«Երկրաշարժ, Որ Ցնցեց Մետիան» Ցուցահանդէսը Երկրաշարժի Լուսաբանման Պատմութիւնն Է» «Ազդակ»-ին Կ՛ըսէ Վ. Մարտիրոսեան

Պատրաստեց` ԱՐՇՕ ՊԱԼԵԱՆ

Ցուցահանդէսի այցելութիւն՝ թաչ սքրինի ընդմէջէն

Ցուցահանդէսի այցելութիւն՝ թաչ սքրինի ընդմէջէն

«Երկրաշարժ, որ ցնցեց մետիան» ցուցահանդէսը Գիւմրիի էջ

«Երկրաշարժ, որ ցնցեց մետիան» ցուցահանդէսը Գիւմրիի մէջ

 

 

 

 

 

 

 

«Երկրաշարժ, որ ցնցեց մետիան» խորագիրով նախաձեռնութիւնը առաջին ցուցահանդէսն է, որ նուիրուած է 1988-ի Սպիտակի երկրաշարժին լուսաբանման` այդ ժամանակաշրջանին առկայ լրատուամիջոցներուն, լուսանկարիչներուն, հեռատեսիլի կայաններուն եւ վաւերագրողներուն ճամբով:

Ցուցահանդէսը, որ սեպտեմբերին սկսաւ Գիւմրիի մէջ, արհեստագիտական միջոցներով ներկայացուած է, եւ բոլոր տեղեկութիւնները տեղադրուած են թաչ սքրիններու մէջ, ինչպէս նաեւ տեսերիզներու եւ տեսագրութիւններու ընդմէջէն կը փոխանցուին այցելուին: Կարելի է հետեւիլ երկրաշարժին նուիրուած ինը տեսերիզներու:

«Երկրաշարժ, որ ցնցեց մետիան» դարձաւ շրջուն ցուցահանդէս եւ կազմակերպուեցաւ նաեւ Վանաձորի, Մարտունիի եւ Կապանի մէջ, իսկ նախանցեալ օր հասաւ Երեւան եւ պիտի շարունակուի մինչեւ 13 դեկտեմբեր:

«Մետիա նախաձեռնութիւնների կենտրոն»-ի կազմակերպութեամբ, «Լրատուն» մետիա թանգարանը այս ցուցահանդէսը կը ներկայացնէ` հիմնուելով գրող եւ թատերագիր Վահրամ Մարտիրոսեանի «Լրատուն» նախագիծին վրայ:

Վահրամ Մարտիրոսեան

Վահրամ Մարտիրոսեան

Վ. Մարտիրոսեան յայտնեց, որ ցուցահանդէսին մտայղացումը Միացեալ Նահանգներէն եկած է, ուր կայ «Newseum» անունով թանգարան մը` բազմաթիւ սրահներով:

«Մետիա նախաձեռնութիւններու կենտրոն»-ը ունեցած էր այդ մտայղացումը եւ ինծի հրաւիրեց, որպէսզի համակարգեմ այս ծրագիրը:

Երկու տարուան ընթացքին կրցայ հաւաքել այս բոլոր նիւթերը եւ պատկերացնել հեղինակային ներկայացման այս ձեւը: Ան աւելցուց, որ այս ցուցահանդէսը տարբեր է «Newseum»-էն, որովհետեւ ան յատուկ կեդրոնի մը մէջ չէ, այլեւ` շրջուն ցուցահանդէսի վերածուած է:

29 սեպտեմբերին Գիւմրիի մէջ «Երկրաշարժ, որ ցնցեց մետիան» ցուցահանդէս այցելութեան ընթացքին հանդիպեցանք Վահրամ Մարտիրոսեանին, որուն ընկերակցութեամբ շրջեցանք ցուցահանդէսին համար տրամադրուած հսկայ սրահին բոլոր անկիւնները:

Ցուցադրուած էին 8 դեկտեմբերին լոյս տեսած օրաթերթերուն առաջին էջերը, որոնք ոչ մէկ բառ գրած էին երկրաշարժին մասին:

«Այդ թերթերէն «Փրաւտա»-ն, որ ռուսերէնով կը նշանակէ ճշմարտութիւն, ոչինչ գրած էր այդ մասին, որովհետեւ, «Փրաւտա»-ի համաձայն Հայաստանը ըմբոստ հանրապետութիւն էր:

Հետեւաբար, Հայաստանի դէմ իրենց չար տրամադրուածութիւնը պատճառ դարձաւ, որ անոնք չանդրադառնան երկրաշարժի լուրին, եւ այդ մէկը դարձաւ լրագրողական խուլիկանութիւն:

«Օր մը ետք լոյս տեսած թիւով «Փրաւտա»-ի խմբագրապետին կողմէ լոյս տեսած է ցաւակցագիր մը, որուն մէջ նշուած է. «Կը ցաւակցինք երկրաշարժի զոհերուն ընտանիքներուն եւ կ՛առաջարկենք ներողամիտ ըլլալու իրարու հանդէպ»:

Վ. Մարտիրոսեան շեշտեց, որ այս մօտեցումը լաւապէս կը նկարագրէ Խորհրդային Միութեան էութիւնը:

«Մոսկովսքայա նովոսթի» թերթը, որ կը նկատուէր վերակառուցողական թերթ, դարձեալ ոչ մէկ անդրադարձ կատարած է երկրաշարժին մասին:

«Հայաստանեան թերթերը իրենց կարգին, իրենց Ա. էջերուն վրայ լայն տեղ տուած են Կորպաչովի ճառին եւ թերթին մէկ անկիւնը յատկացուցած են երկրաշարժին նուիրուած ցաւակցագիրի մը:

«Օրին լոյս տեսնող «Երեկոյեան Երեւան» օրաթերթը իր կարգին, ոչինչ գրած է երկրաշարժին մասին», յայտնեց Վ. Մարտիրոսեան:

«Պէտք է ըսել սակայն, որ երկրաշարժը եղաւ հանգրուան մը, որուն ընթացքին լրագրութեան մէջ արձանագրուած փոփոխութիւնները ակնյայտ եղան: Երկրաշարժէն կարճ ժամանակ ետք տարբեր թերթեր սկսան տպագրել համարձակ յօդուածներ: Խորհրդային միութեան օրերուն այս իրադարձութիւնը անկիւնադարձային էր», ըսաւ ան:

lradounԱնդրադառնալով «Լրատուն» նախագիծին, որ կ՛ընդգրկէ հայաստանեան նշանակալի իրադարձութիւններու լուսաբանման պատմութեան ներկայացումը, Վ. Մարտիրոսեան յայտնեց, որ երկրաշարժին պիտի յաջորդեն 27 հոկտեմբերի, 7 մարտի, ընտրութիւններու, անկախութեան, պատերազմի եւ այլ թեմաներ:

«Մենք այս աշխատանքներուն ընդմէջէն կը փորձենք մարդոց պատկերացում մը տալ` լրագրութեան աշխատանքներուն մասին: Նպատակը այն է, որ մարդիկ երբ տեսնեն թերթը եւ դիտեն տեսագրութիւն մը, քննադատական մտածողութիւն ցուցաբերեն եւ հասկնան, որ մատուցուած տեսագրութիւնը կամ լոյս տեսած յօդուածը ինչքանով լիարժէք եւ առարկայական կերպով լուսաբանուած է: Օրինակի համար Գիւմրիի մէջ մարդիկ, որոնք այցելած էին շրջուն ցուցահանդէսը, միայն մէկ տեսագրութիւն դիտելով արդէն յուզուած են եւ չեն կրցած շարունակել, բայց խորքին մէջ մեր նպատակը զիրենք յուզել չէ, այլ ըստ էութեան անոնց բացատրել, որ մենք երկրաշարժը չենք ներկայացներ, այլ այդ մասին լուսաբանման պատմութիւնը», ըսաւ Վ. Մարտիրոսեան:

«Լրատուն» մետիա թանգարանի կողմէ, ցուցահանդէսի պատրաստութեան ընթացքին դիմագրաւուած աշխատանքային դժուարութիւններուն մասին խօսելով` Վ. Մարտիրոսեան շեշտեց, որ հիմնականին մէջ կար նիւթերու բացակայութիւն, լուսանկարիչներու կողմէ մանրամասն պահպանուած արխիւներու չգոյութիւն, ինչպէս նաեւ այն իրականութիւնը, որ եթէ մարդիկ բազմաթիւ արխիւներ ներկայացնեն մեզի, մենք զանոնք պահելու եւ համապատասխան մշակումի ենթարկելու յարմար տեղ չունէին:

Ցուցահանդէսի այցելուներուն մասին հարցումի մը պատասխանելով` Վ. Մարտիրոսեան շեշտեց, որ ժողովուրդին համար ամէնէն հետաքրքրականը արհեստագիտական նորութիւններն են, յատկապէս թաչ սքրիններուն ընդմէջէն կատարուած ներկայացումը: «Նկատի ունենալով այս իրականութիւնը, բազմաթիւ այցելուներ երկրորդ եւ երրորդ անգամ ալ այցելեցին ցուցահանդէս` հետեւելու համար հոն ներկայացուած նիւթերուն եւ տեղեկութիւններուն, որոնց մեծ մասը առաջին անգամ է, որ կը հրապարակուի», ըսաւ Վ. Մարտիրոսեան:

Ցուցահանդէսին մէկ անկիւնը Վ. Մարտիրոսեանի անձնական նախաձեռնութեամբ զետեղուեցան նաեւ երկրաշարժի 10 լաւագոյն լուսանկարները, որոնց ընդմէջէն կարելի էր տեսնել բնական այդ աղէտին պատճառած արհաւիրքը:

Yergrasharj_Collective-photos

Երկրաշարժի լաւագոյն 10 նկարներէն

«Այս թանգարանի պատրաստութեան աշխատանքներուն շրջագիծին մէջ հարցազրոյցներ կատարած եմ օրին երկրաշարժը լուսանկարած բոլոր լուսանկարիչներուն եւ վիտէօ նկարիչներուն հետ եւ անոնք բոլորը խոստովանած են, թէ ապրած են  լուսանկարե՞նք, թէ՞ օգնենքի երկսայրի ընտրութիւնը` մէկ կողմէ նկատի ունենալով իրենց կատարելիք  մասնագիտական պարտքը եւ միւս կողմէ ապրելով իրենց մարդկային յոյզերը:

«Անոնցմէ մէկը որոշած է շարունակել լուսանկարելու աշխատանքը, ուրիշ մը նետած է քամերան եւ օգնած ժողովուրդին, իսկ ուրիշ մը երկրաշարժի ցաւը առաջին երկու օրուան ընթացքին ապրելէ ետք ուղղուած է Երեւան եւ մինչեւ օրս չէ վերադարձած Գիւմրի», պատմեց ան:

«Թաչ սքրիններուն մէջ հարցազրոյցներու ընդմէջէն ներկայացուած են լուսանկարիչներուն յիշողութիւնը` աղէտէն 25 տարի ետք: Անոնք կ՛ընդգրկեն նաեւ վաւերագրական ժապաւէններ, աշխատանքային նկարահանումներու չօգտագործուած բացառիկ պատկերներ, սիրողական նկարահանումներ` յուզիչ մեկնաբանութիւններով», աւելցուց Վ. Մարտիրոսեան:

«Այս աշխատանքին ընթացքին ես ծանօթացայ հերոս մարդոց, աշակերտներու, որոնք իրենց կեանքը վտանգելու գնով փրկած են իրենց դասընկերները, ուսուցիչներու եւ այլ մարդոց, որոնք հազարաւորներ են: Իմ փափաքս պիտի ըլլար, որ անոնք նոյն ոգիով շարունակէին ապրիլ: Երբեմն մէկ կամ տասը օր հերոս դառնալը աւելի դիւրին է, քան` մէկ ամսուան կամ տարուան ընթացքին օրինաւոր մարդ ըլլալը: Ես պիտի ուզէի, որ այդ օրինաւորութեան հերոսութիւնը առ յաւէտ ըլլար: Իմ քաղած դասս այն էր, որ կան հիանալի մարդիկ, բայց իրենք թոյլ են առօրեայ ճնշումներուն տակ: Կը մաղթեմ, որ մարդիկ իրարմէ ակնկալութիւններ չունենան, այլ գնահատեն իրենց ունեցածը եւ մտածեն ուրիշին օժանդակելու մասին: Այդ պարագային է, որ աւելի դիւրաւ կը յաղթահարեն իրենց դժուարութիւնները:  եզրափակեց Վ. Մարտիրոսեան:

 

 

Share this Article
CATEGORIES

COMMENTS

Wordpress (0)
Disqus (0 )