«ՇՆՈՐՀԱԼԻ» ԵՐԳՉԱԽՈՒՄԲԸ ՏԱՐԵԿԱՆ ԻՐ ԵԼՈՅԹԸ ՄԱՏՈՒՑԵՑ

Շնորհալիի ելոյթին պահուն

Մշակութասէր բազմութիւնը շաբաթ, 11 յունիս 2011-ի երեկոյեան ժամը 8:00-ին հաւաքուած էր Ազգային Եղիշէ Մանուկեան քոլեճի «Սիրան Մանուկեան» հանդիսասրահին մէջ, ունկնդիր դառնալու եւ վայելելու Մեծի Տանն Կիլիկիոյ կաթողիկոսութեան «Շնորհալի» երգչախումբին տարեկան ելոյթը` կազմակերպութեամբ Հայ եկեղեցւոյ համալսարանական ուսանողներու միութեան:

Արամ Ա. կաթողիկոսին բարձր հովանաւորութիւնը վայելող սոյն համերգը նաեւ ուրախութիւնը ունեցաւ վայելելու ներկայութիւնը վեհափառին, որ անձամբ նախագահեց ձեռնարկին` ընկերակցութեամբ Մեծի Տանն Կիլիկիոյ կաթողիկոսութեան միաբանութեան անդամներուն:

Հայ եկեղեցւոյ նուիրապետական աթոռի պատկանելիութեան ու յատկապէս հոգեւոր թեքումի տուեալը, միշտ ալ մղած է ու կը մղէ երգչախումբի պատասխանատու վարչութիւնն ու խմբավարները երգացանկը բանալու հայ եկեղեցական երաժշտութենէն եւ սուրբ պատարագէն հատուածներու կատարումով: Եկեղեցւոյ մէջ զանոնք լսելն ու աղօթելը իր կարգին, սակայն արուեստի բարձր կատարումով միեւնոյն շարականներն ու մեղեդիները ըմբոշխնելը տարբեր վայելք կու տայ ունկնդիրին, յատկապէս երբ անոնք կը կատարուին հաւատքով ու ապրումով:

Ահա այսպիսին եղաւ «Շնորհալի» երգչախումբին շաբաթ օրուան համերգին առաջին բաժինը կազմող եկեղեցական ու հոգեւոր երգերուն մասը: Տէրունական աղօթքով բացուած համերգին յոտնկայս ունկնդրութենէն ետք, նոյն ապրումով կատարուեցան «Սուրբ սուրբ»ը եւ «Յամենայնի»ն` Մակար Եկմալեանի դաշնաւորումով: Ապա դարերու խորքէն եկող արձագանգային կատարումով երգուեցաւ Ներսէս Շնորհալիի գրիչին պատկանող եւ Յիսուսի Եօթանասուն երկու աշակերտներուն նուիրուած «Հայր առաքող» շարականը, ինչպէս նաեւ Կոմիտաս կաթողիկոսի «Անձինք նուիրեալք»ը` Հռիփսիմեանց կոյսերուն ձօնուած: Դարձեալ եկեղեցական երաժշտութեան յատուկ երգացանկին մաս կը կազմէր Ներսէս Շնորհալիի` Վարդանանց զօրավարաց նուիրած «Նորահրաշ»ը` Գ. Փիտեճեանի դաշնաւորումով:

Եկեղեցական երաժշտութենէն դէպի հոգեւոր ու ազգային-հայրենասիրական երգեր անցումը հեզասահ կերպով կատարուեցաւ` շնորհիւ ընտրուած երգերուն: Եկեղեցական երաժշտութեան յաջորդեց Թէքէեանի «Եկեղեցին հայկական»ը, Կոմիտասի «Հայրիկ հայրիկ»ը, եւ ապա հերթաբար հատուածներ Ա. Տիգրանեանի «Դաւիթ Բէկ» օփերայէն:

Խումբին ղեկավարը` Թորգոմ վրդ. Տօնոյեան, վեհափառին կողմէ նշանակուելէ ետք սոյն պաշտօնին, մէկ տարուան վրայ տարածուած աշխատանքով, «Շնորհալի»ն շնորհալի կատարումով բեմ կը հանէր: Երաժշտական հակումով հոգեւորականը, Հայաստանի մէջ կարճ ժամանակ հետեւելով երաժշտական դասընթացքի, իր գիտութիւնը ճոխացուցած ի սպաս կը դնէր կաթողիկոսարանի երգչախումբի որակի բարձրացման: Սիրողական մակարդակ ունեցող երգիչ-երգչուհիները, որոնք կամաւորաբար մաս կը կազմեն «Շնորհալի»ին, կրցան իրենք զիրենք գերազանցելու փորձ կատարել` հետեւելով իրենց գեղարուեստական ղեկավարին ցուցմունքներուն: Փորձերու անդուլ աշխատանքը բացայայտ էր բեմական լրջութեամբ, արուեստի հասկացողութեամբ եւ լաւագոյնը մատուցելու ջանքով: Խումբի երկու դաշնակահարները եւս` Սեպուհ Յովակիմեան եւ Կասիա Պարսումեան, հարազատ ընկերակցութեամբ կատարեցին իրենց դերը` «Շնորհալի»ին մէկ ամբողջութիւն ըլլալու պատկերը ցցուն դարձնելով: Մենակատարներուն ներկայացուցած երգերը կամ երգահատուածները եւս փայլուն էին, յատկապէս նկատի ունենալով կատարած յարատեւ փորձերը: Շողիկ Թորոսեան, Անայիս Կետիկեան, Կարօ Քելեշեան, Վարդան Թաշճեան եւ Յովիկ Թաֆրանեան իրենց վստահուած բաժինները ներկայացուցին բարձրորակ կատարումով: Յատկապէս Շողիկ Թորոսեանի մետաքսեայ ձայնը հմայեց երաժշտասէր բազմութիւնը:

