Հինգ Փարոս` Երիտասարդութեան

ՆՈՐԱ ԲԱՐՍԵՂԵԱՆ

Դուք հինգ արեւ, հինգ երկինք,
Հինգ հրթիռներ հրաշունչ,
Յոյսի ծովի հինգ ալիք,
Հինգ առիւծներ անմռունչ:

30 տարուան հեռաւորութենէն կը դիտենք հերոսութիւն մը, որ 27 յուլիս 1983 թուականը պատմական օր մը դարձուց հայութեան համար:

30 տարուան հեռաւորութենէն կը դիտենք հայութեան պարծանք հանդիսացող էջ մը, որ հակառակ ժամանակին` տակաւին մաս կը կազմէ մերօրեայ կեանքին:

30 տարուան հեռաւորութենէն կը դիտենք եւ խոր փափաք մը կը մռլտայ` այդ թուականին հոն` Պուրճ Համուտի Ազգային գերեզմանատան մէջ ըլլալու եւ ապրելու պահն ու զգալու յաւերժացումը հինգ հերոսներու, որոնք հողին կը յանձնուին եւ հոնկէ դուրս գալով` կը նետուին հայութեան գիրկը` անոր գուրգուրանքին առարկան դառնալու համար, անոր պատգամելու համար եւ անոր կոչ ուղղելու` մահուան գնով իսկ չհրաժարելու սրբազան Դատէն…

Պահը պատմական էր, իսկ արարքը` հերոսական: Ամիսներու սպասումէ ետք Լիզպոնի մէջ նահատակուած տղաքը կը վերադառնային գիրկը իրենց ժողովուրդին, գիրկը իրենց ծնողներուն եւ ընկերներուն, գիրկը այն միջավայրին, ուր հասակ նետեցին, հայեցի ու ազգային դաստիարակութիւն ստացան, ծառացան ընդդէմ անարդարութեան, անտարբերութեան, մերժեցին չէզոքութիւնը, զէնք կրեցին ու հայութիւնն ու հայկական թաղերը պաշտպանեցին, իսկ քիչ մը աւելի անդին ու աւելի հեռու երթալով, իրենց անձերը ռումբերու վերածելով` Դատ մը պաշտպանեցին: Դատ մը` 1915 թուականէն մեզի կտակ մնացած, Դատ մը` մեր մեծ հայրերուն եւ մայրերուն արեամբ ներկուած, Դատ մը` հայ կիներուն, աղջիկներուն եւ մանուկներուն ճիչերով եւ աղերսանքով միախառնուած… 1915-էն մեզի հասնող թախիծով ու նոյն ատեն ըմբոստութեամբ լի կոչեր, Տէր Զօրի անապատներէն սուլող հովերուն հետ մեր ականջները պայթեցնող կոչեր` վրէժխնդրութեան եւ պահանջատիրութեան: Սիմոնի, Սեդրակի, Սագոյի, Արայի եւ Վաչէի ականջներուն մէջ չլռող էր տնքոցն ու կոչը, անոնց աչքերուն առջեւէն չէր հեռանար պատկերը այն մօր, որ շրթները խածած, խոցոտուող սրտով կը դիտէր մորթուիլը իր զաւակին` մերժելով իր ցաւը զգալու հրճուանքը պարգեւել իր կողքին կանգնած թուրք զինուորին, անոնց մտապատկերէն անբաժան էր Եփրատ գետ նետուող աղջիկներուն տեսքը, եւ անոնց մահէն ծնունդ առնող անմահութիւնը նախանձ կ՛արթնցնէր տղոց սրտերուն մէջ:

Իւրաքանչիւրը պատճառաբանութեամբ մը, իւրաքանչիւրը ձեւով մը, խօսքով մը, արարքով մը, նամակով մը վերջին հրաժեշտ տուաւ իր ընտանիքին եւ հարազատներուն` թելադրելով չմտահոգուիլ եւ սպասել իրենց վերադարձին: Այո՛, պիտի վերադառնային անպայման, սակայն` ուրիշ ձեւով եւ ուրոյն պատգամով, պիտի գային կրկին միանալու իրենց սիրելիներուն` իրենց ֆիզիքական բացակայութեամբ առաւել եւս ամրապնդելու եւ կազմաւորելու սերունդներ ու սերունդներ, անոնց մէջ աւելցնելու սերմերը ազգին նկատմամբ անհուն սիրոյ եւ Հայ դատի ի խնդիր ամբողջական նուիրուածութեան, անոնք պիտի գային շնորհակալութիւն յայտնելու իրենց ծնողներուն, որոնք զիրենք ծնած էին անմահանալու համար, անոնք երախտագիտութիւն պիտի յայտնէին այն բոլոր անձերուն, որոնք զիրենք մղած էին գիտակցելու, որ ժողովուրդ մը անձի հետ չի բաղդատուիր, որ հաւաքականը երբե՛ք կարելի չէ բաղդատութեան մէջ դնել անձնականին հետ, անոնք եկան, ինչպէս խոստացած էին, սակայն այս անգամ իրենց դիմաւորելու չէին եկած քանի մը հարազատներ, այլ` լիբանանահայութիւնը ամբողջ: Անոնք իրենց շուրջ համախմբեցին հազարաւորներ եւ իրենց պատգամն ու կոչը փոխանցեցին ո՛չ միայն համայն հայութեան, այլ` ամբողջ մարդկութեան, եկան սրբելու արցունքները իրենց ծնողներուն ու ընկերներուն` հաւաստիացնելով, որ անոնք երբեք պիտի չբաժնուին իրենցմէ, այնքան ատեն որ կայ Դատին տէր կանգնած երիտասարդութիւն մը:

Միայն հերոսները կրնան զինուիլ այդքան մեծ հաւատքով ու յանդգնութեամբ` իրենց կեանքերը ազգին ու Դատին մատաղ ընելու, միայն հերոսները կրնան ամէն ինչ իրենց ետին ձգել ու բարձրանալ, բարձրանալ ու իրենց հետ բարձրացնել ազգ մը ամբողջ, Դատ մը` ոտնակոխուած եւ իրաւունքներ խլուած: Հերոսներ էին անոնք եւ յաւերժ այդպէս պիտի մնան, անոնք մերժեցին միջակութիւնն ու իրողութիւններուն հետ հաշտուելու ստորնացուցիչ կացութիւնը, իսկ այսօր անոնց մերժումը պէտք է ըլլայ համայն հայութեան մերժումը, անոնց ընդվզումը ընդդէմ չէզոքութեան եւ անտարբերութեան` պէտք է վարակիչ ըլլայ համայն երիտասարդութեան, որ Սիմոնը, Սագոն, Վաչէն, Արան կամ Սեդրակը կը կրէ իր սրտին, մտքին կամ խղճին մէջ, այլապէս հերոսները իրե՛նք պիտի մերժեն հոն մնալ, պիտի մերժեն ըլլալ տիպարը ա՛յն երիտասարդին, որ այսօր կ՛ուզէ հեռու մնալ իր ազգային պարտականութիւններէն, կ՛ուզէ միայն դիտել` ոչ մէկ օր մասնակից դառնալ փափաքելով:

Հայաստանի կարօտով ու երազով ապրեցան, նահատակուեցան այդ երազը իրենց սրտերուն մէջ, սակայն անո՛նք միայն կրցան տեսնել իսկական Հայաստանը, որովհետեւ անո՛նք միայն կրցան զգալ արժէքը ազատ, անկախ ու միացեալ Հայաստանի երազին: Հայրենիք երթալը անպայման շօշափելի չէ, անոնք գացին  իրենց ձեւով:

Անոնք եղան հինգ արեւ ու հինգ երկինք, անոնց ձայնը մռնչող առիւծներու նման լսուեցաւ հեռաւոր Լիզպոնի մէջ, իսկ այսօր կը շարունակէ լսուիլ իւրաքանչիւր հայու ականջին մէջ, անոնք ցոյց տուին այն ուղին, որ կրնար վերացական թուիլ ոմանց, անոնք փաստեցին, որ փարոսներ են` երիտասարդութեան ճամբան լուսաւորող եւ գոռացող, որ Դատին համար ոչինչ սակարկելի է, նոյնիսկ` կեանքերը մատաղ, նոյնիսկ` գիտակցութիւնը, թէ մայրական վիշտ պիտի պատճառեն, բացակայ ու փնտռուած ընկերներ պիտի ըլլան…

Այսօր երիտասարդութիւնը կոչուած է լաւ եւ երկար նայիլ փարոսին եւ ընտրել, որովհետեւ Լիզպոնի հինգին պատգամը յստակ է եւ հաստատ` տէր կանգնիլ Դատին ու մինչեւ մահ պայքարիլ անոր համար:

 

 

Share this Article
CATEGORIES

COMMENTS

Wordpress (0)
Disqus ( )