Նոր Ձայներ. Դասական Երգի Պատգամաբերը Շողիկ Թորոսեան

ՇԱՀԱՆԴՈՒԽՏ

Երգը, արուեստներու իր հնչուն զօրութիւնը կը պահէ աշխարհի տարածքին: Իւրաքանչիւր ազգ ունի իր իւրայատուկ մօտեցումը կեանքը երգով արտայայտելու, ցաւի, տառապանքի, ուրախութեան եւ յաղթանակներու մեկնաբանութեամբ: Հայ ժողովուրդի ձայնաւոր արտայայտութիւնները եղած են դարերու պատմութիւնը փոխանցող գործօններ: Եթէ կարելի չէ եղած գիր ու գիրքով փոխանցել տուեալ ժամանակաշրջանի տարողութիւնը, հայը երգած է ու նոյնիսկ բարձրաձայն կոչած` «Ես երգելով կ՛ուզեմ մեռնիլ»:

Հայ ժողովուրդի տաղանդաւոր զաւակները մեզի կտակած են հիանալի ժառանգութիւն երգարուեստի: Տաղասացներ, գուսաններ, աշուղներ, սուրբ հայրեր եւ հայրապետներ, յեղափոխականներ լսելի դարձուցած են իրենց սրտին ու հոգիին զգացումները, ապրումները` հրաշագեղ թէ վշտալի: Յուզական թէ խնդութեան պահերու արտայայտիչները անբացակայ ներկայութիւն եղած են մեր կեանքին մէջ` միշտ ջահը փոխանցելով նորագոյն սերունդին, թարմացնելով ժառանգութեան արժէքը, պահելով նոյն ատեն ազգային դիմագիծը եւ ինքնութեան փայլուն դրոշմը:

Մայր հայրենիքէն մինչեւ սփիւռքի մօտ ու հեռու տարածքներուն վրայ շնչող հայը իր ձայնը կը բարձրացնէ երգով` իբրեւ ներկայութեան եւ գոյատեւման փաստ, հետեւելով բանաստեղծին սրտառուչ պատգամին.

«Երգ սիրեցէք կեանքից, գինուց աւելի,
Առանց երգի` վիշտն աշխարհը կ՛աւերի…»:

Լիբանանահայ երգարուեստի մեր դաշտը եղած է բեղուն ու ծաղկուն: Կարելի է թուել բազմատասնեակ երգիչ-երգչուհիներու անուններ, որոնք ծաղկեցուցին մեր կեանքը որքան ժողովրդային, նոյնքան դասական երգեցողութեան ասպարէզին մէջ:

Ներկայ դարուն տեսակ մը անտարբերութիւն ստեղծուած է դասական ազնուագոյն երգարուեստին նկատմամբ (համաշխարհային իմաստով), փոխարէնը` տեղ տրուած է խաժամուժի մը, որ կատաղի բռնկումներու աղմուկն է` ականջներ խլացնող: Վստահ ենք` այս անարուեստ ժխորն ալ պիտի ձանձրացնէ մարդկութիւնը, պիտի ունենանք տրամաբանական ու գովելի վերադարձ մը դէպի ազնուագոյն երգարուեստ:

Վերջին քանի մը տարիներուն լսելի դարձաւ անուն մը` Շողիկ Թորոսեան: Համազգայինի  «Բարսեղ Կանաչեան» երաժշտական քոլեճի` Թագուհի Թեքեանի աշակերտուհիներէն եղած է Շողիկ Թորոսեան, քնարաշունչ լիրիք սոփրանօ ձայնով օժտուած, նոյն ատեն` ջինջ ու զուլալ, բարձրագոյն ձայնանիշներու տիրապետած հնչեղութեամբ: Վերջին երեք-չորս տարիներուն ընթացքին ներկայացուցած է համերգներ` առանձին թէ խմբական մասնակցութեամբ: Ան մենակատարն է Մեծի Տանն Կիլիկիոյ կաթողիկոսութեան «Շնորհալի» երգչախումբին: Հրապարակած է խտասալիկ, վերջինը` նախաձեռնութեամբ Մեծի Տանն Կիլիկիոյ կաթողիկոսութեան քրիստոնէական դաստիարակութեան բաժանմունքին: Այս խտասալիկը կը բովանդակէ 14 շարականներ, միջնադարեան տաղեր, մեղեդիներ, ստեղծագործութիւն` մեր սրբազան հայրերուն: Դաշնաւորումները կատարած են Կոմիտաս վարդապետ, Զարեհ արք. Ազնաւորեան, Եդուարդ Յակոբեան, Էմի Աբգար եւ Ստեփան Էմմիեան: Տեւողութիւնը` մէկ ժամ: Խտասալիկին վրայ արձանագրուած է իւրաքանչիւրին կատարման ժամանակամիջոցը, երեք վայրկեանէն մինչեւ 6 վայրկեան տեւողութեամբ:

Ունկնդրելով խտասալիկ-սկաւառակը, նախ կը զմայլիս ձայնին քաղցրահունչ յստակութեան, բառերուն հասկնալի հնչեղութեան, ու կը մտածես, թէ որքան ուշադրութիւն եւ յարատեւում ներդրուած է մատչելու համար այս որակաւոր արձանագրութեան:

Երգեցողութեան երգեհոնի ընկերակցութիւնը կատարած է Յասմիկ Գասպարեան, այնքան ներդաշնակ, նուրբ եւ ուշադիր հետեւողութեամբ, վարպետ նուագողի մատներով դրոշմուած:

Դասական երգարուեստն է այս, որ կը պահանջէ ունկնդիր ականջ, որպէսզի հաղորդուի դարերէն եկած եւ յաճախ հեղինակը անծանօթ մեր հոգեզմայլ երգարուեստին, եղանակաւորման ու յօրինումի արուեստով հիւսուած: Այս խտասալիկը պատգամ մըն է գալիք սերունդներուն, կը փոխանցուի իբրեւ հայկական եկեղեցական պաշտամունքի արտայայտիչ: Քրիստոսի ծննդեան, յարութեան, քրիստոնէական տաղաւարներուն ձօնուած մեղեդիներ, տաղեր, շարականներ: Աստուածամայրը չէ մոռցուած` իր «Վարանիմք» մեղեդիով: Զմայլելի եղանակ, սիրտերը ցնցող, հոգիները հանդարտեցնող յօրինումով:

«Վարանիմք ի մեղաց, դու ազատիչ մեղուցելոյս, ո՜վ Տիրամայր»: Բառեր, որոնք զգաստութեան կը հրաւիրեն մարդը, հայը, իսկ եղանակն ու երգեցողութիւնը հոգիներու խաղաղութեան հրաւէր կու տան:

Շնորհակալութիւն` Մեծի Տանն Կիլիկիոյ կաթողիկոսութեան Քրիստոնէական դաստիարակութեան բաժանմունքին: Շողիկ Թորոսեանին կը մաղթենք ձայնային անսպառ ուժ եւ ոգեւորութիւն: Այսօր, դարերու յաւերժութիւնը հնչեցնող նոր ձայն մը կը հնչէ:

 

 

Share this Article
CATEGORIES

COMMENTS

Wordpress (0)
Disqus ( )