Յայտագիրի երկրորդ` աշխարհիկ, ժողովրդային երգերու բաժինը յատուկ խանդավառութիւն ստեղծեց հանդիսականներուն մօտ, որոնց ազատագրական պայքարի ոգին, հայրենասիրական բորբ զգացումները դարձեալ խթանուեցան` սփիւռքահայու հայրենակարօտ ապրումներով: «Հայրենիքիս հետ», «Խանի երգը», «Արփա-Սեւան»ը, Խորէն Նարպէյի «Հայ ապրինք եղբարք» երգը եւ Գուրգէն Ալէմշահի «Իմ հեռաւոր հայրենիք» երգի թովիչ ու մելանուշ երաժշտութիւնը, հասարակ յայտարարի վրայ դրին ներկայ մշակութասէր բազմութիւնը, որ նոյն տպաւորութեամբ ալ ունկնդիր դարձաւ վեհափառի նոյնքան ոգեւորիչ հայրապետական պատգամին:

Արամ Ա. կաթողիկոս իր գնահատանքի ու օրհնութեան խօսքի ընթացքին շեշտեց «Շնորհալի» երգչախումբին յատուկ տեղը Մեծի Տանն Կիլիկիոյ կաթողիկոսութեան առաքելութեան մէջ: Կաթողիկոսարանի տարբեր բաժանմունքներու աշխատանքին հետ, Մայր տաճարին մէջ մատուցուող սուրբ պատարագներէն սկսեալ մինչեւ երգարուեստի ճամբով հայ մշակոյթի տարածման ազդակ ու միջոց նկատեց վեհափառը «Շնորհալի»ն, որ շուրջ 40 տարիներէ ի վեր Կիլիկիոյ կաթողիկոսութեան ճամբով կամաւոր ծառայութեան լծուած է:

Արամ Ա. կաթողիկոս կ՛ուղղէ իր պատգամը

Արամ Ա. կաթողիկոս բարձր գնահատեց ո՛չ միայն երգչախումբին երիտասարդ խմբավար հայր սուրբը, այլ նաեւ իւրաքանչիւր մասնակից, որ իր տան, երբեմն զաւակներուն, ու գործի ասպարէզին առնչուած պարտաւորութեանց կողքին, հայ մշակոյթի պահապան ու տարածիչ կը դառնայ հաւաքական այս աշխատանքին անդամագրուելով կամաւորաբար: Վեհափառը գնահատեց նաեւ Հայ եկեղեցւոյ համալսարանական ուսանողներու միութիւնը, եւ այս առիթով կոչ ուղղեց հայ համալսարանականներուն գալու եւ միանալու եկեղեցւոյ հովանիին ներքեւ գործող սոյն միութեան: Վեհափառը վերջապէս գնահատեց նաեւ մշակութասէր բազմութիւնը, որ նորօրեայ արժէքներուն մէջէն ընտրովի գիտցած էր գնահատել հայ մշակութային արժէքներէն` հայ երաժշտութեան այս երեկոն:

Հայ մշակոյթի յատկանշական մարզերէն մէկը հանդիսացող հայ երգարուեստի ներկայ ժխորին մէջ, վեհափառը թելադրեց հայ հանրութեան ականջ տալ շնորհալի հայ երաժշտութեան, որուն օրինակը հանդիսացաւ այդ երեկոյ «Շնորհալի»ն: Հայ երգին աղաւաղումը, հայ մշակոյթին ճակտին խարան կը դառնայ, զոր դարերով կարելի չ՛ըլլար ուղղել ապագային, ուստի զայն բիւրեղ ու ջինջ պահելը մեր բոլորին հաւաքական պարտքն է, ու մեր բծախնդրութեան առարկան: «Երաժշտութիւնը, երգը ժողովուրդի մը ապրումներուն, ոգորումներուն, մաքառումներուն վաւերական արտայայտութիւնն է: Երաժշտութիւն մը միայն ճիշդ երգելը կամ նուագելը չէ՛, այլեւ` ոգիի ու ազգային պատմութեան հարազատ ապրումն է: Ես ուրախ եմ, որ լիբանանահայութեան կեանքին մէջ հայ մշակոյթի ու հայ երաժշտութեան նկատմամբ բծախնդիր մօտեցում ունինք: Ժողովուրդի կեանքին մէջ մշակոյթը էական է: Անիկա ձայնի, ձեւի, գոյնի ճամբով անձը կը հրաւիրէ երկրէն երկինք նայելու: Եթէ երգը կ՛ազնուացնէ մարդը, հապա անոր բարձրորակ կատարումը կը գեղեցկացնէ հոգին», եզրակացուց Արամ Ա. կաթողիկոս:

Ձեռնարկը փակուեցաւ «Կիլիկիա» մաղթերգի հաւաքական կատարումով` երգչախումբին ու ժողովուրդին կողմէ:

 

Share this Article
CATEGORIES