Կրթական Մօտեցումներ. Կրթական Յեղաշրջում Մը Խոստացող Միջոցները` Յարափոփոխ Վիճակի Մէջ

Պատրաստեց՝ Լ. ԿԻՒԼՈՅԵԱՆ – ՍՐԱՊԵԱՆ

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

ՀԱՄԱՑԱՆՑԻ ՎՐԱՅ ՁՐԻ ԴԱՍԱՒԱՆԴՈՒԹԻՒՆԸ ՊԷՏՔ ՉԷ ՓՈԽԱՐԻՆԷ ՈՒՍՈՒՑԻՉՆԵՐՆ ՈՒ ԴԱՍԱՐԱՆՆԵՐԸ, ԱՅԼ ՊԷՏՔ Է ՆՊԱՍՏԷ ԱՆՈՆՑ ԲԱՐԵԼԱՒՈՒՄԻՆ: «ՍԼԷՅԹ» ԹԵՐԹԻՆ ՄԷՋ ՅՕԴՈՒԱԾ ՄԸ ԿԸ ՔՆՆԷ ԱՐՀԵՍՏԱԳԻՏՈՒԹԵԱՆ ՎՐԱՅ ՀԻՄՆՈՒԱԾ ԿՐԹՈՒԹԵԱՆ ՆԿԱՏՄԱՄԲ ՆՈՐ ՀԱՅԵՑԱԿԷՏԵՐԸ:

Շուրջ 2-3 տարիէ ի վեր համացանցի վրայ ձրի դասընթացքներու յայտնութիւնը կը թուէր ըլլալ բարձր կրթութեան ապագան: Համակարգիչի ազդեցիկ մասնագէտներ հարց կու տային, թէ ինչո՞ւ հազարաւոր քոլեճներ եւ համալսարաններ նոյն դասերը պիտի աւանդէին խումբ մը ուսանողներու, երբ փայլուն դասախօս մը կրնար ամբողջ աշխարհին խօսիլ համացանցի ճամբով: 2012-ի մարտին «Ուայրտ» թերթը ամբողջ թղթածրար մը յատկացուցած էր այս երեւոյթին: Համացանցի վրայ բարձր ուսման Եուտասիթի կայքին հիմնադիրը` արհեստական խելացութեան մասնագէտ Սեպասթիըն Թրըն կը նախատեսէր, թէ մինչեւ 50 տարի բարձր ուսման միայն 10 հաստատութիւններ պիտի գործէին աշխարհի տարածքին: Անոնց շարքին պիտի ըլլար Եուտասիթի:

Սակայն այս նախատեսութիւնը արդէն չափազանցուած կը թուի ըլլալ: Շուրջ մէկ տարիէ ի վեր Միացեալ Նահանգներու մէջ իւրաքանչիւր անուանի համալսարան կը ձգտի մաս կազմել համացանցի վրայ զանգուածներուն հասանելի դասընթացքներու, սակայն հակազդեցութիւնը շատ ուժգին է: Եւ զարմանալի չէ. աւանդական դասարանները փոխարինող համացանցի դասախօսութիւնները ոչ միայն կը հակասեն բազմաթիւ կրթական մշակներու դաւանած արժէքներուն, այլ նաեւ կը սպառնան անոնց գործին: Աւելի՛ն. նախնական ապացոյցներ մտածել կու տան, թէ այս միջոցը այնքան ալ արդիւնաւէտ չէ: Սան Ժոզէ Սթէյթ համալսարանին եւ Եուտասիթիի միջեւ այս գարնան սկիզբ առած գործակցութիւնը դադրեցաւ, երբ ուսանողներուն աւելի քան կէսը ձախողեցաւ: Մինչ ժամանակին համացանցի վրայ դասաւանդութեան ջատագովներ կը շեփորէին այս յեղաշրջումը, այժմ քննադատներ նոյն բեմերէն կը զգուշացնեն անոր խաբկանքէն:

Որքան ալ ցանկանք, որ համալսարանի կրթաթոշակներուն մագլցումը սանձուի, հազարաւոր դասախօսներն ու դասարանները համացանցի կայքէջերով եւ հեռուէն խօսող քանի մը անձերով փոխարինելը լուծում մը չի կրնար ըլլալ: Սակայն, նախքան ամբողջ գաղափարէն հրաժարիլը, կ՛արժէ հարց տալ. արդեօք ձեւ մը չկա՞յ համացանցի դասախօսութիւնները օգտագործելու իբրեւ աւանդական բարձր ուսման փորձառութեան լրացուցիչ մաս եւ ոչ թէ` զայն փոխարինող ընտրանք:

Լրացուցիչ Միջոց

Համացանցի վրայ բարձր ուսման ԷտԷքս կայքի տնօրէն Անանթ Ակարուալ կը հաւատայ, թէ կարելի՛ է դիմել այս միջոցին: Քորսերա եւ Եուտասիթի կայքերուն նման` ԷտԷքս համացանցի վրայ համալսարանական մակարդակի ձրի դասընթացքներ կ՛ընձեռէ: Անոր դասախօսները կու գան Հարվըրտ համալսարանէն եւ Մասաչուսեց ինսթիթութ աֆ թեքնոլոճիէն, որոնք գործընկեր են այս ծրագիրին մէջ: Ի տարբերութիւն Քորսերայի եւ Եուտասիթիի` ԷտԷքս ոչ հասութաբեր ծրագիր մըն է, որ ձրի ըլլալով` նման ծրագիրներու գաղափարը հեռու կը պահէ շահարկելու տրամադրութիւններ փայփայելով միլիոններ հնձելու պատրաստ դրամատէրերէն: Հետեւաբար ԷտԷքս նուազ շահագրգռուած էր շատ արագ ընդարձակուլու հեռանկարով եւ աւելի կեդրոնացած էր փորձարկութիւններու վրայ` փնտռելով դասախօսներուն եւ ուսանողներուն սպասարկելու լաւագոյն ձեւերը: Փորձարկութիւններէն մէկը «համացանցի վրայ անձնական փոքր դասարաններու հաստատումն էր, որ կը հակադրուէր զանգուածները ընդունելու պատրաստ ընդարձակ դասարաններուն: Այս մօտեցումը կարելի է նկարագրել իբրեւ «խառնածին» կամ «միաձուլուած կրթութիւն»:

Հիմնական գաղափարը համացանցի վրայ տեսերիզով դասախօսութիւններ եւ այլ նիւթեր իբրեւ դասանիւթ փոխանցելն է համալսարանի բնական չափի դասարաններու մէջ: Դասախօսութիւնները իբրեւ տան պարտականութիւն տալով` դասատուները յաւելեալ ժամանակ կը տրամադրեն պատասխանելու ուսանողներուն հարցումներուն եւ` ստուգելու, թէ անոնք որքանով իւրացուցած են կամ չեն իւրացուցած նիւթերը, ապա անոնց հետ աշխատելու` ծրագիրներու եւ պարտականութիւններու վրայ: Կարգ մը պարագաներու անոնք նաեւ կ՛օգտագործեն համացանցի միջոցով կամ նոյնիսկ մեքենական ձեւով նիշեր տալու համակարգ մը: Այսուհանդերձ, ընդհանրապէս ազատ են պատշաճեցնելու կրթական ծրագիրը, դասաւանդութեան կշռոյթը եւ նիշեր տալու համակարգը, համաձայն` իրենց փափաքին եւ ուսանողներուն կարիքներուն:

