«Մենք Ապրելու Ենք Մեր Երկրում» Ծրագիրը

Հայ յեղափոխական դաշնակցութեան «Ապրել» յանձնախումբը մշակեց Հայաստանէն արտագաղթի կասեցման ազգային ծրագիրի նախագիծ մը, որ կը կոչուի «Մենք ապրելու ենք մեր երկրում»:

Ծրագիրը, որ 17 սեպտեմբերին ներկայացուեցաւ հանրութեան, ունի 11 յստակ ուղղութիւններ եւ կը ներառէ 95 յստակ գործողութիւններ:

Մեր ընթերցողներուն կը ներկայացնենք ծրագիրը` 3 մասերով:

«Ա.»

Բովանդակութիւն

1.- Ներածութիւն 3
2.- «Մենք ապրելու ենք մեր երկրում» ծրագրի հիմնադրոյթներ (Հռչակագիր) 5
3.- Իրավիճակը 8
4.- Ծրագրի նպատակը11
5.- Ծրագրային գործողութիւններ15
6.- Ծրագրի կատարման կազմակերպում29

Ներածութիւն 

Երրորդ Հանրապետութեան անկախութեան ողջ ժամանակաշրջանում արտագաղթի խնդիրը միշտ համարուել է ակտուալ, իսկ վերջին տարիներին այն հասել է ահագնացող չափերի եւ, ըստ էութեան, վերաճել է ազգային անվտանգութեան սպառնալիքի:

Արտագաղթի վերաբերեալ պետական արժանահաւատ տուեալների բացակայութեան պայմաններում, սոցիալ-ժողովրդագրական բազմաթիւ վերլուծութիւններ եւ հարցումներ փաստում են, որ միգրացիոն գործընթացներում երկրից հեռանալ ցանկացողների թիւը չափազանց մեծ է: Ի տարբերութիւն նախկինում դիտուած այս երեւոյթի տարերային դրսեւորումների, ներկայումս այն ստացել է իւրայատուկ ինքակազմակերպման ձեւ եւ իր բնոյթով դարձել է ցանցային: Այսինքն, Հայաստանից հեռացողները նպաստում, իսկ յաճախ նաեւ կազմակերպում են իրենց բարեկամների, մտերիմների եւ շրջապատի երկրից մեկնումը:

Արտագաղթողների մէջ մեծ տեսակարար կշիռ են կազմում երիտասարդները, միջինից բարձր կրթական ցենզ ունեցող, ըստ էութեան վերարատադրողական տարիքի եւ առաւել մեծ աշխատանքային արտադրողականութեան պոտենցիալ ունեցող անձինք: Դիտարկումները փաստում են, որ տեղի է ունենում նաեւ կրթական, գիտական ու մշակութային ներուժի արտահոսք:

Փաստօրէն ստեղծուել է մի վիճակ, երբ լրացնելով ժողովրդագրական բացասական միտումներ առաջացնող ցածր ծնելիութեանը, հիւանդացութեան եւ մահացութեան դեռեւս բարձր մակարդակներին, արտագաղթը ստանում է Հայաստանի Հանրապետութեան ազգային անվտանգութեան ռազմավարութեամբ նշուած ազգային անվտանգութեան սպառնալիքի կարգավիճակ:

Հետեւաբար, այսպիսի կարգավիճակ ստացած երեւոյթի դէմ պայքարը պէտք է լինի ծրագրային եւ համակարգուած: Երկրի առջեւ ծառացած այլ կարեւորագոյն խնդիրները նոյնպէս պահանջում են լուծումներ, սակայն նպատակ չհետապնդելով բոլոր խնդիրները մէկ ծրագրով լուծելը, այս փաստաթղթում ներկայացւում են միայն արտագաղթի կասեցմանը միտուած կարճաժամկէտ, միջին ժամկէտ եւ երկարաժամկէտ առաջնահերթ գործողութիւնները:

