«ՄԵՆՔ ԶՕՐԱՒՈՐ ԵՆՔ, ԵՐԲ ԲՈԼՈՐՍ ՄԻԱՍԻՆ ԵՆՔ» «ԱԶԴԱԿ»ԻՆ ԸՍԱՒ ԴՈԿՏ. ՓՐՈՖ. ՃՈՒԼԻԵԹԱ ԿԻՒԼԱՄԻՐԵԱՆ

Դոկտ. փրոֆ. Ճուլիեթա Կիւլամիրեան

Հայաստանի կրթութեան եւ գիտութեան նախարարութեան եւ Խաչատուր Աբովեանի անուան Երեւանի պետական մանկավարժական համալսարանի գործակցութեամբ եւ Հայ կաթողիկէ պատրիարքարանի «Ս. Գրիգոր Նարեկացի» կեդրոնին հրաւէրով` քանի մը շաբաթէ ի վեր Լիբանան կը գտնուի դոկտ. փրոֆ. Ճուլիեթա Կիւլամիրեան: Ան դասախօս է Խաչատուր Աբովեանի անուան Երեւանի պետական մանկավարժական համալսարանի մանկավարժական ամպիոնի, հեղինակ է  բազմաթիւ գիրքերու, գիտամեթոտական յօդուածներու, մեթոտական ձեռնարկներու եւ դասագիրքերու: Ան վարած  է ուսուցիչներու կազմաւորման դասընթացքներ Շարժայի, Հալէպի, Թեհրանի եւ Քուէյթի հայկական վարժարաններուն մէջ: Կիւլամիրեանի գործունէութեան եւ մտածումներուն ծանօթանալու համար` «Ազդակ» ամփոփ հարցազրոյց մը ունեցաւ անոր հետ:

«ԱԶԴԱԿ».- Մեկնելով տարբեր գաղութներու մէջ ձեր ունեցած գործունէութենէն` ձեր կարծիքով այսօր գաղութներու կրթական համակարգը ի՞նչ դժուարութիւններ կը դիմագրաւէ:

ՃՈՒԼԻԵԹԱ ԿԻՒԼԱՄԻՐԵԱՆ.- Բոլոր գաղութները առհասարակ ունին միեւնոյն խնդիրները: Գաղութները նաեւ պայմանաւորուած են տեղական դպրոցներու ծրագիրներով, բայց մենք նաեւ ունինք մեր ազգային խնդիրները, որոնք պէտք է ըլլան առաջնահերթութիւն: Մեր կրթութեան նպատակը տարբեր է տեղւոյն դպրոցներուն նպատակներէն, տարբեր է հիմնականօրէն հայոց լեզուի ուսուցման առումով: Հայերէնը այլ լեզուներու մեթոտներով կարելի չէ ուսուցանել: Այլ դժուարութիւն է հայերէնի դասընթացքի ծրագիրը, բովանդակութիւնը, կազմակերպական ձեւերը հետաքրքրական դարձնելու հարցը: Այսօր հայերէնի ուսուցումը պէտք է ըլլայ արդիական եւ աշակերտներէն շատ մեծ ջանքեր պէտք չէ պահանջէ, որպէսզի անոնք սիրով հետեւին իրենց դասերուն: Հայերէնը պէտք է ըլլայ հայ մարդը պատրաստելու եւ անոր արժէքային համակարգը ձեւաւորելու հիմնական օղակը: Ուստի, գաղութներու կրթական համակարգը պէտք է փոխուի, արդիականանայ, քանի որ հայ երեխան կը տեսնէ այլ դասանիւթերու ինքնատիպ դասագիրքերը, խաղերը, նկարները, արդիական մեթոտները, մինչ հայերէնը… Մենք պէտք չէ կառչած մնանք երեսուն տարուան գիրքերէ եւ մեթոտներէ. պէտք է աշխարհի զարգացումներուն հետ քայլ պահենք:

«Ա.».- Այս բոլորին բացակայութեան պատճառը նիւթական սահմանափակ կարելիութիւննե՞րն են, թէ ՞մտայնութեան հարց կայ, կամ…

Ճ. Կ.- Նիւթականի հարց չեմ տեսներ, քանի որ աշակերտներուն լաւ պայմաններ ստեղծելու համար դպրոցներուն մէջ ամէն ինչ կատարուած է. կը կարծեմ, որ նախ եւ առաջ մանկավարժական համոզմունքի խնդիր կայ: Նախ պէտք է համոզուին, որ փոփոխութիւնը կարեւոր է եւ արդիւնաւէտ. պէտք է համոզուին, որ կան աշխատանքի այլ ձեւեր, որոնք աւելի լաւ են, ժամանակակից են եւ դրական պայմաններ կը յառաջացնեն: Այսօր մանկապարտէզի աշակերտը մենք կը ձեւաւորենք 15-20 տարի ետք կեանք մտնելու պայմանով, եւ եթէ մենք արդէն հին մեթոտներ կը գործածենք, ապա ինչպէ՞ս կարելի է արդիւնք ակնկալել, երբ աշխարհը այլեւս տարիէ-տարի, օրէ-օր զարգացման մէջ է: Հասարակութեան ներկայ շուկայական յարաբերութիւններու դարուն պէտք են մտածող, տրամաբանող, ինքնուրոյնութիւն ունեցող, ստեղծագործող մարդիկ, իսկ հին մեթոտներով աշխատելով այդպիսի մարդիկ չենք կրնար ձեւաւորել: Հայեցի կրթութիւնը պէտք է ունենայ իր արժանի տեղը եւ լեզուն միջոց պէտք է դառնայ  կերտելու հայ մարդը: Դասի ուսուցումը այնպէս պիտի կազմակերպենք, որ այդ բոլորը տանի ազգային արժէքներուն տէր կանգնելու ուղիին:

