Յուշատետր. Օրուան Վերջակէտը

Ռ. Հ.

Օրերը ունին նաեւ իրենց վերջակէտները:

Ո՞րն է օրուան վերջակէտը:

Շատեր այս հարցումին պիտի պատասխանեն` ըսելով, որ օրուան վերջակէտը գիշերուան այն վայրկեանն է, երբ կը զգանք, թէ այլեւս պառկելու ու օրը փակելու ժամը եկած է: Ասիկա ամէն գիշեր նոյն վայրկեանը չէ: Մարդիկ ամէն գիշեր նոյն ժամուն անկողին չեն մտներ: Բայց անպայման կը հասնի պահ մը, ուր կը զգանք, թէ այլեւս օրը պէտք է վերջանայ մեզի համար: Թերեւս մեր աչքերը գոցուիլ սկսան, թերեւս արդէն միջոցէ մը ի վեր կը մրափէինք մեր բազկաթոռին մէջ, թերեւս վերջացաւ շարժանկարի այն ժապաւէնը, որուն կը նայէինք հեռատեսիլէն, թերեւս մեր աչքերը յոգնեցան գիրք մը կարդալէ, եւ ահա որ յանկարծ որոշեցինք բռնել անկողնին ճամբան: Շատերու համար այս պատկերին մէջն է, որ կը գտնուի մեր հարցումին պատասխանը: Օրուան վերջակէտը անկողինն է, կամ քունն է:

Բայց եկէք ըսենք, որ այդպէս չէ: Օրուան վերջակէտը այդ չէ: Կամ գոնէ, օրուան վերջակէտը միայն այդ չէ: Օրը անպայման ունի ուրիշ վերջակէտներ ալ: Եւ թէ ո՛վ գիտէ քանի հատ: Ով գիտէ` ամէն օր քանի անգամ վերջակէտ կը դնենք սա կամ նա զբաղումին, սա  կամ նա ապրումին, սա կամ նա եղելութեան: Օրը քանի անգամ «այս ալ վերջացաւ» կ՛ըսենք ուրախութեամբ կամ տրտմութեամբ:

Երբեմն բարեկամներ կէսօրուան մօտ հեռաձայնէն կը փնտռեն զիս, կը հարցնեն.

– Ձեր այսօրուան գործը վերջացա՞ւ, հիմա արդեօք յարմա՞ր է, որ խօսինք:

Գիտեն, որ առտուան աշխատանք մը կայ, որ կը վերջանայ: Աւելի վերջ ուրիշ աշխատանք մը պիտի սկսի, բայց նոյնը չէ: Առտուան աշխատանք մը կայ, որ կը վերջանայ: Ես յստակ կերպով գիտեմ այդ վայրկեանը, կը ճանչնամ զայն: Եւ երբ այդ վայրկեանը կը հասնի, անպայման ես ինծի կ՛ըսեմ.

– Այսօր ալ այս գործը վերջացուցինք:

Ասիկա օրուան վերջակէտներէն մէկն է: Բայց գիտեմ, որ առաջինը չէ: Վերջինն ալ չէ տակաւին: Վերջակէտները շատ են օրուան մէջ: Պայման չէ, որ ասոնք կարեւոր վերջակէտներ ըլլան, պայման չէ, որ զգայացունց վախճաններ դառնան անոնք: Կրնան ըլլալ շատ աննշան վերջակէտներ: Ճիշդ այն վերջակէտներուն նման, զորս գրութիւններու մէջ կը հանդիպինք ամէն նախադասութեան վերջաւորութեան: Պայման չէ, որ ճակատագրական դեր խաղան մեր առօրեային մէջ, բայց անոնք անպայման բան մը կը վերջացնեն եւ ճամբայ կը բանան ուրիշ բանի մը: Անոնք շունչ առնելու, պահ մը հանգչելու, յաջորդ զբաղումի մը համար ուժ հաւաքելու կայաններ են, եւ եթէ պատահի, որ մեր ամէնօրեայ սովորական վերջակէտները սա կամ նա պատճառով խախտին, խանգարուին, բացակային, կամ անգործադրելի դառնան, բան մը կը խախտի նաեւ մեր հաւասարակշռութիւններուն մէջ: Այդ վերջակէտները յաճախ ժամացոյց կը դառնան մեզի, մեզ կ՛առաջնորդեն օրուան մեր գնացքին մէջ:

Վերջակէտ մը դրած չե՞նք ըլլար կէսօրուան ճաշին, երբ կը վերջացնենք ու կը կանգնինք սեղանէն: Վերջակէտ մը դրած չե՞նք ըլլար, երբ գործ մը կը յաջողցնենք ու կը դասաւորենք փակուած թղթածրարներու մէջ: Վերջակէտ մը դրած չե՞նք ըլլար, երբ իրիկունը կը փակենք մեր աշխատատեղին ու դէպի տուն ճամբայ կ՛ելլենք:

Ասոնք ամէն օր կրկնուող սովորական վերջակէտներ են եւ անտարակոյս բնաւ կապ չունին այն աւելի բախտորոշ, ծանրակշիռ, հանգամանալից վերջակէտներուն հետ, որոնք առօրեայ չեն, որոնք օրուան վերջակէտներ չեն, այլ ամիսներու ու տարիներու վերջակէտներ են, եւ որոնք մեզի կը պարտադրուին սա կամ նա կերպով, թերեւս` մէկ ու վերջին անգամուան մը համար: Երբ, օրինակ, բժիշկին խորհուրդով վերջ կու տանք ծխելու մեր սովորութեան, ատիկա վերջակէտ մըն է, որ կը դրուի մի անգամ ընդ միշտ, եւ որ առօրեայ վերջակէտներու խումբին մաս չի կազմեր: Երբ կը բաժնուինք բնակարանէ մը, ուր ապրած էինք քսան տարի ու կը փոխադրուինք դէպի ուրիշ հասցէ մը, կը դնենք վերջակէտ մը, որ ամէնօրեայ վերջակէտ չէ: Այս վերջակէտները նախախնամական են, կարեւոր փոփոխութիւններու վերջակէտներ են, անպայման սա կամ նա կերպով կ՛արձանագրուին ենթակային կեանքի պատմութեան մէջ: Մինչդեռ այն միւս առօրեայ վերջակէտները, որոնք մեր կեանքին մէջ ամէն օր կրկնուող ու մեր կեանքին կշռոյթ տուող, կենսունակութիւն պատճառող վերջակէտներ են, կարծես անհրաժեշտ հանգրուաններ են, որոնցմէ անպայման պէտք է անցնինք, որպէսզի մեր օրը իսկական օր դարձնենք: Կը նմանին այն կայաններուն, որոնցմէ մէկ առ մէկ պէտք է անցնի մեր փոխադրամիջոցը, որպէսզի հասնի մեր ամէնօրեայ հասցէին:

Վերջակէտ բառը կարծես ինքնին տխուր իմաստ մը ունի, բայց մենք պէտք է մոռնանք այդ տխուր իմաստը եւ այդ բառին մէջ պէտք է տեսնենք համեմ մը, որ համ կու տայ մեր կեանքին: Վերջակէտ բառը պէտք է լուացուի իր տխուր իմաստէն ու պէտք է նոյնանայ սկզբնակէտի հետ: Մեր առօրեայ բոլոր վերջակէտներուն կը յաջորդեն սկզբնակէտեր, եւ չմոռնանք, որ եթէ վերջակէտը երբեմն վերջ կու տայ լաւ ու զուարթ ապրումներու, երբեմն վերջ կու տայ նաեւ ցաւերու ու տառապանքներու:

Մեր օրերը թող լեցուին շէն եւ արգասաբեր վերջակէտներով:

rh@normarmara.com

Share this Article
CATEGORIES

COMMENTS

Wordpress (0)
Disqus ( )