Այս նպատակով է, որ ՀՅԴ գերագոյն մարմինը սոյն աշխատանքով փորձ է արել ներկայացնել ստեղծուած վիճակը, բացայայտել արտագաղթի հիմնական պատճառները, առաջարկել կոնկրէտ գործողութիւններ եւ ձեւաւորել ու կեանքի կոչել արտագաղթի կասեցման համակարգային անհրաժեշտ լուծումները: Աշխատանքի ներածութեանը յաջորդում է հռչակագիրը, որը ձեւակերպելով խնդիրը ներառում է դրա լուծման հիմնական ուղղութիւններն ու կազմակերպման հիմնադրոյթները, որոնք առաւել մանրամասը, յատկապէս գործողութիւնների մասով ներառուած է հռչակագրին յաջորդող բաժնում: Աշխատանքում օգտագործուել են ինչպէս Հայաստանին առնչուող սոցիալ-ժողովրդագրական, սոցիալ-տնտեսական բազմաթիւ վերլուծութիւններ, հարցումներ, ինտերնետային նիւթեր, տպագիր հետազօտութիւններ, ծրագրային առաջարկներ եւ այլն, այնպէս էլ միջազգային փորձին վերաբերող տեղեկատուական փաստաթղթեր:

Աշխատանքը չի յաւակնում դառնալ վերջին ճշմարտութիւն ամրագրող դատողութիւնների փաստաթուղթ, սակայն այն հնարաւորութիւն կը տայ առաւել խորը ընկալելու արտագաղթի բացասական հետեւանքները, լրացնելու այս երեւոյթի դէմ պայքարի ծրագրերը, նպաստելու ներազգային համախմբմանը եւ ծրագրային գործողութիւնների համակարգուած իրականացման միջոցով` հայոց պետականութեան հզօրացմանը:

Յուսով ենք, որ ծրագրի քննարկման, գաղափարների եւ առաջարկների բիւրեղացման ճանապարհին ծրագիրը կը դառնայ համազգային գործողութիւնների անհրաժեշտ պլատֆորմը, որի իրականացման գործում իրենց մասնակցութիւնը կ՛ունենան քաղաքական իշխանութիւնը, ընդդիմութիւնը, զանգուածային լրատուութեան միջոցները, քաղաքացիական հասարակութիւնը, հասարակական-քաղաքական հատուածը, եկեղեցին, սփիւռքի ազդեցիկ շրջանակները, մտաւորականութիւնը եւ յատկապէս երիտասարդութիւնը:

 

Հռչակագիր
«Մենք Ապրելու Ենք Մեր Երկրում» Ծրագրի

Հայաստանի առջեւ ներկայումս ծառացած խոշորագոյն մարտահրաւէրը ազգային անվտանգութեան սպառնալիքի վերաճած արտագաղթն է:

Վերլուծութիւններն ու հարցումները փաստում են, որ երկրից հեռանալ ցանկացողների թիւը չափազանց մեծ է: Արտագաղթի հիմնական պատճառներն են աշխատանք եւ բաւարար ապրուստ չունենալը, արդարութեան նկատմամբ հաւատի բացակայութիւնն ու հեռանկար չտեսնելը:

Երկրում ստեղծուել է մի վիճակ, երբ, չկարողանալով ինքնադրսեւորուել շատերը իրենց եւ սերունդների ապագայի անորոշութիւնից դրդուած, լքում են հայրենիքը:

Երկրի բազմաբնոյթ խնդիրների ամբողջական եւ համապարփակ լուծումների հիմքը ազգային մտածողութիւն ունեցող, բարոյական չափանիշներով ապրող նոր որակի քաղաքական վերնախաւի (էլիտայի) ձեւաւորումն է: Վստահ ենք` արմատական բարեփոխումներ նախատեսող եօթ առաջնահերթ գործողութիւնների ՀՅԴ պլատֆորմը կը ստեղի այդպիսի վիճակ: Բայց նախ այն պէտք է ընկալելի դառնայ քաղաքական իշխանութեան, ընդդիմութեան եւ հասարակութեան բոլոր շերտերի կողմից: Հետեւաբար օր առաջ պէտք է նպատակային քաղաքականութեամբ, հասարակական ամենալայն շրջանակների համախմբմամբ հասնել իշխանութիւնների որակական փոփոխութեան, երկրում ձեւաւորել քաղաքացու կեանքի, ազատութեան եւ սեփականութեան անձեռնմխելի իրաւունքների երաշխաւորման համակարգ: Այդ դէպքում հեռանալու որոշումը մարդիկ կը փոխեն երկրում արժանապատիւ ապրելու որոշման:

Առ այդ առաջնահերթ է.

