձեւերով պայքարիլ օտար ամուսնութիւններու դէմ, պէտք է ներգրաւել հայ երիտասարդութիւնը դէպի հայկական շրջանակ, դէպի մշակութային, պատանեկան, երիտասարդական կամ այլ միութիւններ. պէտք է ամէն ձեւով քաջալերել  հայերէնի գործածութիւնը համացանցին վրայ եւ, ամէնէն կարեւորը, հայերէնի դասապահերը աւելցնել` հայ երիտասարդութիւնը ուղղելով դէպի հայկական արժէքները: Ուրեմն պէտք է լրջօրէն քննել հայ լեզուին աղաւաղման պատճառները, զանոնք կանխելու կամ արգիլելու նպատակով:

 

 

Share this Article
CATEGORIES

COMMENTS

Wordpress (0)
Disqus ( )