Գաղափարը ամբողջութեամբ նորութիւն չէ: Վերջին տարիներուն նմանօրինակ մօտեցում մը ժողովրդականացած է երկրորդական վարժարանի մակարդակի վրայ. Սալման Խան կը քաջալերէ ուսուցիչները, որ օգտագործեն համացանցի վրայ իր ձրի դասընթացքները: Աշակերտները տան մէջ կը լսեն անոր դասախօսութիւնները, ապա իրենց տան պարտականութիւնը կը կատարեն դասարանին մէջ: Այսպէս, ուսուցիչները կը ձերբազատին իւրաքանչիւր դասապահի նիւթը պատրաստելէ եւ իրենց ժամանակը կը կեդրոնացնեն կրթական մնացեալ փորձառութիւններուն վրայ, ինչպէս` իւրաքանչիւր աշակերտի մօտէն հետեւիլ, գիտելիքը գործնապէս կիրարկել եւ գործակցութիւն ստեղծել, ինչ որ համացանցի վրայ դասաւանդումի ոչ մէկ ծրագիր կրնայ իրականացնել: Այս դիտանկիւնէն` համացանցի վրայ դասախօսութիւնները ոչ թէ աղքատ ձեւով կը փոխարինեն աւանդական դասապահերը, այլ կ՛ընձեռեն աւանդական դասագիրքերու 21-րդ դարու տարբերակ մը:

Առաջին արդիւնքները խոստմնալից են: Սան Ժոզէ Սթէյթ քոլեճի բազմաթիւ ուսանողներ, որոնք ձախողած էին Եուտասիթիի դասընթացքներուն մէջ, ԷտԷքսի հետ գործակցելով` աւելի լաւ արդիւնք տուած էին: Դասախօս Խոսրով Ղատիրի ճարտարագիտութեան դասապահուն օգտագործած էր ԷտԷքսի տնօրէն Ակարուալի դասաւանդած մէկ նիւթը` ելեկտրական հոսանքներու եւ ելեկտրոնային նիւթերու վերաբերեալ: Ուսանողները տունը կը դիտէին Ակարուալի դասախօսութիւնը համացանցի վրայ, ապա կը պատասխանէին հարցարանի մը, որուն արդիւնքը ցոյց պիտի տար, թէ անոնք ո՛ր մասերը իւրացուցած էին եւ ո՛ր մասերը ընկալելու դժուարութիւն ունեցած էին: Ղատիրի իւրաքանչիւր դասապահի սկիզբը վերաքաղով մը կը բացատրէր ամէնէն աւելի դժուար մասերը, ապա լսարանը կը բաժնէր 2-3 հոգիէ բաղկացած խումբերու, որպէսզի ուսանողները միասին խնդիրներ լուծէին: Ապա իւրաքանչիւր ուսանող առանձին կ՛անցընէր քննութիւն մը` օրուան նիւթին վերաբերեալ: Ղատիրիի համաձայն, ուսանողները սկիզբը սկեպտիկ էին, սակայն եռամսեայէ մը ետք տեւաբար աւելի լաւ արդիւնք արձանագրած են, քան` այն ուսանողները, որոնք նոյն մեթոտին չէին հետեւած: Վերջաւորութեան ուսանողներուն 91 առ հարիւրը յաջողութեամբ աւարտած էր Ղատիրիի քննութիւնը, ինչ որ հսկայական բարելաւումի մը ապացոյցն էր, ինչպէս կ՛ըսէ ան, որովհետեւ վերջին 7 տարիներուն միջին հաշուով ուսանողներուն միայն 65 առ հարիւրը յաջողած է:

Խորացումի Առիթ

Այլ պարագաներու այս մօտեցումը առիթ տուած է դասախօսներու եւ ուսանողներու, որ արծարծեն շատ աւելի բարձր մակարդակի նիւթեր, ինչ որ այլապէս պիտի չյանդգնէին կատարել: Տեղեկատուութեան արհեստագիտութեան դասախօս Ժեմ Լ՛Օրօ Պոսթընի մօտակայ Պանքըր Հիլ քըմիունիթի քոլեճին մէջ փորձարկած է համացանցի վրայ դասաւանդութեան միջոց մը` համակարգիչի ծրագիրներու Փայթըն լեզուն սորվեցնելու համար ուսանողներուն: Դժուար աշխատանք մըն էր, որովհետեւ ո՛չ ինք, ո՛չ ալ իր պաշտօնակիցը ծանօթ էին այս լեզուին: Թէեւ համացանցի վրայ տեղադրուած դասընթացքը ունէր ներածական բնոյթ, սակայն բարձր մակարդակի էր, պատրաստուած էր Մասաչուսեց ինսթիթութ աֆ թեքնոլոճիի մէջ պաշտօնավարող դասախօսի մը կողմէ` այս համալսարանին ուսանողներուն համար: Սակայն ԷտԷքսի հետ գործակցելով` լ՛Օրօ յաջողած էր նիւթը պատշաճեցնել եւ աւելի դանդաղ կշռոյթով փոխանցել. ան լեզուն սորված էր իր ուսանողներուն հետ: Թէեւ ուսանողներուն կէսը հրաժարած էր այս դասանիւթին հետեւելէ, սակայն անոնք, որոնք յարատեւած էին, Պի. մայնըս կամ աւելի բարձր նիշով ամբողջացուցած էին զայն:

Պատասխանելով այն հարցումին, թէ արդեօք համացանցի վրայ դասաւանդումը կրնա՞ր փոխարինել զինք, Լ՛Օրօ կը ծիծաղի եւ կ՛ըսէ, թէ ուսանողները բնաւ պիտի չկարենային աւարտել դասընթացքը առանց իրենց անմիջական օգնութեան եւ հետեւողական ճիգին` ուսանողներուն մղելու, որ դասարան գան եւ դժուարութիւնները միասնաբար յաղթահարեն իրենց դասընկերներուն հետ, ինչպէս նաեւ` առանց անոնց, որոնք պիտի սահմանէին նիշերը:

ԷտԷքս համացանցի վրայ «խառնածին» դասարաններ փորձարկող միակ կեդրոնը չէ: Իրօք, Քորսերայի հիմնադիրներէն Էնտրու սկիզբէն խանդավառութիւն ցուցաբերած է այս ձեւին նկատմամբ: Քորսերայի հետ գործակցող համալսարաններ արդէն զայն որդեգրած են այս կամ այն ձեւով: «Մեր նպատակը դասախօսները փոխարինել չէ: Երբ հարցը կը վերաբերի այս կէտին, կը գիտակցինք դասախօսներու դերին`  համալսարանական կրթութեան փորձառութեան մէջ», կ՛ըսէ Քորսերայի գործընկերներուն միջեւ աշխատանքը համակարգող պատասխանատուն:

Այսուհանդերձ հիմնական հարցեր կը մնան անպատասխան: Գլխաւորը այն է, թէ արդեօք տեսերիզով տրուած դասախօսութիւնները աւելի լա՞ւ են, քան աւանդական դասագիրքը: Ղատիրիի համաձայն, ուսանողներ աւելի գործնական կը նկատեն տեսերիզով տրուած դասախօսութիւնները եւ աւելի հաւանական է, որ դիտեն զանոնք, քան կարդան իբրեւ պարտականութիւն տրուած գրականութիւնը: Համացանցի վրայ դասաւանդութեան սուր քննադատ եւ համակարգիչի գիտութեան դասախօս Իըն Պակըսթ կ՛ընդունի, թէ դասաւանդութեան նիւթը այս ձեւով շատ աւելի մատչելի կը դառնայ այլապէս անտարբեր ուսանողներուն: Սակայն անցեալ տարի յօդուածի մը մէջ ան դրած է հետեւեալ հարցը. «Եթէ դասախօսութիւնը այնքան վատ միջոց մըն էր ճարտարարուեստական ժամանակաշրջանին, ապա ինչո՞ւ յանկարծ անիկա կը փառաբանուի, երբ թուայնացուած տարբերակով կը ներմուծուի տեղեկատուութեան ժամանակաշրջանին»:

Անկախ այն մտածումէն, թէ արդեօք համացանցի վրայ դասաւանդումի միջոցները մանկավարժական յեղաշրջում մը պիտի ստեղծե՞ն, թէ՞ ոչ, կը թուի, թէ անոնք ոչ միայն կրթական ամբողջական փորձառութիւն մը կը խոստանան ուսանողին, այլ նաեւ կը փրկեն ակադեմականներուն պաշտօնը:

 

 

Share this Article
CATEGORIES

COMMENTS

Wordpress (0)
Disqus ( )