ԱՐԱՄ Ա. ԿԱԹՈՂԻԿՈՍ ԸՆԴՈՒՆԵՑ ԵԿԵՂԵՑԻՆԵՐՈՒ ՀԱՄԱՇԽԱՐՀԱՅԻՆ ԽՈՐՀՈՒՐԴԻ ԸՆԴՀԱՆՈՒՐ ՔԱՐՏՈՒՂԱՐԸ

Դոկտ. Օլաֆ Ֆիքսէ Թուիթ եւ Արամ Ա. կաթողիկոս

Ուրբաթ, 24 յունիս 2011-ի երեկոյեան, Անթիլիասի մայրավանք այցելեց եւ Արամ Ա. կաթողիկոսին հետ հանդիպում ունեցաւ Եկեղեցիներու համաշխարհային խորհուրդի ընդհանուր քարտուղար դոկտ. Օլաֆ Ֆիքսէ Թուիթ: Ժընեւէն ընդհանուր քարտուղարին ընկերակցած էին դոկտ. Միշել Նսէյր եւ Քարլա Խիժոյեան: Հանդիպման ներկայ էին նաեւ Մեծի Տանն Կիլիկիոյ կաթողիկոսութեան միջեկեղեցական բաժանմունքի վարիչ Նարեկ արք. Ալեէմէզեան  եւ միջեկեղեցական յանձնախումբի ատենապետ դոկտ. Նորա Պայրագտարեան:

Եկեղեցիներու համաշխարհային խորհուրդի ընդհանուր քարտուղարին այցելութեան հիմնական նպատակը Միջին Արեւելքի մէջ տեղի ունեցող շարժումներուն ու յեղափոխութիւններուն գծով վեհափառին տեսակէտը ունենալ էր, ինչպէս նաեւ անոր կարծիքը` շրջանին մէջ տիրող ընդհանուր կացութեան գծով Եկեղեցիներու համաշխարհային խորհուրդի որդեգրելիք դիրքին մասին:

Արամ Ա. կաթողիկոս նախ եւ առաջ ընդհանուր կերպով բնորոշեց Միջին Արեւելքի զանազան երկիրներուն մէջ տեղի ունեցող շարժումները` իբրեւ ժողովրդային ընդվզում: Հասարակ յայտարարներու առընթեր նաեւ գոյութիւն ունին յատուկ դրդապատճառներ` որոշ երկիրներու առնչուած, ըսաւ վեհափառը: Հասարակաց պատճառներու կարգին ան թուեց տնտեսական տագնապը, փտածութիւնը, ժողովուրդին լուսանցքայնացումը յարաբերաբար քաղաքական հոլովոյթին, եւ մարդկային իրաւունքներուն լայն չափով բացակայութիւնը: Ժողովրդային համատարած ընդվզումը, սակայն, յստակ գաղափարախօսութիւն, օրակարգ ու տեսիլք չունի. նոյնիսկ երբեմն կազմակերպուած ղեկավարութիւնը բացակայ է: «Եւ ճիշդ ատոր համար ընդհանուր անորոշութիւն մը պատած է տեղի ունեցող շարժումները: Անորոշութենէ աւելի նաեւ գոյութիւն ունի վախ: Այլ խօսքով` ներկայ վարչակարգերու անկումէն ետք արդեօք իսլամ ծայրայեղականներ իշխանութեա՞ն պիտի տիրանան: Նման պարագայի ի՞նչ կրնան ըլլալ անոր քաղաքական, ընկերային ու կրօնական հետեւանքները: Արդեօք նման փոփոխութիւններ կրնա՞ն արաբ-իսրայէլեան տագնապի վտանգը աւելցնել: Ներկայ վարչակարգերու փոփոխութիւնը նաեւ կրնայ յառաջացնել կրօնական եւ համայնքային փոքր պետութիւններ, ինչ որ կրնայ պատճառ դառնալ ներքին բախումներու», ընդգծեց Արամ Ա. կաթողիկոս:

