Որոնողը
ԼԵՒՈՆ ԱՐՏԱԶԵԱՆ
Եւ յիշատակս ալ թառամի,
Ա՛հ, այն ատեն ես կը մեռնի՛մ…:
Պ. ԴՈՒՐԵԱՆ
Երբ կ՛անդրադառնամ, որ քառասուն օրեր անցեր են անոր անվերադարձ մեկնումէն, իմ մէջս կը բացուի այն խոր յուշամատեանը, ուր տակաւին կը շնչեն տպաւորութիւնները մեր փոխյարաբերութեան: Ակամայ կը տարուիմ պատկերներով, որոնք մէկիկ-մէկիկ կը տողանցեն` դարձեալ պատմելով իրենց բովանդակութեան մասին: Վերյիշելով պահերն այդ, դժուար է անդրադառնալ անձի մը, զոր ճանչցած ես իր իսկութեամբ, նկարագիրով եւ աշխարհընկալումով, որոնց ներքին հոլովոյթը մարմնաւորուած եւ դրոշմուած են իր քերթուածներով:
Մեր ծանօթութիւնը սկսաւ 2004-ին, երբ Համազգայինի Շրջանային վարչութիւնը ի պատիւ իր գրական վաստակին կազմակերպեց դասախօսական երեկոյ մը: Երկու գրչակիցներու կամրջումը ստեղծեց անկաշկանդ մթնոլորտ մը, մօտէ՛ն շարունակելու համար մեր կապերն ու զրոյցները, որոնք թափանցիկ էին:
Իրեն համար արտաքին աշխարհն ու բանաստեղծութիւնը երկու եզրեր էին, որոնց միջեւ կը տարուբերէր իր աշխարհընկալումին պատճառով: Մարդոց մէջ իր միակ որոնումը եղած է արդարութիւնը, սակայն յուսախաբ գրած.-
«Օ՜, աւանդել խղճի՞ դաս, արդարութի՞ւն, բարութի՞ւն,
Աւաղ, նայուածքդ ներհուն անշքացած է արդէն խորհրդատու իր երբեմնի իմաստէն…»:
Արտաքինէն փախուստի ելքը եւ միակ ապահով օթեւանը բանաստեղծութիւնն էր, որուն վսեմ թռիչքներն էին երկրային կապանքներէն բարձրանալն եւ երգելը տիեզերական գերագոյն արժէքներուն` բարիին, գեղեցիկին ու ճշմարիտին, որոնց պէտք է ձգտի մարդը:
«Ո՞ւր փնտռել արդեօք Կորսուած հասցէն մնայուն արժանիքներու»:
Պատահաբա՛ր իմացայ մահուան գոյժը եւ մտածեցի, որ բոլոր բանաստեղծներն ալ առիթով մը կ՛անդրադառնան մահուան խորհուրդին` տարբեր տեսանկիւններէ, անոր մէջ տեսնելով կեանքի գոյութեան շարունակականութիւն մը: Որքա՜ն գեղեցիկ պատկերացում ու համոզում են իր այս տողերը:
«Մահը նախերգանքն է նոր երազի մը յայտնութեան,
Եւ պսակումը` վաղորդայնի մը յոյսին»:
Որքան որ ալ կեանքի իրականութեան հետ իր բախումը եղած է սաստիկ, իր հոգեկան լռութեան մէջ ծնունդ առած են իր քերթուածները, որոնք խորքի մը վսեմ արտացոլումներն են, իբրեւ ստորագրութիւն ձգուած հայ գրականութեան մէջ:
Սիրելի՛ Յակոբ, կեանքդ արժեւորած ես…: