«Իրանի Շուրջ Լարուածութեան Վերացումը, Արմատապէս Կը Փոխի Ներկայ Աշխարհաքաղաքականութիւնը» Կ՛ըսէ Վիգէն Բաղումեան

Ստորեւ կը ներկայացնենք իրանահայ մեր պաշտօնակից «Ալիք» օրաթերթին հարցազրոյցը ՀՅԴ Բիւրոյի անդամ, ճարտարագէտ Վիգէն Բաղումեանի հետ:

ՀԱՐՑՈՒՄ.- Օրերս Պէյրութում կայացաւ ՀՅԴ Բիւրոյի լիագումար հերթական նիստը: Հաշուի առնելով այն պարագան, որ սովորաբար լիագումար նիստերը կայանում են Երեւանում, կարելի՞ է հետեւութիւն անել, որ պէյրութեան նիստը յատուկ պատգամ էր պարունակում:

ՎԻԳԷՆ ԲԱՂՈՒՄԵԱՆ.- Ճիշդ է, սովորաբար Բիւրոյի լիագումար նիստերը կայանում են Երեւանում, սակայն պարագայաբար, երբ անհրաժեշտութիւն է ծագում նաեւ գումարւում է այլուր: Լիբանանը ի դէպ, թէ՛ համայնքային, եւ թէ՛ կազմակերպական առումներով շարունակում է համարուել սփիւռքի գլխաւոր առանցքը: Բիւրոն իր նիստը Պէյրութում գումարելով փորձեց լուծել մի քանի հարցեր: Նախ` մօտիկից իրազեկուել Լիբանանի ու Սիրիայի մեր համայնքների անվտանգութեան հարցերից եւ ցուցաբերել համակուսակցական հոգատարութիւն: Ապա, այս դժուար օրերին, ամբողջական զօրակցութիւն յայտնել Լիբանանի մեր մարմիններին, ընկերներին ու համակիր շրջանակին: Ինչպէս եւ հանդիպել Արամ Ա. կաթողիկոսին ու վերջապէս մասնակցել երեք հայկական կուսակցութիւնների Գերագոյն մարմինների միասնական ժողովին:

Հ.- Իսկ կայացած լիագումարի օրակարգերից որո՞նք կ՛ուզէիք առանձնացնել, որպէս քննարկուող հրատապ հարցեր:

Վ. Բ.- Մեր լիագումար նիստերի օրակարգը միշտ էլ ընդգրկում է բազմապիսի ու բազմաթիւ հարցեր` սկսած Հայաստանի Հանրապետութիւնից, Արցախից ու Ջաւախքից մինչեւ հին ու նոր սփիւռքեան համայնքներ: Արտաքին ու ներքին քաղաքական հարցերից մինչեւ ներկազմակերպական խնդիրներ: Ուստի` դժուար է առանձնացնել այս կամ այն կէտը, որպէս ամենակարեւորն ու ամենահրատապը: Բոլորն էլ իրենց հերթին համարւում են կարեւոր եւ պահանջում են համապատասխան վերահասութիւն:

Այդուհանդերձ, եթէ առանձնացնելու լինեմ այն մի քանի կէտերը, որոնց վրայ առաւել ուշադրութիւն կենտրոնացաւ, կը մատնանշեմ հետեւեալները`

• Սիրիահայ համայնքին առնչուող հարցեր,
• Հայաստանում կազմակերպութեան հզօրացման ծրագրեր,
• Քրտական գործօնի աճող դերը տարածաշրջանում:
• Նոյն Պէյրութում «միացեալ յայտարարութեամբ» հանդէս եկան երեք աւանդական կուսակցութիւնները:

Հ.- Պահը հետաքրքիր էր, երբ այդ «յայտարարութիւնը» համընկնում էր Թուրքիայի արտաքին գործերի նախարարի երեւանեան այցին: Ո՞րն էր, ըստ ձեզ` յայտարարութեան առանցքային պատգամը Թուրքիային` Ցեղասպանութեան 100-րդ տարելիցին ընդառաջ: Իսկ, առհասարակ, ինչպէս կը բնութագրէիք Տաւութօղլուի երեւանեան այցի եւ դրան նախորդող ու յաջորդող արձագանգները:

Վ. Բ.- Չեմ կարող ասել, որ երեք կուսակցութիւնների հրապարակած յայտարարութիւնը կապուած է Թուրքիայի արտաքին գործերի նախարարի երեւանեան այցելութեան հետ: Դա շատ աւելի ընդգրկուն բնոյթ ունի, քան այդ այցելութիւնը: Այն ուղղուած է մի կողմից մեր ներքին լսարանին` հայութեանն ու հայ պետականութեանը, իսկ միւս կողմից` մեզանով հետաքրքրուող արտաքին աշխարհին` այդ թւում Թուրքիային:

Տաւութօղլուի յայտարարութիւնը «նուրբ» խոստովանութեան փորձ էր Հայոց ցեղասպանութեան մասին` առանց այդ իրողութիւնը ճանաչելու եւ պատասխանատուութիւն վերցնելու: Սա այն ոճի նախերգանքն է, որով Թուրքիան փորձում է առանց Ցեղասպանութիւնը իր իսկ անունով կոչելու եւ այն ճանաչելու, կողմնակի ակնարկով օտարների մօտ ստեղծի այն տպաւորութիւնը, որ հայ-թուրքական պատմական կոնֆլիկտը այլեւս լուծուած է: Այսպիսով` նրանք նախապատրաստւում են Ցեղասպանութեան հարիւրամեակը «անուշի կապել»:

Հ.- Իրան-Արեւմուտք ժընեւեան բանակցութիւնների արդիւնքում համեմատական դրական համաձայնագիրը ցաւագին է ընդունւում հակաիրան ուժերի կողմից: Ձեր կարծիքով, կը յաջողուի՞ այդ ուժերին եւ մասնաւորապէս, հրէական լոպիին ձախողեցնել Իրան-Արեւմուտք սառցահալը:

Վ. Բ.- Դժուար է ելքը կանխատեսել: Բայց, մեր բուռն ցանկութիւնն է, որ համաձայնութիւնը մօտ ապագայում ամբողջացուի եւ հարցերը խաղաղ լուծում ստանան: Դա բխում է Իրանի, Հայաստանի եւ շրջանի շատ երկրների ու ժողովուրդների շահերից: Հակառակը` ծանր հետեւանքներ կ՛ունենայ, բոլորի, այդ թւում` Արեւմուտքի համար: Ի հարկէ, թշնամաբար տրամադրուած երկրներ կան, որոնք դժգոհ են այս համաձայնութիւնից: Ինչպէս Իսրայէլը եւ Ազրպէյճանը` տարբեր դրդապատճառներով: Հարցի խաղաղ կարգաւորումը եւ Իրանի շուրջ լարուածութեան վերացումը, արմատապէս կը փոխի ներկայ աշխարհաքաղաքականութիւնը: Ազրպէյճանը զգալիօրէն կը կորցնի իր ռազմավարական նշանակութիւնը` որպէս Իրանի դէմ պատուարի, նաեւ կը կորցնի դէպի Արեւմուտք ուժանիւթի մատակարարման իր այսօրուայ գրեթէ մենաշնորհեալ հանգամանքը:

22 դեկտեմբեր 2013