«Ա.».- Եթէ համոզմունքը ձեւաւորուի, ապա ի՞նչ պիտի ըլլայ յաջորդ քայլը:

Ճ. Կ.- Յաջորդ քայլերը պէտք է կատարեն կրթական պատասխանատուները: Ուսուցիչներուն հետ առաջին հանդիպումներէն արդէն շատեր տեսան, որ կարելի է փոփոխութիւն կատարել: Ուստի, պէտք է զետեղել ամբողջական ծրագիր մը, որուն մէջ շարունակականութիւն գոյութիւն ունենայ: Այդ շարունակականութիւնը անպայմանօրէն դուրսէն եկողի մը ճամբով չ՛ըլլար, այլ անընդհատ պէտք է ուսուցիչներու վերապատրաստումներ կազմակերպել, դասերու դիտարկումներ կատարել, միտքեր փոխանակել, գիրքերը քննել, ծրագիր ստեղծել…

«Ա.».- Այս բոլորին մէջ ուսուցիչին դերը ո՞ւր է եւ ինչպէ՞ս պէտք է գնահատել…

Ճ. Կ.- Կը կարծեմ, որ ուսուցիչը պէտք է միշտ գնահատուի, բայց այդ մէկը պէտք է ըլլայ գնահատման չափորոշիչներով եւ դասի արդիւնաւէտ բնութագրիչներով: Ուսուցիչները բաւականին մեծ աշխատանք կը տանին. փառք ու պատիւ ուսուցիչներուն: Մեծ զոհողութեամբ մեծ գործ կ’ընեն, իսկ եթէ բացթողումներ կան, ապա այդ բոլորը իրենց մեղքը չէ, այդ մէկը համակարգի խնդիրն է: Բոլորն ալ արժանի են գնահատանքի:

«Ա.».- Չէ՞ք կարծեր, որ մայրենի լեզու ունենալու կամ չունենալու խնդիրը միշտ կայ, ինչ որ հետեւանք է մեթոտաբանական հարցերու:

Ճ. Կ.- Այո՛, ամբողջովին մեթոտի հարց է, եւ գաղութներուն մէջ այս մէկը շատ բարդ է: Վստահաբար ճշգրիտ մեթոտով կարելի է այս հարցին լուծումներ գտնել: Այսօր համաշխարհայնացումի հոսանքին մէջ մեր աշակերտներն ալ մուտք կը գործեն, ինչ որ կը դժուարացնէ հոլովոյթը:

«Ա.».- Այս բոլորին մէջ Հայաստանի իշխանութիւններուն դերը ի՞նչ է:

Ճ. Կ.- Նախ ըսեմ, որ կարելի չէ սփիւռքեան համընդհանուր ծրագիր որդեգրել, որովհետեւ հետաքրքրութիւնները տարբեր են, միջավայրը տարբեր է: Ասիկա լաւի կամ վատի հարց չէ, այլ` ընկերութիւններու տարբերութիւններու խնդիրն է: Այնուամենայնիւ, Հայաստանի դերը վստահ շատ մեծ է: Անկեղծօրէն միշտ չէ, որ սփիւռքը պատրաստ է Հայաստանի միջնորդութիւնը ընդունելու, քանի որ սփիւռքը իր դիմագիծը ունի, իր նրբութիւնները ունի, ուստի Հայաստանի կողմէ առաջարկները կրնան պարտադրանքի տարազ ստանալ: Սփիւռքը իր օղակները պէտք է բանայ եւ ուզէ: Առանց դիմելու օգնել կարելի չէ: Անպայման պէտք է այդ կապը ստեղծուի:

«Ա.».- Լիբանան ձեր այցելութեան մասին ի՞նչ ըսելիք ունիք:

Ճ. Կ.- Կրթութեան մէջ յեղափոխութիւն կարելի չէ կատարել. անընդհատ եւ հանդարտօրէն պէտք է փոփոխութիւններ իրագործել: Այս մեկնակէտով է, որ Լիբանանի հայկական կաթողիկէ վարժարաններուն մէջ սկսանք աշխատանքի: Կը վստահեցնեմ, որ շատ լաւ նոր սերունդ գոյութիւն ունի, բայց մենք պէտք է գիտնանք ի՛նչ ձեւերով անոնց հետ կապի մէջ մտնել, ուսուցանել…

«Ա.».- Այլ ըսելիք ունի՞ք մեր ընթերցողներուն:

Ճ. Կ.- Նախ կը մաղթեմ, որ այս հողին վրայ խաղաղութիւն ըլլայ, քանի որ հայութիւնը այս հողին վրայ լաւ ապրելու շատ կռուաններ ունի: Կ’ուզեմ, որ ջերմ յարաբերութիւններ ըլլան Հայաստանի հետ: Սփիւռքը Հայաստանին պէտք է, Հայաստանն ալ սփիւռքին պէտք է: Մենք զօրաւոր ենք, երբ բոլորս միասին ենք: Ամէն տարի ամրան երբ ուսուցիչներու վերապատրաստում կ’ըլլայ, գործնական կերպով կը հասկնանք, թէ  որքա՛ն կարեւոր եւ օգտակար է երկու կողմերուն միջեւ ստեղծուող կապը: Ուստի, պէտք է ուսուցիչները վերապատրաստուելու համար երթան Հայաստան, կարեւոր է, որ նաեւ աշակերտները կապուին հայրենիքին հետ, որպէսզի իրենց արմատներուն ծանօթանան:

Հարցազրոյցը վարեց`
ՐԱՖՖԻ ՏԵՄԻՐՃԵԱՆ

Share this Article
CATEGORIES