1.- Տարանջատել պիզնեսն ու քաղաքականութիւնը: Վարել անձի չվարկաբեկուածութեան, անհրաժեշտ ունակութեան ու փորձառութեան վրայ հիմնուած քատրային քաղաքականութիւն: Պաշտօնատար անձը պէտք է գործի թափանցիկ եւ հաշուետու լինի հանրութեանը: Քաղաքացիական ակտիւ դիրքորոշում ունեցող երիտասարդներին քաղաքական ու կառավարման համակարգում ինքնադրսեւորման լայն հնարաւորութիւն պէտք է տալ:

2.- Հարկային եւ մաքսային քաղաքականութիւնը դարձնել կանխատեսելի, ներդրումները խրախուսող: Վերանայել տուրքի, տուգանքի, պարտադիր այլ վճարի անուան տակ հոգուտ մասնաւորի դրամ կորզելու գործելաոճը (կարմիր գծեր, չափագրող սարքեր եւ այլն):

3.- Ստեղծել նոր աշխատատեղեր եւ արդարացի վարձատրութեան համակարգ:

4.- Սոցիալականից անցնել արդիւնաբերական գիւղատնտեսութեան:

5.- Կրթութիւնը դարձնել որակեալ եւ մատչելի, ապակուսակցականացնել կրթական համակարգի ղեկավարումը:

6.- Ապահովել իւրաքանչիւր քաղաքացու` նուազագոյնից ոչ ցածր եկամուտ եւ բնակտարածք ունենալու իրաւունքի իրացումը:

7.- Ներդնել առողջութեան պարտադիր ապահովագրութեան համակարգ` սկսելով ազատամարտիկներից եւ նրանց ընտանիքներից:

8.- Վերացնել անպատժելիութիւնը, իրականացնել արդարադատութեան հաստատման օրէնսդրակիրառական վերափոխումներ: Բացառել գերակայ հանրային շահի եւ այլ հիմնաւորումներով սեփականութեան իրաւունքից զրկելը:

9.- Բարձրացնել երկրի անվտանգութեան մակարդակը, իրականացնել վերաբնակեցում:

10.- Դիմագրաւել հակահայաստանեան քարոզչութեանը, ձեւաւորել Հայաստանում արժանապատիւ ապրելու համոզումն ու քաղաքացու կերպար: Քաղաքական իշխանութեան եւ նրա ծրագրերի քննադատութիւնը չպէտք է դիտուի որպէս երկրի քննադատութիւն, իսկ իշխանութիւններին եւ նրանց ծրագրերը քննադատողները չպէտք է այն վերածեն երկրի քննադատութեան:

«մենք ապրելու ենք մեր երկրում» ծրագրի նշուած ուղղութիւնները ներառում են կոնկրէտ քայլեր:

Ծրագրի գործադրման մէջ պատասխանատուութիւն պէտք է ստանձնի քաղաքական իշխանութիւնը, անելիքներ ունեն ընդդիմութիւնը, զանգուածային լրատուութեան միջոցները, քաղաքացիական հասարակութիւնը, հասարակական-քաղաքական հատուածը, եկեղեցին, սփիւռքի ազդեցիկ շրջանակաները, մտաւորականութիւնը եւ յատկապէս երիտասարդութիւնը:

