50 Տարի Առաջ (24 Սեպտեմբեր 1963)

Տոմսեր

Երգ Երգոց

Ժողովուրդի մը բանաստեղծը ճանչցիր ու ա՛լ պէտք չես ունենար այդ ժողովուրդին թագաւորը ճանչնալու:

Նմանողաբար, հայ ժողովուրդին երգը ճանչցիր ու ա՛լ պէտք չես ունենար հայ ժողովուրդին պատմութիւնը ճանչնալու:

Որովհետեւ առաւելապէս հայ երգին շունչովն է, որ ի լոյս կ՛ընծայուի հայ ժողովուրդին հոգին: Անապական խորհուրդը` անոր ներաշխարհին:

Պատրանքներ չսնուցանենք ու, ամէն ատեն, վարդավառ լոյսերու մէջ չպարուրենք կարգ մը մռայլ երեւոյթներ, որոնց հանդիպեցանք մեր Խաչի Ճանապարհին վրայ:

Ու խոստովանինք քաջաբար, որ մեր յաղթութեանց համրանքը, մեր պատմութեան արշալոյսէն մինչեւ այսօր, աւելի մեծ եղած չէ, քան` համրանքը մեր պարտութեանց: Մեր դժբախտութեանց:

Ճակատագիրը, դուք ըսէք` Արարիչը, շատ բան չպարգեւեց մեզի` գոնէ իբրեւ վարձատրութիւն մեր ազնուականութեան, որուն ապացոյցը տուինք բազմիցս: Այնպէս որ, իրաւունք չունինք պարծենալու, յոխորտալու եւ աշխարհի մեծամեծ ազգերուն հետ չափուելու` մեր ունեցածներուն առատութեամբ:

Բայց ունինք գանձեր, որոնք արդարօրէն իրաւունք պիտի տային մեզի, որպէսզի, ճակատաբաց դիմաւորէինք մեզ շրջապատող մեծամեծները, որոնց ասպնջականութեան կարօտ ենք, ահաւասիկ` քառասուն տարիէ ի վեր:

Ունինք մեր անկախ եկեղեցին, ունինք մեր անկախ լեզուն եւ ունինք մեր ինքնատիպ մշակոյթը: Յետոյ` մեր տոհմիկ աւանդութիւնները, մեր բարքերը, որոնք կը զատեն մեզ բազմութիւններէն ու կը բազմեցնեն մեզ առանձին պատուանդանի մը վրայ:

– Ո՛վ որ քաջ է, թող գայ ու մրցումի ելլէ մեզի հետ:

Այս գանձերուն շարքին տեղաւորեցէք մեր երգը, զոր կրնաք, հպարտութեամբ հրամցնել օտարին եւ բարձրաղաղակ յայտարարել.

– Զի՞ս ճանչնալ կ՛ուզէք, ահաւասիկ` ինքնութեանս վկայագիրը… Իմ երգս… Իմ շինականներուս հոգիէն փրցուած աղօթք, որուն վրայ Աստուծոյ շունչը կը յածի…

Այո՛, իրա՛ւ, Աստուծոյ շունչով օծուած է մեր երգը: Ոչ միայն շարականը, որ ամէն կիրակի մեր հազարամեայ աղօթարաններուն խնկաբոյր կամարներէն առ Աստուած կը տանի մեր բարեպաշտ ժողովուրդին օգնութեան աղերսը, այլեւ` սա միւսը, ժողովրդականը, որ երէկ մեր արտերէն, մեր կալերէն ու մեր ծմակներէն կը լսուէր, իսկ հիմա կը պտտի մեզի հետ, ազգին հետ, ծագէ ի ծագ:

Անարատ են մեր երգերը: Անապակ, ինչպէս` գլգլան ջուրը մեր առուակներուն, ինչպէս առտուան մարգարիտը` գարնան ծաղիկներուն ծոցը:

