50 Տարի Առաջ (12 Օգոստոս 1963)

Հրաշքը Այնճարի Մէջ

Այո՛, Այնճարի մէջ իրագործուած տնտեսական, կրթական ու մշակութային յառաջդիմութիւնը, անցեալ տասնհինգ տարուան ընթացքին, բացարձակապէս հրաշքի համապատասխան է: Բայց այս հրաշքը մեր ամէնուս գիտցած անբացատրելի հրաշքը չէ, այլ ազնիւ ժողովուրդի մը, պարզ, այո, բայց մաքուր սրտի, բարի հոգիի, աշխատասէր եւ հուժկու բազուկներու արդիւնքն է: Ամէն հայ հպարտ պէտք է զգայ ինքզինք, որ այսպիսի ժողովուրդ մը իր ազգին մաս կը կազմէ:

Քսանչորս տարի է, որ Ճեպել Մուսայի ափ մը հայերը տեղաւորուեցան Այնճարի գրեթէ անապատային հողամասին վրայ: Ամէն բան կորսնցնելէ ետք, երբ եկան այս ճահճախուտ եւ ապառողջ անկիւնը, անոնք իրենց թիւին մէկ չորրորդն ալ զոհ տուին մալարիային: Ու ահա վրայ հասաւ համաշխարհային Բ. պատերազմը 1939-ին, եւ թշուառութիւն թշուառութեան վրայ դիզուելով, ժողովուրդը մեծապէս տառապեցաւ: Մեծ էր անոր տառապանքը եւ կորուստը` ամէն օր: Գերմարդկային ճիգ պէտք է այդ դժուարութիւններու յաղթահարելու համար: Տոկաց Սուէտիոյ քաջարի հայը: Անդադար աշխատեցաւ, տիւ ու գիշեր, համբերեց ու յուսաց եւ վերջապէս հասաւ այսօրուան բարձրութեան. բարձրութիւն մը, ուրկէ կրնայ ետ նայիլ եւ արդար իրաւունքով հպարտանալ: Իր ժրաջան բազուկներուն արդիւնքն է, որ բարձրաղաղակ կը պոռայ բոլոր անցորդներուն. «Տեսէ՛ք, այս է արդար աշխատանքին հալալ պտուղը»:

Ճահճախուտները վերածուած են հազարաւոր հեկտար խնձորենիի պարտէզներու, որոնք կ՛արտադրեն հարիւր հազարաւոր սնտուկ խնձոր: Երեք գլխաւոր հաւնոցներ, իրենց մօտաւորապէս 50,000 հաւերով: Հարիւրաւոր թոն ընտիր խաղող, 500-է աւելի որակեալ հոլանտական կովեր, որոնք օրական մօտաւորապէս 20 թոն կաթ կ՛արտադրեն: Երկու երկրորդական վարժարան, երեք նախակրթական եւ երեք մանկապարտէզ: Ամէն տունի մէջ ջուր եւ ելեկտրականութիւն եւ ասֆալտապատ լայն փողոցներ:

Ահա ընդհանուր գիծերու մէջ Այնճարի ստեղծագործութիւնը անցեալ տասնհինգ տարուան ընթացքին: Ասիկա պարզ գովասանքի համար չէ: Եկէք ու ձեր աչքերով տեսէք ու ձեր ձեռքերով շօշափեցէք, ճաշակեցէք համեղ կաթն ու մածունը խաղողն ու խնձորը ու այնպէս հաւատացէք:

Այս յառաջդիմութիւնը պարզապէս հրաշալի է, ամէն գնահատանքի արժանի, հրաշք մըն է, իրական հրաշք մը:

Քանի մը օր առաջ, երբ ինծի ծանօթ ամերիկացի փրոֆեսէօր մը կը հարցնէր, թէ այս ամառ օդափոխութեան համար ո՞ր գիւղը գացած էինք, ըսի, թէ Այնճար: «Օ» ըսաւ, «Շթորայէն դէպի արեւելք, Դամասկոսի ճամբուն վրայ, ձախիդ եղող գի՞ւղը», ճիշդ այնտեղ, ըսի: «Անցեալ շաբաթ, ես եւ կինս այնտեղէն անցած ատեն, այնքան սքանչացանք այդ պարտէզներով, որ ինքնաշարժը կեցուցինք ու երկարօրէն զմայլեցանք անոնց հրաշալիօրէն խնամուած, լաւ մշակուած, մաքուր ու առողջ ծառերը դիտելով: Ըսինք, թէ այս գիւղացիները անպատճառ աշխատասէր ու խելացի ժողովուրդ մը ըլլալու են այսպիսի գեղեցիկ պարտէզներ կարենալ ստեղծելու համար: Կը վստահեցնեմ ձեզի, թէ Ամերիկայի մէջ նոյնիսկ հազուագիւտ է այսպիսի լաւ խնամուած ու գեղեցիկ պարտէզներու հանդիպիլը: Կը շնորհաւորեմ ձեզի, որ այդպիսի տեղ մը օդափոխութեան գացեր էք»:

Կրնաք երեւակայել, թէ այս քանի մը նախադասութիւնները որքա՛ն մեծ ուրախութիւն պատճառեցին ինծի: Ահա օտար մարդ մը, գիտակից ու զարգացած, քանի որ ամերիկեան համալսարանի քիմիագիտութեան դասախօս մըն էր, առանց գիտնալու պարտէզներուն տէրերը, այնպիսի գովասանքով ու հիացումով կը խօսէր անոնց մասին, որ բարձր մշակոյթ ունեցող ժողովուրդի մը միայն կը վայելէր: Բայց մարդը անկեղծ էր ու ճիշդը կը խօսէր:

Այսքան` իր արտաքին եւ առարկայական տեսքին ու արժէքին մասին: Ուրեմն ի՞նչ պէտք է ըսել այդ սքանչելիօրէն գեղեցիկ ու աշխատասէր ժողովուրդին, որ մինակը, առանց արտաքին մասնագիտական եւ կամ տնտեսական օժանդակութեան, կարողացաւ այսպիսի տնտեսութիւն մը ստեղծել: Ան ստեղծեց զայն պարզապէս իր յամառ կամքի աշխատանքով ու ճակտին առատ քրտինքով: Ահա այս է հայ ժողովուրդի իրական զաւակը, անխարդախ ու յաւիտենական: Այո, պարզ է ան, շատ քիչ կրթուած է, մեր այսօրուան հասկցած ձեւով, բայց մաքուր` հոգիով, մարմնով սրտով: Բծախնդիր է ան ու կը գուրգուրայ իր ժողովուրդին արժանապատուութեան վրայ: Ամէն զրկանքի ու զոհողութեան կը զիջի, միայն թէ ազատ ըլլայ, վիզը չծռէ ուրիշին առջեւ ու իր հացը իր ճակտի արդար քրտինքով շահի:

Գալով կրթական գործին` Այնճարի ժողովուրդը մեծապէս շնորհաւորելի է իր ըրած յառաջդիմութեան համար: Քոյր Էտուիկի նախաձեռնութեամբ զուիցերիական միսիոնարներու երկրորդական վարժարանն ու գիշերօթիկներու համար ըրած կարգադրութիւնը ուրիշ մէկ հրաշք մըն է Այնճարի մէջ: Ուղղակի Աստուծմէ ղրկուած բարիք մըն է եղած այս երկրորդական վարժարանը Այնճարի համար: Ներկայ գիշերօթիկներու թիւը 250-300 է` կ՛ըսեն, բայց միայն Լիբանանի մէջ 2000-է աւելի մանչ ու աղջիկ պատրաստ են գիշերօթիկ դպրոց երթալու, եթէ միայն տեղ ըլլայ: Բայց այս պակասը կարելի է դարմանել, եթէ միայն մեր բարեսիրական մեծ հաստատութիւնները փափաքին համագործակցաբար աշխատիլ: Վստահ ենք, որ Այնճարի քաղաքապետութիւնը մեծ ուրախութեամբ եւ սիրայօժար անոնց պիտի տրամադրէ պէտք եղած հողը ձրիաբար եւ շատ մը ուրիշ դիւրութիւններ ալ, եթէ անոնք փափաքին հոն հաստատել գիշերօթիկ մեծ ու արդիական դպրոց մը: Այլեւս բաղդատաբար դիւրին է գործը շարունակել, քանի որ ան արդէն լաւ սկսուած է շնորհիւ քոյր Էտուիկի մեծապէս գնահատելի նախաձեռնութեան:

Անշուշտ թէ ամէն բան վարդագոյն չէ Այնճարի մԷջ: Դեռ շատ մը գործեր կան, որոնք իրագործուելու են, որպէսզի Այնճար կարող ըլլայ իրապէս ազգապահպանման գլխաւոր ազդակ մը ըլլալ սփիւռքահայութեան համար: Այս զուտ հայկական շրջանակին մէջ է, որ կարելի պիտի ըլլայ կերտել ապագայ նոր սերունդին առաջնորդները: Հո՛ս է, որ նոր սերունդը պիտի մեծնայ նախ` իբրեւ հայ, զուտ ու անխարդախ: Ան պիտի ըլլայ մաքուր մարմնով, մտքով ու հոգիով, ինչպէս որ է տեղւոյն ջուրն ու օդը` յստակ, ջինջ ու առողջարար: Ան պիտի ստանայ պէտք եղած գիտութիւնն ու բարոյական կրթութիւնը, որ զինք պիտի ընէ եւ իրմով ալ իր շուրջինները, լաւագոյն քաղաքացին իր բնակած Միջին Արեւելքի երկիրներուն: Ապա այս շատ օգտակար եւ գնահատելի աշխատանքին լծուած է Սուէտիոյ հայ ժողովուրդը Այնճարի մէջ: Ա՛յս է իրական հրաշքը: Մենք միայն սրտաբուխ եւ անկեղծ երախտագիտական խօսք ունինք անոնց համար եւ բոլոր սրտով կ՛ըսենք իրենց` ձեռքերնիդ դալար, վարձքերնիդ կատար ըլլայ սիրելի եւ հարազատ հայրենակիցներ: Մենք մեր բոլոր կարելին պիտի ընենք ձեզի օգտակար ըլլալու համար, որպէսզի ձեր այս սկսած պանծալի գործը մեծ յաջողութեամբ յառաջ տանիք դէպի աւելի բարձր եւ աւելի օգտակար նուաճումներ: Ձեր այս աշխատանքով մեծապէս սատարած պիտի ըլլաք արաբական երկիրներու վերելքին ու բարգաւաճման ու մասնաւորապէս մեր ամէնուս շատ սիրելի հայրենիքին` Լիբանանին:

ՎԱՂԱՐՇ Պ. ՕՖԼԱԶԵԱՆ

Share this Article
CATEGORIES

COMMENTS

Wordpress (0)
Disqus ( )