Ծրագրի արդիւնաւէտ գործադրման երաշխիքը հասարակութեան լայն համախոհութիւնը, պահանջների բիւրեղացումն ու կազմակերպուածութիւնն է, ինչն ապահովելու նպատակով նշուած բոլոր հասցէատէրերի հետ, կարճ ժամանակահատուածում, իրականացուելու են ծրագրային գործողութիւնների եւ դրանց ճանապարհային քարտէզի քննարկումներ:

Լայն համաձայնութեամբ ձեւաւորուած ամբողջական ծրագրի գործադրմանը խոչընդոտող կամ դիմադրող ցանկացած արգելք` համախմբուած հասարակութեան կողմից գնահատուելով որպէս անկախ պետականութեան սպառնալիք, պէտք է վերացուի, սահմանադրութեամբ չարգելուած ցանկացած գործողութեան միջոցով:

Պահի լրջութիւնը պահանջում է. մէկտեղել բոլորիս ուժերը, ցուցաբերել կամք եւ վճռականութիւն, ձեռնարկել գործողութիւններ` վերականգնելու ապագայի նկատմամբ հաւատը, նուազեցնելու արտագաղթի տեմպերը, հիմքեր ստեղծելու ներգաղթի կազմակերպման եւ պետականութեան հզօրացման համար:

Համոզուած ենք. ծրագրի կատարումը ներազգային համերաշխութեան եւ միասնականութեան ապահովման հիմքն է:

 

Իրավիճակը

1.- Միջազգային մակարդակում դիտուող միգրացիոն տեղաշարժերը տարբեր երկրների համար ձեւաւորում են ժողովրդագրական մարտահրաւէրներ: Դրանք տարբեր են` ըստ երկրների առանձնայատկութիւնների, սակայն գրեթէ բոլորի հիմքում ընկած է երկրի անվտանգ եւ կայուն զարգացումը:

2.- Հանրապետութեան անկախութեան ողջ ժամանակաշրջանում արտագաղթի խնդիրը միշտ համարուել է ակտուալ, իսկ վերջին տարիներին այն հասել է ահագնացող չափերի եւ վերաճել ազգային անվտանգութեան սպառնալիքի:

3.- Յայտնի է. պետութեան հզօրութեան հարցում ի թիւս այլ կարեւոր գործօնների կենտրոնական տեղում են երկրի ժողովրդագրական բնութագրիչները: Ինչպէս գիտականօրէն հիմնաւորուած է, ազգային հզօրութիւնը կարող է ներկայացուել մի բանաձեւով, որտեղ պետութեան կամ ազգային հզօրութիւնը = (բնակչութեան եւ ժողովրդագրական, ինչպէս նաեւ տարածքի բնութագրիչներ + տնտեսական կարողութիւն + ռազմական կարողութիւն) x (ստրատեգիական նպատակ + ազգային ստրատեգիայ հետամտելու կամք): Այս բանաձեւը ցոյց է տալիս թէ որքան փոխկապուած են միմեանց հետ սովորական կեանքում առաջին հայեացքից իրար հետ առնչութիւն չունեցող աշխատավարձի մեծութիւնը եւ պետութեան ռազմական կարողութիւնը, հարկային համակարգն ու տարածքի օգտագործման (հողերի արդիւնաւէտ իւրացման) մակարդակը եւ այլն: Սակայն դա փոխկապակցուածութեան բացակայութեան միայն թուացեալ տպաւորութիւն է, մինչեռ խորքում երկրի առջեւ ծառացած բազմաբնոյթ հիմնախնդիրները ոչ միայն սերտօրէն կապուած են միմեանց հետ, այլեւ դրանց լուծման համար առաջարկուող ցանկացած առաջարկ պէտք է դիտարկել համակարգային լուծման համատեքստում:

4.- Արտագաղթի վերաբերեալ թէեւ չկան պետական արժանահաւատ տուեալներ, սակայն սոցիալ-ժողովրդագրական բազմաթիւ վերլուծութիւններ եւ հարցումներ փաստում են, որ միգրացիոն գործընթացներում երկրից հեռանալ ցանկացողների թիւը չափազանց մեծ է եւ այն ունի ցանցային բնոյթ: Արտագաղթողների մէջ մեծ տեսակարար կշիռ են կազմում երիտասարդները, միջինից բարձր կրթական ցենզ ունեցող, ըստ էութեան վերարատադրողական տարիքի եւ առաւել մեծ աշխատանքային արտադրողականութեան պոտենցիալ ունեցող անձինք:

5.- Արտագաղթի պատճառներն առաջանում են արտածին եւ ներքին գործօնների ազդեցութեան ներքոյ: Արտածին գործօնների մէջ առանձնանում են.

