«Ձանձրացել Եմ Պետութեանս` Թուրքիայի Ստերից` Հայոց Ցեղասպանութեան Մասին»
«ԱԼԻՔ»
Թուրք մտաւորական Սերքան Էնկինը վերջին ժամանակներում համացանցային «Փէյփըր պոթ աֆ Փոէթրի» կայքէջով հրապարակեց իր մէկ աղմկայարոյց յօդուածը` «Թուրք լինելը ինձ համար տանջանք է» խորագրով, որը լայն արձագանգ գտաւ Թուրքիայի եւ Հայաստանի քաղաքական ու լրատուական շրջանակներում:
Այդ կապակցութեամբ Կովկասի եւ Թուրքիայի հարցերի հետազօտող Իսակ Իւնանէսեանը թուրք յօդուածագրի հետ համացանցի միջոցով հարցազրոյց է կատարել, որը թարգմանաբար ներկայացւում է ստորեւ.
ԻՍԱԿ ԻՒՆԱՆԷՍԵԱՆ.– Պարոն Էնկին, շատ ուրախ եմ, որ Թուրքիայում ապրող ներկայ սերունդի ներկայացուցիչները, օրինակ` դուք, քայլեր էք վերցնում Հայոց ցեղասպանութեան պատմական իրականութիւնը բացայայտելու եւ բարձրաձայնելու ուղղութեամբ: Քանի որ Իրանում եւ իրանահայ համայնքում դեռ ձեզ չեն ճանաչում, ցանկանում եմ ներկայացնել ձեզ եւ մի քանի հարցումներ անել:
ՍԵՐՔԱՆ ԷՆԿԻՆ.- Ամենայն ուրախութեամբ:
Հ.- Խնդրում եմ պատմէք ձեր մասին, որտե՞ղ էք բնակւում եւ ինչո՞վ էք զբաղուած:
Պ.- Ես Սերքան Էնկինն եմ, ապրում եմ Թուրքիայում եւ բնակւում եմ Պոլսոյ մօտակայքում գտնուող Իզմիթ կոչուող փոքրիկ քաղաքում: Ես անկախ թարգմանիչ եմ եւ միաժամանակ` գրող ու բանաստեղծ:
Հ.- Դուք որքանով է՞ք ճանաչում Իրանը եւ իրանահայութեանը:
Պ.- Իրանահայութեան մասին առանձնապէս շատ բան չգիտեմ:
Հ.- Մի առ ժամանակ առաջ դուք հրապարակել էիք ձեր տեսակէտերը` Հայոց ցեղասպանութեան մասին եւ հայերից ներողութիւն խնդրել: Հարցս հետեւեալն է. թէ որո՞նք էին ձեր դրդապատճառները` նման արտայայտութիւններ անելու համար եւ Թուրքիայում ի՞նչ արձագանգներ ու հակազդեցութիւններ յառաջացրին ձեր արտայայտութիւնները:
Պ.- Դրդապատճառի մասին պէտք է ասեմ, որ ամենաառաջին հերթին դա խղճի ձայնն էր: Համոզուած եմ, որ երբեւիցէ մարդկային խիղճն ու անարատութիւնն է փրկելու աշխարհը, ոչ թէ` գերիշխող առաջնորդների դրամը, զէնքն ու գաղափարախօսութիւնները: Դա եղել է իմ խղճի ձայնն ու պարտքը` հանդէպ մարդկութեան: Միւս կողմից, իմ բարոյական պարտականութիւնն ու սկզբունքը` որպէս ուղղամիտ գրողի: Ես ձանձրացե՛լ եմ պետութեանս` Թուրքիայի սուտ ու պատիր խօսքերից` Հայոց ցեղասպանութեան մասին, նոյնպէս` ասորիների, յոյների, քաղդէացիների կոտորածների մասին: Իմ համոզմամբ, ուղղամիտ ու ճշմարտապահ գրողը անկեղծութեան ձայնն է, ուստի` ջանում եմ իմ ժամանակաշրջանի ազնիւ ու հաւատարիմ գրողը լինել:
Հ.- Արդեօք դուք կապի մէ՞ջ էք միւս թուրք մտաւորականների. օրինակ` Օրհան Փամուքի, Թաներ Աքչամի, Ռակիպ Զարաքօղլուի հետ, եւ արդեօք ակնկալելի է՞ այդ ընթացքի պատճառով ինչ դուք եւ Թուրքիայի միւս մտաւորականներդ էք որդեգրել Հայոց ցեղասպանութեան հարցի կապակցութեամբ, օրերից մի օր կառավարութիւնն ստիպուած լինի առերեսուել իր պատմութեան հետ եւ պաշտօնապէս ճանաչել Ցեղասպանութիւնը:
Պ.- Ձեր նշած գրողների հետ ոչ մէկ անձնական կապի մէջ չեմ, սակայն հետեւում եմ իրենց գրած յօդուածներին, յատկապէս` Թաներ Աքչամի ու Ռակիպ Զարաքօղլուի յայտնած տեսակէտերին: Մենք պէտք է ջանանք Թուրքիայում բարձրացնել Հայոց ցեղասպանութեան մասին տեղեկացուածութեան եւ ընդհանուր գիտելիքների մակարդակը: Բայց, չի թւում, որ մօտիկ ապագայում Թուրքիայի պետութիւնը անկեղծօրէն ընդունի իրականութիւնն ու այդ պատմական ահռելի ոճրագործութիւնը:
Հ.- Պարոն Էնկին, ապրիլի 23-ի երեկոյեան պարոն Էրտողանը մի քանի նախադասութեամբ ցաւակցեց զոհուած հայերի հարազատներին: Դուք, որպէս թուրք մտաւորական, ինչպէ՞ս էք գնահատում այդ խօսքերը:
Պ.- Իմ կարծիքով, Էրտողանի արտայայտութիւններն անկեղծ չէին: Դրանք պարզապէս միջազգային քաղաքականութեան ուղղութեամբ խաբէութիւններ էին:
Հ.- Պարոն Էնկին, շնորհակալ եմ, որ ձեզ հետ հարցազրոյց ունենալու խնդրանքս ընդունեցիք:
Պ.- Ես էլ շնորհակալ եմ, որ այս առիթն ստեղծեցիք ինձ համար եւ շատ ուրախ եմ, որ հնարաւորութիւն ունեցայ մտքերս արտայայտելու Հայոց ցեղասպանութեան մասին: