Թաներ Աքչամի Յօդուածաշարքը «Թարաֆ»-ի Մէջ. «Մուսթաֆա Քեմալն Ու 2015-ը» (Բ.)
«ՆՈՐ ՄԱՐՄԱՐԱ»
Ալի Ռըզա փաշա
Աքչամ շարունակեց նոյն թերթին մէջ յայտնաբերել Աթաթիւրքի կողմէ յայտնուած գաղափարները, որոնք յստակօրէն կը դատապարտեն հայոց տեղահանութեան ու անոնց դէմ գործուած սպանդներուն պատասխանատուները ու կը պահանջեն, որ պատասխանատու իթթիհատականները պատժուին, բայց պատժուին ո՛չ թէ թուղթի վրայ, այլ` գործնապէս, որովհետեւ իթթիհատականներու մտայնութեան վերակենդանացումը կրնայ վնասակար ըլլալ երկրին:
Աքչամ նոյն թերթին մէջ երկրորդ յօդուածով կը յիշեցնէր այն փրոթոգոլները, որոնք Ամասիոյ մէջ ստորագրուած էին 1919-ին Մուսթաֆա Քեմալի գլխաւորած Ներկայացուցիչներու ժողովին ու Պոլսոյ Ալի Ռըզա փաշայի կառավարութեան միջեւ: Այս փրոթոգոլներուն ստորագրութենէն առաջ Մուսթաֆա Քեմալ հեռագիր մը յղած է Պոլիս եւ պաշտպանած է այն գաղափարը, թէ իթթիհատական ղեկավարները պէտք է պատժուին պատերազմի ընթացքին իրենց գործած յանցանքներուն համար:
Այդ պատիժը պէտք չէ մնայ թուղթի վրայ, այլ պէտք է հանդիսաւոր կերպով գործադրուի, որպէսզի տեսնեն Թուրքիոյ բարեկամներն ալ, թշնամիներն ալ: Մուսթաֆա Քեմալի խօսքով. «Պատերազմի յանցագործութիւններուն յայտնաբերումն ու պատժուիլը ցոյց պիտի տայ, որ մեր հայրենիքին մէջ պատասխանատուութիւնները հաւասարապէս կը բաժնուին թէ՛ մեծերուն, թէ՛ պզտիկներուն միջեւ»:
Մուսթաֆա Քեմալի կարծիքներուն մէջ արտասանուած է նաեւ «Տեղահանութիւն» բառը: Թաներ Աքչամ կը յիշեցնէ անոր այս նախադասութիւնը.
«Իթթիհատականներու մտայնութեան վերակենդանացումը, այդ ուղղութեամբ կարգ մը ազդանշաններու յայտնութիւնը քաղաքական տեսակէտէ վնասակար է: Անոնք, որոնք տեղահանութեան պատճառով յանցանք գործած են, անխուսափելիօրէն պէտք է պատժուին դատական եւ քաղաքական տեսանկիւնէն»:
Քեմալ Թուրքիոյ խորհրդարանի բացումին 24 ապրիլ 1920-ին, խօսքը արտասանած պահուն
Թաներ Աքչամ կը յիշեցնէ այլ նախադասութիւն մըն ալ, զոր կարելի է արտագրել որպէս Մուսթաֆա Քեմալի մտածումը: Մուսթաֆա Քեմալ 24 ապրիլ 1920-ին խորհրդարանի բացման առիթով ըրաւ երկար ճառախօսութիւն մը եւ հոն հայոց դէմ գործուած սպանդներուն մասին խօսեցաւ` գործածելով «ֆեզահաթ» բառը, որ կը նշանակէ ամօթալի արարք: Թաներ Աքչամ կը յիշեցնէ, որ ատենօք լրագրող Էրթուղրուլ Էօզքէօք իր վրայ յարձակած էր` պնդելով, որ Աթաթիւրք այդպիսի բան մը չէ ըսած, բայց յետոյ ան ստիպողութեան տակ մնացած էր իր թքածը լիզելու: Թաներ Աքչամ կը գրէ, որ այս նիւթին շուրջ պարկ մը լեցուն փաստ կրնայ յիշեցնել Աթաթիւրքէն ու պիտի շարունակէ անոնցմէ օրինակներ նշել:
(Շարունակելի)