5.1.- այլ երկրների կողմից վարուող ներգաղթի քաղաքականութիւնը,

5.2.- աշխարհաքաղաքական, այդ թւում տարածաշրջանում ձեւաւորուած մարտահրաւէրները,

5.3.- արտաքին կենտրոնների վարած քաղաքականութիւնը,

5.4.- Հայաստանի եւ Արցախի ոչ պատերազմ-ոչ խաղաղութիւն փաստացի վիճակը,

5.5.- Հայաստանի տեւական շրջափակումը եւ անորոշութիւնն այս հարցում,

5.6.- հակահայկական քարոզչութիւնը եւ այլն:

6.- Արագաղթի ներքին գործօնները առաւել շատ սոցիալ-տնտեսական, սոցիալ-քաղաքական եւ սոցիալ-հոգեբանական են:

7.- Սոցիալ-տնտեսական գործօնների ներքոյ յարկ է առանձնացնել արժանապատիւ վարձատրութեամբ աշխատանք ունենալու հնարաւորութիւնների (յատկապէս երիտասարդների համար) սահմանափակ լինելը, հասարակութեան հարուստ եւ աղքատ շերտերի խիստ գերբեւեռացումը, սոցիալական նուազագոյնից ցածր եկամուտ ունեցող քաղաքացիների մեծ տեսակար կշիռը, տնտեսութեան կառուցուածքային եւ հակամենաշնորհային քաղաքականութեան գրեթէ բացակայութիւնը, Երեւանից դուրս, յատկապէս գիւղական բնակավայրերի թերազարգացուածութիւնը, ագրարային հատուածում անարդիւնաւէտ քաղաքականութիւնը եւ այլն:

8.- Սոցիալ-քաղաքական գործօնների շարքում կանխորոշողը քաղաքական համակարգի չկայացուածութիւնն է, ընտրական համակարգի անկատար վիճակը, ընտրական գործընթացի անուան տակ իշխանութիւնների անընհատ վերարտադրութիւնն ու «ամէն ինչ յաղթողին է» կարծրատիպի ամրացումը, անկախ դատական համակարգի չկայացուածութիւնն ու իրաւապահ այլ մարմինների նկատմամբ հասարակութեան մի ստուար հատուածի անվստահութիւնը եւ այլն:

9.- Սոցիալ-հոգեբանական գործօնների մէջ առանձնանում է Հայաստանի անկախութեան վերանուաճումից յետոյ առաւել բարեկեցիկ կեանքով ապրելու չիրականացուած սպասումն ու դրա տարածմանը նպաստող ընդգծուած բացասական տեղեկատուութիւնը:

10.- Փոփոխութիւնների սպասող հանրութիւնը, ստանալով բացասական տրամադրութիւններ առաջացնող մեծածաւալ տեղեկատուութիւնը եւ համադրելով այն իրականութեան հետ, սոցիալ-հոգեբանական առումով յայտւում է մի վիճակում, երբ կորցնում է յոյսն ու հաւատը, գերիշխող է դառնում խաթարուած լաւատեսութիւնը: Այսպիսի հասարակութիւնում յաջողութեան հասնելու հիմնական միջոց է դիտւում ստորաքարշութիւնը, կաշառակերութիւնը, վաշխառութիւնը, խնամառութիւնը, ծախուածութիւնը եւ նմանատիպ այլ բացասական յատկանիշները, իսկ դրանք չընդունողների մեծամասնութեան համար` այլ երկներում բախտ որոնելու որոշման կայացումը: Ի հարկէ այդպիսի վիճակի առաջացման գործում նաեւ իր էական դերն ունի իշխանութեան առանձին ներկայացուցիչների մօտ ձեւաւորուած եւ տիրապետող դարձած համոզումը, որ իշխանութիւնը «յաւերժ» երկարաձգելու նպատակի գլխաւոր պայման համարւում է առանց կամքի եւ նպատակների, երկրի ապագայի նկատմամբ պատկերացումներ չունեցող ու հեշտ կառավարելի ժողովուրդի առկայութիւնը: Թերեւս սրանով պէտք է պայմանաւորել շատ կոշտ եւ հետեւողական անհանդուրժողական վերաբերմունքի ցուցաբերումը այլակարծութեանը, նախաձեռնողականութեանը, ըմբոստութեանը, ինքնուրոյնութեանը եւ ժողովրդի ու ազգի համար այլ նմանատիպ որակական յատկանիշներին: Ամօթի, պատասխանատուութեան բացակայութիւնը եւ սուտը դարձել են գործողութիւնների սկզբունք:

11.- Երկրում ստեղծուել է մի վիճակ, երբ ինքնադրսեւորման ու ինքնաիրացման խնդիրը լուծելու համար շատերը կամ փոխում են իրենց տեսակը կամ իրենց եւ սերունդների ապագայի անորոշութիւնից դրդուած լքում են հայրենիքը: Այլ կերպ ասած, հասարակութիւնը փոխակերպւում է:

12.- Վերը նշուած գործօնների ներքոյ արտագաղթողների մօտ ձեւաւորւում է Հայաստանում ապագայ չտեսնելու համոզումն ու հայրենիքից դուրս ապրելու ցանկութիւնը: Ինչպէս վկայում են անցկացուած սոցիոլագիական մի շարք հետազօտութիւնները, Հայաստանից մեկնելու հիմնական պատճառներն են աշխատանք եւ բաւարար ապրուստ չունենալը` շուրջ 49%, ինչպէս նաեւ արդարութեան նկատմամբ հաւատի բացակայութիւնն ու հեռանկար չտեսնելը` մօտ 47%: Փաստօրէն երկրից հեռանում են աշխատանք չունեցողները, աշխատանք ունեցող, բայց բաւարար եկամուտ չունեցողները, աշխատանք եւ լաւ եկամուտ ունեցող, սակայն աւելի բարեկեցիկ կեանքի ձգտողները, երկրի վաղուայ օրուայ հանդէպ յոյսը կորցրածները, սեփական երկրում ազգակցից անարդարութեան ենթարկուողները, ինքնադրսեւորման աւելի մեծ հորիզոններ փնտռողները եւ ի վերջոյ երկար տարիներ երկրում տարատեսակ բացասական լիցք ստացած ու դրա հետեւանքով հոգեբանօրէն վախի մթնոլորտում ապրողները: Սոցիալական այս երեւոյթի առաջացմանը նպաստում են ինչպէս դրսից, այնպէս էլ երկրի ներսում իրականացուող ակամայ, իսկ յաճախ էլ նպատակային գործողութիւնները:

 

Ծրագրի Նպատակը

13.- Հասարակութեան մօտ այս բացասական դրսեւորումները կասեցնելու կամ մեղմելու առումով խիստ կարեւոր է իրատեսական նպատակի ձեւակերպումը: Յայտնի է, որ առաջացած իմունային դեֆիցիտը հնարաւոր է յաղթահարել առնուազն նոյնքան ժամանակահատուածում որքանում այն առաջացել է, եւ հաշուի առնելով արտագաղթի կանխմանն ուղղուած հրապարակումների եւ քննարկումների հակառակ ազդեցութեան ռիսկը, արտագաղթի դէմ պայքարի միջոցառումներում պէտք է բացառել աւելորդ շտապողականութիւնը:

14.- Հետեւաբար ակնկալել, որ արտագաղթը ցանկացած իշխանութեան բարի կամեցողութեան ու լուրջ ծրագրերի իրականացման պայմաններում անմիջապէս կը դադարի, հեռու է իրատեսութիւնից, որովհետեւ առաջացած պայմաններն ու հայրենի բնակչութեան ստացած հոգեկան հարուածն այն չափ է, որ դրա վերացումը երկար ժամանակ կը պահանջուի:

15.- Ի հարկէ ամբողջական ու համապարփակ լուծումների հիմքը ազգային մտածողութիւն ունեցող եւ բարոյական չափանիշներով ապրող նոր որակի ղեկավարութեան իշխանութեան գալն է: Այսինքն ոչ թէ սոսկ իշխանափոխութիւնը, այլ իսկապէս բարոյական չափանիշներին հաւատացող ու դրանցով առաջնորդուող քաղաքական վերնախաւի (էլիտայի) ձեւաւորումն է, որը ոչ միայն կ՛ապահովի նոր որակի ղեկավարութեան իշխանութեան գալը, այլ նաեւ երկրում արմատական բարեփոխումներ կը կատարի: Այդ պարագայում հնարաւոր կը լինի ժողովրդին նախ յոյս ներշնչել, վստահութիւն ներարկել վաղուայ օրուայ հանդէպ եւ երկրորդ` իրականացնել ծրագրեր, որոնց արդիւնքում ժողովուրդը կը տեսնի, որ երկրում դէպի վերելք տանող իրական փոփոխութիւններ են տեղի ունենում, ուստի ինքը կարող է հոգեբանօրէն տրամադրուել ու դիմագրաւել դժուարութիւններին:

16.- Ելնելով երկրում ստեղծուած ծանր պայմանները հիմնարար յաղթահարելու անհրաժեշտութիւննից, ՀՅԴ գերագոյն մարմինը դեռեւս 2012 թուականին հրապարկեց եօթ կէտերից կազմուած անհրաժեշտ-նուազագոյն գործողութիւնների քաղաքական պլատֆորմը, որի իրականացումը կարող էր երկրին դուրս բերել տեւական տեղապտոյտից` տեղափոխելով այն կայուն զարգացման մայրուղի: Հրապարակ բերուեցին քաղաքական օրակարգի հետեւեալ հիմնական առաջնահերթութիւնները`

16.1.- ստեղծել ժողովրդի ազատ կամարտայայտութեամբ իշխանութեան ձեւաւորումն ու փոփոխութիւնը երաշխաւորող ընտրական համակարգ. բացառել ընտրակաշառքը, պետական-վարչական ռեսուրսի օգտագործումը, անցում կատարել խորհրդարանի ընտրութեան 100 տոկոս համամասնական սկզբունքի,

16.2.- մինչեւ 2015թ. աւարտը նախաձեռնել Սահմանադրական փոփոխութիւններ` կառավարման խորհրդարանական համակարգի անցնելու նպատակով,

16.3.- իշխանութիւններին վերահսկելու եւ հակակշռելու նպատակով` օրէնքով երաշխաւորուած գործուն լծակներ տրամադրել ընդդիմութեանը: Մասնաւորապէս` Քաղաքացիական ծառայութեան խորհրդի, Տնտեսական մրցակցութեան պաշտպանութեան եւ Հանրային ծառայութիւնը կարգաւորող յանձնաժողովների, ինչպէս նաեւ ստեղծուելիք հակակոռուպցիոն գործակալութեան ղեկավարումը վերապահել ընդդիմութեանը: Վերահսկիչ պալատի խորհրդում ընդդիմութեանը քուոտայ ամրագրել,

16.4.- յստակ տարանջատել պիզնեսն ու քաղաքականութիւնը, ապահովել դատական իշխանութեան լիարժէք անկախութիւնը: Արմատական փոփոխութեան ենթարկել տնտեսական քաղաքականութիւնը` նպատակ դարձնելով նոր աշխատատեղերի ստեղծումը, արժանապատիւ վարձատրութիւնը եւ աղքատութեան վերացումը

16.5.- ամրագրել պետութեան կազմակերպիչ-կարգաւորիչ դերակատարութիւնը հաւասար հնարաւորութիւններով հասարակութեան կայացման, բարիքների ստեղծման ազատութիւնը եւ դրանց բաշխման արդարութիւնը ապահովելու գործում: Սոցիալական քաղաքականութեան հիմքում դնել կենսապահովման նուազագոյն պիւտճէի մեծութիւնը,

16.6. արտաքին քաղաքականութեան մէջ որդեգրել ազգային-պետական այնպիսի ուղեգիծ, որի գերխնդիրն է հայկական պետականութեան անկախութեան, անվտանգութեան եւ ինքնուրոյնութեան ապահովումը,

16.7.- ՀՀ եւ ԼՂՀ միջեւ կնքել ռազմաքաղաքական դաշինք: Ամրագրել, որ հիմնախնդրի լուծման հիմքը Արցախի բնակչութեան համաժողովրդական հանրաքուէներով արդէն իսկ արտայայտուած կամքն է: Բանակցութիւններում ապահովել ԼՂՀ կարգավիճակի եւ անվտանգութեան առաջնայնութիւնը,

16.8.- ետ կանչել ՀՀ ստորագրութիւնը հայ-թուրքական արձանագրութիւններից: Թուրքիայի հետ յարաբերութիւնները կարգաւորել` մեկնելով ազգային անվտանգութեան ռազմավարութիւնից, չվտանգելով հայ ժողովրդի նպատակների իրականացման, պատմական արդարութեան վերականգնման հեռանկարը:

17.- Համոզուած լինելով, որ այս խնդիրների լուծումն է երկրի առաջնահերթութիւնը, ՀՅ Դաշնակցութեան գերագոյն մարմինը նախաձեռնեց քաղաքական լայն քննարկումներ, որոնց ընհանրական եզրայանգումն է. առաջարկուող քաղաքական պլատֆորմը մինչեւ ամբողջական գործադրումը պէտք է ընկալելի դառնայ քաղաքական իշխանութեան, ընդդիմութեան եւ հասարակութեան բոլոր շերտերի կողմից:

18.- Սա նաեւ նշանակում է, որ դրա համար երկար ժամանակ եւ հետեւողական աշխատանք է պահանջւում, մինչդեռ երկրում ձեւաւորուած ժողովրդագրական վատթարացող վիճակը, քաղաքական այդ պլատֆորմի իրականացման համար մարդկային ռեսուրսի տեսանկիւնից կարող անիրագործելի դառնալ:

19.- Հետեւաբար ժամանակի եւ պետականութեան ամրապնդման համար անհրաժեշտ մարդկային նուազող ռեսուրսի գործօնը հաշուի առնելով, օր առաջ պէտք է նպատակային քաղաքականութեամբ, հասարակական ամենալայն շրջանակների համախմբմամբ հասնել իշխանութիւնների որակական փոփոխութեան: Նուազագոյնը երկրում պէտք է ձեւաւորել մարդու (քաղաքացու) երեք կարեւոր` կեանքի, ազատութեան եւ սեփականութեան անձեռնմխելի իրաւունքների երաշխաւորման համակարգ, որն ունակ կը լինի ազդելու հեռացողների որոշումների փոփոխութեան վրայ` ի օգուտ երկրում արժանապատիւ ապրելու որոշման:

20.- Ներկայացուած վիճակը պարտաւորեցնում է իրականացնել գործողութիւններ, որոնք կ՛ապահովեն հասարակութեան մօտ ապագայի նկատմամբ հաւատի վերականգնումն ու կը նպաստեն արտագաղթի տեմպերի նուազեցմանը` հիմքեր ստեղծելով դրա հետագայ կասեցման եւ ներգաղթի խրախուսման համար: Առաջարկուող գործողութիւնների ձեւակերպման համար հաշուի է առնուել նաեւ միջազգային փորձը:

(Շար. 1)

Share this Article
CATEGORIES

COMMENTS

Wordpress (0)
Disqus ( )