Հայաստանը Կ՛աջակցի Համայն Աշխարհի Մէջ Ցեղասպանութեան 100-Ամեակի Ձեռնարկներու Համակարգման

ՅԱՐՈՒԹ ՍԱՍՈՒՆԵԱՆ

Անցեալ շաբաթ Երեւանի մէջ գումարուեցան երկու կարեւոր համաժողովներ` յաջորդ տարուան Հայոց ցեղասպանութեան 100-ամեակի ձեռնարկներու  նախապատրաստութեան ծիրին մէջ:

Մայիս 26-ին կայացած առաջին հանդիպման աշխարհի 40 երկիրներէ ներկայ էին Ցեղասպանութեան հարիւրամեակի յանձնախումբերու ներկայացուցիչներ, որոնք տեղեկացուցին 2015 թուականի ապրիլ 24-ի իրենց ծրագիրներուն մասին: Այս առիթով ներկայացուեցան հարիւրամեակի խորհրդանշանը եւ կարգախօսը` «Ես կը յիշեմ եւ կը պահանջեմ»: Մասնակիցներուն համար համաժողովը եզակի հնարաւորութիւն էր տեղեկատուութեան փոխանակման եւ միասնական ջանքերու համախմբման քննարկման առումով:

Մայիս 27-ին տեղի ունեցած երկրորդ հանդիպումը համախմբեց Հայոց ցեղասպանութեան 100-րդ տարելիցին նուիրուած ձեռնարկները համակարգող պետական յանձնաժողովի անդամները, տարածաշրջանային յանձնախումբերու ներկայացուցիչներն ու տասնեակ մը հայ դիւանագէտներ եւ հոգեւոր դասի բարձրաստիճան ներկայացուցիչներ համայն աշխարհէն: Պետական յանձնաժողովի կազմին մէջ են Հայաստանի եւ Արցախի ղեկավարութիւնը եւ սփիւռքի մեծագոյն հայկական կազմակերպութիւններու նախագահները:

Նախագահ Սարգսեան յանդուգն քայլ կատարելով` յայտարարեց, որ հրաւիրած է Թուրքիոյ նախագահը այցելելու Հայաստան 2015 թուականի ապրիլ 24-ին` Հայոց ցեղասպանութեան ճշմարտութեան առերեսուելու նպատակով: Անակնկալի գալով` թրքական իշխանութիւնները դեռ չեն պատասխանած այս մարտահրաւէրին: Հայաստանի նախագահը նաեւ տեղեկացուց համաժողովին մասնակիցներուն, որ հրաւէրներ ուղարկած է շարք մը պետութիւններու ղեկավարներուն` այդ օրը այցելելու Երեւան: Ֆրանսայի նախագահ Ֆրանսուա Հոլլանտը արդէն հաստատած է, որ մտադիր է մասնակցելու Հայաստանի մէջ Ցեղասպանութեան հարիւրամեակի ձեռնարկներուն:

Պետական յանձնաժողովի անդամներու ելոյթներէն ետք, Արժանթինի, Ֆրանսայի, Լիբանանի, Ռուսիոյ եւ Միացեալ Նահանգներու ներկայացուցիչները հնարաւորութիւն ունեցան հանդէս գալու համաժողովին: Ինձմէ եւս խնդրեցին ելոյթ ունենալ իբրեւ Արեւմտեան Միացեալ Նահանգներու Հայոց ցեղասպանութեան 100-ամեակի յանձնախումբի համանախագահ:

Ելոյթս սկսայ` բացատրելով, որ աշխարհասփիւռ հայութիւնը պէտք չէ համակուած ըլլայ այն ակնկալիքով, թէ արդեօք նախագահ Օպամա պիտի ներառէ՞ ցեղասպանութիւն բառը 2015 թուականի ապրիլ 24-ի իր «յիշատակման» ուղերձին մէջ: Հակառակ տարածուած թիւրըմբռնման` Միացեալ Նահանգներու կառավարութիւնը բազմիցս ճանչցած է Հայոց ցեղասպանութիւնը` սկսեալ 1951 թուականէն պաշտօնական փաստաթուղթ ներկայացնելով  միջազգային դատարան, Ներկայացուցիչներու տան 1975 եւ 1984 թուականներու բանաձեւերով եւ 1981 թուականի ապրիլ 22-ին նախագահ Ռոնալտ Ռիկընի նախագահական հռչակագիրով: Հետեւաբար շատ անհրաժեշտ չէ պնդելու, որ նախագահ Օպամա եւս ճանչնայ Հայոց ցեղասպանութիւնը` բացի իր տուած խոստումը յարգելու եւ սեփական պատիւը փրկելու համար:

Ես իմ ելոյթիս մէջ նաեւ առաջարկեցի, որ քանի Հայոց ցեղասպանութիւնը տեւած է 1915-էն մինչեւ 1923 թուականը, ուստի հարիւրամեակի առթիւ նախատեսուած ձեռնարկները պէտք է երկարաձգել 2015-էն մինչեւ 2023 թուական: Ասիկա իսկական մղձաւանջ պիտի ըլլայ թրքական կառավարութեան համար, որ ստիպուած պիտի ըլլայ դիմակայելու հարիւրամեակի ոչ թէ մէկ, այլ ութ տարուան ձեռնարկներուն:

Քանի որ հարիւրամեակը պատմական կարեւոր իրադարձութիւն է, ուստի ես կոչ ուղղեցի հայկական համայնքներուն` կազմակերպելու իւրայատուկ ձեռնարկներ, որոնք զանգուածային բնոյթ պիտի կրեն եւ հնարաւորութիւն պիտի ունենան ապահովելու համազգային կամ համաշխարհային հրապարակայնութիւն Թուրքիայէն հայ ժողովուրդի արդար պահանջներու համար: Հարիւրամեակի առթիւ պէտք չէ կրկնել նախկին ամէնամեայ ձեռնարկները: Սակայն, նախքան որեւէ ծրագիրի նախաձեռնելը, պէտք է սկիզբը յստակացնել այն նպատակները, որոնք պիտի իրականացուին, այնուհետեւ որոշել, թէ արդեօք նախատեսուած ձեռնարկները կ՛իրագործե՞ն այդ նպատակները:

Այնուհետեւ ես կարդացի համաժողովի մասնակիցներուն համար Արեւմտեան Միացեալ Նահանգներու Հայոց ցեղասպանութեան 100-ամեակի յանձնախումբին որդեգրած առաքելութիւնը.

«Հայոց ցեղասպանութեան 100-ամեակը կը շեշտադրէ աշխարհասփիւռ հայութեան եւ բարի կամքի տէր բոլոր մարդոց պահանջատիրական պայքարը` յանուն արդարութեան: 2015 թուականին պիտի յիշատակուի 20-րդ դարու մարդկութեան դէմ գործած մեծագոյն յանցագործութիւններէն մէկը` Հայոց ցեղասպանութիւնը: 1915-ին թրքական կառավարութիւնը սկսաւ իր կանխամտածուած եւ համակարգուած արշաւը` արմատախիլ ընելու հայ բնակչութիւնը իր հայրենիքէն եւ կոտորելու 1,5 միլիոն անպաշտպան տղամարդիկ, կիներ եւ փոքրեր: Թուրքիան պէտք է վերջապէս ընդունի իր պատասխանատուութիւնը Հայոց ցեղասպանութեան համար եւ համապատասխան բարոյական, նիւթական եւ տարածքային փոխհատուցումներ տայ` ըստ հիմնարար միջազգային չափանիշներու եւ քաղաքակիրթ հասարակութեան օրէնքներու»:

Ելոյթս աւարտեցի` առաջարկելով աշխարհասփիւռ հայութեան հարիւրամեակի իրենց գործողութիւնները այնպէս համակարգելու, որ միեւնոյն ուղերձը հասանելի ըլլայ ինչպէս բարեկամին, այնպէս ալ` թշնամիին: Ես նաեւ առաջարկեցի, որ պետական յանձնաժողովին կողմէ ընտրուած կարգախօսը` «Ես կը յիշեմ եւ կը պահանջեմ», փոխուի հետեւեալ կերպով` «Մենք կը յիշենք եւ արդարութիւն կը պահանջենք»…

Թէեւ այս հանրահաւաքը պէտք է աւելի շուտ տեղի ունենար, սակայն անիկա  առաւել կարեւոր էր հարիւրամեակի նախատեսուած ձեռնարկներու համակարգման առումով: Զարմանալի չէ, որ Թուրքիոյ արտաքին գործոց նախարար Ահմեթ Տաւութօղլուն անցեալ շաբաթ յայտարարեց, որ իր կառավարութիւնը ուշի ուշով կը հետեւի հարիւրամեակի յանձնախումբերու երեւանեան հանդիպման: Բարեբախտաբար Հայաստանի մէջ կազմակերպիչները զգուշ էին հարիւրամեակի ծրագիրները հրապարակաւ չներկայացնելու եւ զանոնք թրքական իշխանութիւններէն գաղտնի պահելու հարցով` հնարաւորինս քիչ ժամանակ տալով անոնց հայկական նախաձեռնութիւններուն հակազդելու համար…

ՅԱՐՈՒԹ ՍԱՍՈՒՆԵԱՆ
«Քալիֆորնիա Քուրիըր» թերթի
հրատարակիչ եւ խմբագիր

Թարգմանեց`
ՌՈՒԶԱՆՆԱ ԱՒԱԳԵԱՆ

Արեւմտահայերէնի վերածեց`
«Եռագոյն» կայքը

Share this Article
CATEGORIES

COMMENTS

Wordpress (0)
Disqus ( )