Մեր երգը հեքիաթն է մեր պատմութեան: Մեր անցեալին: Մեր երէկուան յաղթութեանց եւ պարտութեանց: Ան է, որ կը բանայ պարտէզը մեր ժողովուրդին հոգիին, զոր ո՛չ մէկ վիշտ, ո՛չ մէկ վէրք կրցաւ խաթարել ու եղծանել:

Շուշանափայլ մաքրութեան մը դրոշմը կայ մեր գեղջուկ ու ազգային երգերուն վրայ:

Ու երբ մեր ժողովուրդը իր շինականին բերնով կ՛երգէ սէրը, աշխատանքը, բնութիւնը,  հայրենիքը եւ ուրիշ աստուածընկալ բարիքներ, կարծես թեւ կ՛առնէ ու կը մօտենայ Աստուծոյ:

Մեր ցնծութեան երգերուն մէջ կան շնորհք ու վայելչութիւն: Մեր ողբաձայն երգերուն մէջ` խունկ ու աղօթք:

Բանաստեղծը կը գրէր ժամանակին.

– Ես երգելով կ՛ուզեմ մեռնիլ…

Մեր արի արանց ժողովուրդը մեռնելու մասին չի մտածեր ու կ՛ըսէ.

– Ես երգելով կ՛ուզեմ ապրիլ… երգելով` ի՛մ երգս, հայո՛ւն երգը… երգ երգոց…

ԵՒՐՈՊԱՑԻ

 

Խաչի Տօնը Կեսարիոյ Մէջ

Կեսարիայէն 16 սեպտեմբեր թուականով կը գրեն.-

Խաչվերացի երէկուան արարողութիւնները տեղի ունեցան քաղաքիս Ս. Լուսաւորիչ եկեղեցիին մէջ, սովորական շուքով, մեր վաստակաւոր հոգեւոր հովիւ Հայկազուն Ա. քհնյ. Կարապետեանի կողմէ: Հակառակ անոր որ արձակուրդի մէջ եղող դպիր ուսանողները իրենց տեղերը վերադարձած էին, մնացեալ քիչով ալ առաւօտ եւ երեկոյ կանոնաւոր եւ անպակաս կատարուեցան բոլոր երգեցողութիւնները եւ պաշտամունքները: Առաւօտեան ժամը 6:00-ին սկսան ժամերգութիւնները:

Թէեւ ապուխտաշինութեան աշխատանքները շաբաթէ մը ի վեր սկսուած ըլլալուն պատճառով սովորական խուռներամ բազմութիւնը չկար, սակայն դարձեալ քանի մը հարիւր երկսեռ հաւատացեալներ եկեղեցի փութացած էին, որոնց մէջ կը գտնուէին նաեւ Պէյրութէն եկող ազգայիններ ալ: Տէր Հայկազուն կը մատուցէր օրուան հանդիսաւոր տօնական պատարագը:

Երեկոյեան Վերացման խաչի արարողութիւնն ալ տեղի ունեցաւ կանոնաւորապէս` նախագահութեամբ Հայկազուն քահանայի:

Այսօր ալ, Ս. Խաչի մեռելոցի առթիւ տէր հայրը քաղաքիս եւ համայնքին ընդհանուր ննջեցելոց յիշատակին հոգեհանգստեան հանդիսաւոր պաշտօն կատարեց:

Հոս երկու օրէ ի վեր կարկտախառն սաստիկ անձրեւներ տեղալ սկսան: Գիւղերու մէջ հունձքը այնքան առատ է, որ թերեւս մինչեւ ձիւն տեղալու ժամանակ ալ տեւէ: Շատ մը գիւղեր նախնական կամներով կը կամնեն իրենց հունձքը, ինչ որ շատ դժուարին է եւ երկար ժամանակի կը կարօտի:

 

Share this Article
CATEGORIES

COMMENTS

Wordpress (0)
Disqus ( )