«Այս Ժամանակահատուածի Հիմնական Խորհուրդն Այն Էր, Որ Հայ Ժողովուրդը Եւ Դաշնակցութիւնը Գնում Էին Նոր Պետականութեան Արարմանը` Սեփական Ուժերին Ապաւինելու Գիտակցութեամբ» Կ՛ըսէ Աշոտ Ներսիսեան

Մօտ օրէն լոյս կը տեսնէ «Զաւարեան մատենաշար»-ի (Գ. շրջան թիւ 2 (11) «Հայ յեղափոխական դաշնակցութեան պատմութիւն, 1898-1908» Գ. հատորը: Այս առիթով «Զաւարեանական էջ»-ը կարճ հարցազրոյց մը ունեցաւ գիրքի հեղինակ Աշոտ Ներսիսեանի հետ, որ անդրադարձաւ ԶՈՄ-ի հետ գործակցութեան, գիրքի բովանդակութեան եւ 1908-1918 ժամանակահատուածի կարեւորութեան:

ՀԱՐՑՈՒՄ.- Ամփոփ ձեւով ներկայացուցէք դուք ձեզ:

ԱՇՈՏ ՆԵՐՍԻՍԵԱՆ: Ծնուել եմ 1962թ. օգոստոսի 15 -ին, Հայաստանի Թալինի շրջանի Կաթնաղբիւր գիւղում: Աւարտել եմ նոյն գիւղի միջնակարգ դպրոցը (1979թ.), իսկ 1985թ. Երեւանի պետական համալսարանի պատմութեան բաժանմունքը: 1990-ից աշխատել եմ նոյն ամպիոնի դասախօս: 1992-ին «Ազգային ազատագրական պայքարը Տարօնում 1894-1908թթ.» թեմայով պաշտպանել եմ ատենախօսութիւն եւ ստացել` պատմական գիտութիւնների թեկնածուի գիտական աստիճան: 2008-ին «ՀՅԴ կուսակցութեան մարտավարութիւնը 1908-1917թթ.» թեմայով պաշտպանել եմ տոքթորական ատենախօսութիւն եւ ստացել եմ պատմական գիտութիւնների տոքթորի գիտական աստիճան:

2011-ին ստացել եմ փրոֆեսէօրի գիտական կոչում: Իմ ուսումնասիրութեան շրջանակներում են գտնուել 19-րդ դարի վերջի եւ 20-րդ դարի սկզբի հայ ազգային-ազատագրական պայքարին, հայ քաղաքական կուսակցութիւնների ռազմավարութեանը եւ մարտավարութեանը, Հայկական հարցին, Հայաստանի Ա. Հանրապետութեան պատմութեանն, ինչպէս նաեւ ազատագրական պայքարի եւ պետականութեան գլխաւոր դէմքերի կեանքին եւ գործունէութեանը վերաբերուողղ հիմնախնդիրները: Հեղինակ եմ մօտ հարիւր գիտական յօդուածների եւ մէկ տասնեակ մենագրութիւնների, որոնցից գլխաւորներն են` «Գէորգ Չաւուշի սպանութեան առեղծուածը», Երեւան, 1992, «Ազգային-ազատագրական պայքարը Տարօնում 1894-1908թթ., Երեւան, 1999, «Աւետիք Իսահակեան  (Հայր Աբրահամ)», Երեւան, 2003, 2006, «Կարօ Սասունի», Երեւան, 2004, 2009, «Զօրավար Սեպուհ», Երեւան, 2005 «Ռուբէն», Երեւան, 2002, 2003, 2009, «Հայ յեղափոխական դաշնակցութեան պատմութիւն, 1898-1908» Բ. Հատոր, Պէյրութ, 2008, «Մովսէս Տէր Գալուստեան», երեւան, 2011:

Հ.- Ինչպէս կատարուեցաւ ձեր գործակցութիւնը Զաւարեան ուսանողական միութեան հետ:

Ա. Ն.- Զաւարեան ուսանողական միութեան հետ իմ համագործակցութիւնն սկսուել է 2006թ. ից, երբ այդ միութեանը ներկայացրեցի իմ ծրագիրը, որը նախատեսում էր չորս հատորով ներկայացնել ՀՅԴ գործունէութիւնն սկզբից մինչեւ Հայաստանի Ա. Հանրապետութեան անկումը: Իմ առաջարկութիւնը սիրով ընդունուեց: Միութիւնն յանձն առաւ հատորների դասական ուղղագրութեան վերածելու եւ խմբագրելու աշխատանքները: Մեր համագործակցութեան արդիւնքում արդէն լոյս է տեսել աշխատութեան Բ. Հատորը, որը ներկայացնում է կուսակցութեան գործունէութեան մի կարեւորագոյն շրջանի` 1898-1908թթ.- ի պատմութիւնը, որը քննական վերլուծութիւն է` միանգամայն նոր հայեցակարգերով եւ գիտական եզրակացութիւններով:  Գ. հատորը, որն ընդգրկում է 1908թ. -ից մինչեւ 1918թ.-ի կուսակցութեան գործունէութեան պատմութիւնը, գրուած է դարձեալ քննական վերլուծական մեթոտաբանութեամբ:

Նախատեսում ենք նաեւ փոխադարձ աջակցութեամբ եւ օժանդակութեամբ հրատարակել կուսակցութեան պատմութեան առաջին շրջանի (1890- 898թթ) եւ 1918-1921թթ. ընդկրկող ժամանակահատուածի պատմութիւնը: Ուզում եմ իմ շնորհակալութիւնը յայտնել ԶՈՄ-ին այս գաղափարի իրականացմանն ուղղուած ջանքերի եւ թերեւս նախադէպը չունեցող այս ուսումնասիրութեան հրատարակման ուղղութեամբ ցուցաբերած ջանքերի համար:

Հ.- Ինչպէս կարելի է ամփոփել այս հատորը:

Ա. Ն.- Գ. հատորը ներառում է այնպիսի կարեւոր հիմնախնդիրներ, որոնք վերաբերւում են ՀՅԴ – երիտթուրք յարաբերութիւնների ընթացքին 1908-1912թթ.-ին` միանգամայն նոր մեկնաբանութիւններով- ՀՅԴ գործունէութեան վերլուծութեանը 1912-1914թթ.-ին, երբ կրկին վերաբացուեց Հայկական հարցը: Այնտեղ վերլուծութեան է ենթարկուած կուսակցութեան գործունէութիւնն Ա. Համաշխարհային պատերազմի տարիներին, բացայայտուած են նրա կամաւորական շարժմանը գնալու դրդապատճառները, Ցեղասպանութեան պայմաններում իրականացուող մարտավարութիւնը, ինչպէս նաեւ` հայրենիքի վերաշինութեան աշխատանքներն Արեւմտեան Հայաստանում 1914-1917թթ.- ին: Այս բոլոր հիմնախնդիրները վերլուծութեան են ենթարկուած միանգամայն նոր հայեցակարգերով եւ ՀՅԴ գործունէութեան նորովի գնահատմամբ:

Հ.- Ինչպէ՞ս  կը գնահատէք պատմական այդ ժամանակահատուածը հայութեան եւ ՀՅԴ-ի համար:

Ա. Ն.- Պատմական այս ժամանակահատուածը հայութեան համար պէտք է գնահատել այն հայեցակարգային հիմքով, որ չնայած Օսմանեան կայսրութեան հայահալած եւ մեծ տէրութիւնների դաւադիր քաղաքականութեանը, հայ ազգային ազատագրական պայքարը գլխաւորապէս  իր առաջատար կազմակերպութեան` ՀՅԴ կուսակցութեան առաջնորդութեամբ ի վերջոյ հասաւ հայոց նոր պետականութեան կերտմանը, որի նախադէպն էր արդէն Վանի նահանգապետութիւնը Արամ Մանուկեանի գլխաւորութեամբ: Մինչեւ այդ Դաշնակցութիւնը կարեւորագոյն դերակատարութիւն ունեցաւ Օսմանեան կայսրութեան փլուզման գործում, ինչպէս նաեւ` օսմանեան ընդդիմադիր տարրերի միաւորմանե չնայած այն հանգամանքին, որ յանիրաւի նրան մեղադրում են երիտթուրքերի հետ համագործակցութեան համար: Այս ժամանակահատուածի հիմնական խորհուրդն այն էր, որ հայ ժողովուրդը եւ Դաշնակցութիւնը մեծ դաւադրութիւնների պայմաններում աստիճանաբար գնում էին նոր պետականութեան արարմանը` սեփական ուժերին ապաւինելու  ճանապարհի որդեգրութեան անհրաժեշտութեան գիտակցութեամբ:

Share this Article
CATEGORIES

COMMENTS

Wordpress (0)
Disqus ( )