Այս հարցադրումներէն ետք վեհափառը շեշտեց հետեւեալ կէտերը. Արեւմուտքի մօտեցումը պէտք է ըլլայ աւելի իրապաշտ, իսկ գործածած լեզուն` աւելի չափաւոր: Ծայրայեղ մօտեցումները կրնան հակազդեցութիւններ յառաջացնել արաբ ժողովուրդներուն մօտ: Արեւմուտքը պէտք է շեշտէ ներքին բարեկարգութիւններուն կարեւորութիւնը` միաժամանակ հաւասարակշռուած կապեր հաստատելով ընկերութեան կեանքին մէջ գործող կառոյցներուն հետ: Վերջապէս, արեւմտեան երկիրներու չափանիշները, մօտեցումները եւ ըմբռնումները կարելի չէ պարտադրել տարբեր մշակոյթ ու կենցաղակերպ ունեցող շրջանի ժողովուրդներուն:

Այս ընդհանուր նկատողութիւններէն ետք վեհափառը լայնօրէն անդրադարձաւ Միջին Արեւելքի մէջ քրիստոնէութեան ներկայութեան: Այս գծով ան յայտնեց, որ անհրաժեշտ է խուսափիլ ընդհանրացումներէ եւ դիւրին ու մակերեսային դատումներէ: Շրջանին մէջ քրիստոնէութեան պատմութիւնը կը յատկանշուի մէկ կողմէ բախումներով ու հալածանքներով, իսկ միւս կողմէ խաղաղ գոյակցութեամբ` այլ կրօններուն ու մշակոյթներուն հետ: Հետեւաբար, ըսել, թէ քրիստոնէութիւնը կը հալածուի Միջին Արեւելքի մէջ, բացարձակօրէն չի՛ համապատասխաներ իրողութեան: Ճիշդ է, որ կարգ մը երկիրներու մէջ (օրինակ` Եգիպտոս եւ Իրաք), քրիստոնեաներ լուրջ դժուարութիւններ դիմագրաւեցին. սակայն անոնց ետին գտնուող դրդապատճառները տարբեր էին եւ տեղայնական: Ապա վեհափառը ըսաւ, որ Միջին Արեւելքի ներկայ կացութեան դիմաց քրիստոնեայ համայնքները չեն կրնար ձեռնածալ մնալ եւ բացասական ու յոռետեսական մօտեցումներով նկարագրել իրենց կեանքը: Վեհափառը կարեւորութեամբ շեշտեց քրիստոնէական միութիւնը` յիշեցնելով, որ հակառակ եկեղեցիներու ունեցած աստուածաբանական ու դաւանաբանական տարբերութիւններուն, անհրաժեշտ է, որ անոնք գործնապէս արտայայտեն իրենց միասնականութիւնը: Քրիստոնեայ-իսլամ երկխօսութիւնը դարձեալ կենսական է, որովհետեւ իսլամը եւ քրիստոնեան դրացիներ են հակառակ իրենց տարբերութիւններուն, հետեւաբար անոնք պէտք է մշակեն բարի դրացնութիւն:

Իր խօսքի աւարտին վեհափառը` միշտ պատասխանելով ընդհանուր քարտուղարի հարցումներուն, նաեւ անդրադարձաւ Եկեղեցիներու համաշխարհային խորհուրդի դերակատարութեան` Միջին Արեւելքի մէջ տեղի ունեցող շարժումներուն գծով: Այս ուղղութեամբ վեհափառը շեշտեց հետեւեալը. ա) Եկեղեցիներու համաշխարհային խորհուրդը պէտք է խուսափի քաղաքական նկարագիր ունեցող յայտարարութիւններէ, եւ ատենապետին կամ ընդհանուր քարտուղարին ստորագրութեամբ «հովուական թուղթ» ուղղէ եկեղեցիներուն: բ) Յիշեալ թուղթին մէջ պէտք է շեշտուին Եկեղեցիներու համաշխարհային խորհուրդի զօրակցութիւնը եկեղեցիներուն, քրիստոնեայ-իսլամ երկխօսութեան կարեւորութիւնը, ինչպէս նաեւ բարեկարգչական շարժումներուն եւ աշխատանքներուն քրիստոնեայ համայնքներուն գործօն մասնակցութիւնը: գ) Եկեղեցիներու համաշխարհային խորհուրդը պէտք է քաջալերէ նիւթական լայն կարելիութիւն ունեցող արեւմտեան եկեղեցիները, որպէսզի անոնք օժանդակեն շրջանի եկեղեցիներու ծրագիրներուն:

Հանդիպման վերջաւորութեան նաեւ քննարկուեցան Եկեղեցիներու համաշխարհային խորհուրդի զանազան ծրագիրները եւ աշխատանքները:

Share this Article
CATEGORIES