«Ամէն Ինչ Կամքի Եւ Վճռակամութեան Առնչուած Է. Կամքը Փոխ Չես Կրնար Առնել, Այլ Միայն Դուն Քեզի Կրնաս Տալ» «Ազդակ»-Ին Կ՛ըսէ Վարդան Թաշճեան

Հարցազրոյցը վարեց` Ն. ԲԱՐՍԵՂԵԱՆ

DSC09419Վերջերս Լիբանան կը գտնուէր 27 տարի շարունակ Կիպրոսի Նարեկ վարժարանի տնօրէնութիւն վարած, Լիբանանի եւ Կիպրոսի մէջ ուսուցչութիւն կատարած, արուեստի բնագաւառին մէջ աշխուժ գործունէութիւն տարած, իսկ ներկայիս ամբողջովին նկարչութեան նուիրուած Վարդան Թաշճեան:

«Ազդակ»-ի հետ ունեցած զրոյցին ընթացքին ան անդրադարձաւ կրթական, նկարչական, արուեստի բնագաւառներուն նկատմամբ իր մօտեցումներուն, համոզումներուն, զգացումներուն եւ ապրումներուն, որոնք խարսխուած են իր կեանքին ու փորձառութեան վրայ:

Հետաքրքրական զուգահեռ մը գծելով` նկարչութեան եւ ուսուցչութեան առնչութեամբ իր ունեցած համոզումներուն միջեւ, Վ. Թաշճեան հաստատեց, որ աշակերտը նման է սպիտակ պաստառին, որուն պէտք է տալ համապատասխան գոյն, ձեւ, իմաստ` դիտել տալով, թէ կարեւոր է գիտնալ ի՛նչ վրձին եւ ի՛նչ գոյներ գործածելը, որպէսզի առողջ եւ ուրախ սերունդներ կարելի ըլլայ կերտել: Անոր համաձայն, դպրոցական կեանքին մէջ սէրն ու խստութիւնը պէտք է զուգակցին:

Ան կը հաւատայ, որ ամէն բան կամքի եւ վճռակամութեան առնչուած է, որովհետեւ յամառ, հետեւողական եւ յարատեւ աշխատանքով կարելի է նուաճումներ կատարել կեանքի բոլոր մարզերուն մէջ:

Վարդան Թաշճեան հարուստ կը զգայ իր մեծաթիւ աշակերտներով, որոնց յարգանքը կը վայելէ ո՛ւր ալ գտնուի: Երիտասարդութեան ուղղուած իր խօսքին մէջ ան շեշտեց, որ պէտք է առիթները լաւագոյնս օգտագործել, որովհետեւ «քնացողին համար արեւը երկու անգամ չի ծագիր»:

Հակառակ ամէն տեսակ դժուարութեան եւ ներկայի տագնապալի վիճակին, Վարդան Թաշճեան տակաւին Լիբանանի եւ Սուրիոյ հայութիւնը հիմնաքարը կը նկատէ սփիւռքահայութեան գոյատեւման:

Ստորեւ` հարցազրոյցին ամբողջութիւնը:

«ԱԶԴԱԿ».- Բեղուն աշխատանք տարած էք  տարբեր բնագաւառներու մէջ: Ձեր մասնագիտացման ընտրութիւնը գիտական է` ուսողութիւն: Դպրոցական կեանքին մէջ ծառայած էք որպէս կրթական մշակ եւ տնօրէն: Ներդրում ունեցած էք նաեւ թատերական ու երաժշտական կեանքին մէջ, իսկ այսօր աշխուժ ներկայութիւն էք նկարչական մարզին մէջ: Հիմա եթէ ընտրութեան առիթ տրուէր ձեզի, ո՞ր բնագաւառին մասին խօսելով` պիտի ուզէիք սկսիլ այս հարցազրոյցը:

ՎԱՐԴԱՆ ԹԱՇՃԵԱՆ.- Անմիջական պատասխան մը տալու համար պէտք է նկարչութիւն ըսեմ, որովհետեւ անով կը զբաղիմ ներկայիս: Հանգստեան կոչուած եմ կրթական ասպարէզէն: Շատ մը տէրանց ծառայեցի` ըլլայ թատերական, ըլլայ կրթական, որ ասպարէզս էր, իբրեւ ուսուցիչ եւ տնօրէն ամբողջական ժամանակս տրամադրելով: 27 տարի Կիպրոսի Նարեկ վարժարանին տնօրէնութիւնը վարեցի, անկէ առաջ 9 տարի Մելքոնեան հաստատութեան մէջ ուսողութիւն եւ այլ նիւթեր դասաւանդեցի: Պէյրութի ամերիկեան համալսարան աւարտելէս ետք, Պաաքլիի մէջ երկու տարի որպէս մնայուն ուսուցիչ լիաժամ ուսուցչութիւն ըրի: Այնտեղ թատերական աշխատանք ալ տարի «Յ. Պարոնեան» թատերախումբը հիմնելով, որ «Մեծապատիւ մուրացկանները»ներկայացուց արաբերէնով, որ Նիզար Խալիլիի թարգմանութիւնն էր: Ուսանողութեան տարիներուս, որպէս այցելու ուսուցիչ, տարի մըն ալ դասաւանդած եմ Լուսինեան ազգային վարժարանին մէջ, որ հիմա Աքսոր Գասարճեանն է, ապա` Կիպրոս: 45 տարի դպրոցին ծառայած եմ, եւ այսօր կայ հարիւրաւոր-հազարաւոր աշակերտներու հոյլ մը, որուն կրցած եմ օգտակար դառնալ: Իսկ ներկայիս նկարչութիւնը կը խլէ ժամանակիս մեծ մասը:

«Ա.».- Ե՞րբ սկսած էք նկարչութեան եւ ինչպէ՞ս. որպէս նախասիրութի՞ւն, թէ՞ տաղանդ:

Վ. Թ.- Պարզապէս հետաքրքութիւն, որովհետեւ Լիբանանի Նոր Մարաշ շրջանին մէջ  անցուցած մանկութեան-պատանեկութեանս հանգրուանին հեռատեսիլ, համակարգիչ կամ համացանց չկար. մեր միակ զբաղումը ընթերցանութիւնն էր կամ  գծագրութիւնը: Ժամանակս լեցնելու համար թուղթ մատիտ առնելով` կը փորձէի գծել անմիջական միջավայրս եւ միջավայրիս պատկանող անձեր` մայրս, մեծ մայրս, քոյրս եւ այլն: Արդիւնքը շատ դրական էր, ուսիս կը զարնէին քաջալերելով, տաղանդը կարծես կար: Նկարչութեան հանդէպ հետաքրքրութիւնս սկսաւ հետզհետէ ուռճանալ: Հայրս մտահոգ` օրին կ՛աշխատէր բացատրել, թէ նկարչութիւնը բաւարար չէ կեանքի ասպարէզ ընտրելու, այլ կարելի է զայն ունենալ մասնագիտութեան կողքին` որպէս զբաղում: Այդպէս ալ եղաւ: Մելքոնեան գացի ուսանելու: Մելքոնեանի բնութիւնը տարբեր հրապոյր մը ունէր, ձեւով մը կարծես հրաւէր էր ինծի, որովհետեւ իմ նկարչութեան գլխաւոր թեման, գլխաւոր նիւթը բնութիւնն է եւ յատկապէս` Կիպրոսի բնութիւնը: Ինքզինքս կը նկատեմ բնութեան ծնունդ, ինչպէս որ Մարտիրոս Սարեան կ՛ըսէ` «Մարդը բնութիւնն է, իսկ բնութիւնը` մարդ»: Ուսանողութեան տարիներուս թատերական, երաժշտական, նկարչական բնագաւառներու մէջ արդէն ներդրում ունեցած էի: Համալսարանը աւարտելէ ետք, մեր ամուսնութեան յաջորդ տարին կինս խնդրեց, որ քանի մը նկար գծեմ` մեր տունը զարդարելու: Սկսայ գծել մէկ, երկու, երեք, տասը, տասնհինգ…  Բարեկամներս առաջարկեցին ցուցահանդէս կազմակերպել: Այնքան յաջող անցաւ, որ երկրորդը, երրորդն ալ կազմակերպեցինք եւ այդպէս ալ շարունակուեցաւ: 48 անհատական ցուցահանդէսներ կազմակերպած եմ աշխարհի չորս կողմերը: Ակամայ ընթացաւ, բայց այս ալ ըսեմ, որ ամէն բան կամքի եւ վճռակամութեան հարց է: Կամքը փոխ չես կրնար առնել, այլ միայն դուն քեզի կրնաս տալ: Ոչ ալ կը հաւատամ այն մարդոց, որոնք երբեմն կ՛ըսեն, թէ տաղանդ ունիմ եւ անոր համար յաջողած եմ: Իսկ ես կ՛ըսեմ, թէ տաղանդի հարց չէ: Տաղանդը հարիւրէն հինգ կ՛ունենաք, իսկ 95 առ հարիւրը զօրաւոր, յամառ, հետեւողական եւ յարատեւ աշխատանքի արդիւնք է:

Եթէ ամէնէն բերրի հողն անգամ չհերկես, քեզի հունձք չի տար, իսկ եթէ ժայռոտ, քարքարոտ հողն անգամ հերկես, քեզի կանաչութիւն, պտուղ, բերք կու տայ: Այս մտածողութեամբ եւ հոգեբանութեամբ աշխատեցայ: Դիւրին չէ 48 ցուցահանդէս կազմակերպել ապրած երկրէդ դուրս` Լոս Անճելըսէն մինչեւ Սիտնի, Պանքոք, Թորոնթօ, Լոնտոն, Տուպայ, Պէյրութ եւ այլուր: Բայց պէտք է ըսել, որ այս ցուցահանդէսներու աշխատանքիս մէջ երախտապարտ կը զգամ բոլոր անոնց, որոնք բարոյապէս ինծի օգնութեան ձեռք երկարեցին, թիկունք կանգնեցան, քաջալերեցին, գնահատեցին` ոչ միայն նկարներ գնելով, այլ` տարբեր ձեւերով: Իմ մեծագոյն նեցուկս եղաւ կինս, որ ժայռի պէս կռնակ կեցաւ եւ բոլոր դժուարութիւններուս մէջ արցունքս ու խնդուքս կիսեց: Յաճախ ըսած եմ, որ յաջողութիւնը երջանկութեան բանալին չէ, այլ երջանկութիւնն է յաջողութեան բանալին: Եթէ կրցանք երջանկութիւնը ձեռք ձգել, հաստատ կը յաջողինք:

Կրթական կեանքիս մէջ ալ ամէնէն կարեւոր քայլը, որ իբրեւ տնօրէն առի, դպրոցին մէջ ուրախ եւ երջանիկ մթնոլորտ ստեղծելն էր, որպէսզի փոքրիկները ուրախ մեծնան, որովհետեւ առողջ պատանեկութիւնը երաշխիք է առողջ չափահասութեան: Եթէ դպրոցին մէջ ֆիզիքական պատիժ, խստաբարոյ միջոցներ օգտագործուին, կամ հոգեբանական հասկացողութեան պակաս, ուսուցիչ-աշակերտ յարաբերութեան խլրտում, գործակցութեան պակաս, հասկացողութեան պակաս տիրէ, հաստատ կը տուժէ դպրոցը, եւ այդ փոքրիկները տեսակ-տեսակ հոգեբանական բարդոյթներէ կը սկսին տառապիլ:

Կը հաւատամ, որ կրթական կեանքին հետ կապ ունեցող բոլոր մարմինները, ուսուցիչ, հոգաբարձու, ծնողք,պէտք է համագործակցին, որ ծեծն ու ապտակը ընդմիշտ վերցնել տան դպրոցէն, բացարձակապէս չկիրարկեն: Փոքրիկները ուրախ եւ երջանիկ պէտք է ըլլան: Թոյլ տանք անոնց, որ խաղան, խաղով մեծնան, խաղով սորվին: Փաստուած է նաեւ, որ փոքրիկներուն ուշիմութեան քանորդն (IQ) ալ կ՛ազդուի, երբ ճնշումի, արգելքի, հարստահարութեանց տակ ըլլան անոնք: Բնաւ պէտք չէ կաշկանդել փոքրիկը, այլ` ազատ ձգել, իսկ կարգապահական հարցերը կանխելու համար նախապէս պէտք է սահման մը նշանակել: Սէրն ու խստութիւնը պէտք է զուգակցին: Փոքրիկները շատ լաւ գիտեն, որ դիմացինը խիստ ըլլալով հանդերձ, զիրենք կը սիրէ կամ ոչ:

Որպէս ուսուցիչ` յարգանքը չենք կրնար պարտադրել, յարգանքը կը շահինք վարուելակերպով, մօտեցումով. անգամ մը որ շահեցար, ամէն բան կրնաս տալ աշակերտիդ, փոքրիկը շուտով կ՛ընկալէ: Իսկ եթէ յարգանքի կամուրջը խզուի ուսուցիչին եւ աշակերտին միջեւ, որքան ալ ուսուցիչը վկայականներ ունենայ, բարձր կրթութիւն ունենայ, բան չի կրնար ալ սորվեցնել:

«Ա.».-  Աւելի քան 45 տարուան փորձառութիւն եւ վաստակ ունիք հայկական կրթօճախին մէջ` որպէս տնօրէն եւ ուսուցիչ: Ի՞նչ պատգամ կու տաք այսօր նոր սերունդին: Այսօր բոլորս գիտենք, որ մանուկներու հետաքրքութեան աշխարհը բոլորովին փոխուած է, դաստիարակչական նոր ձեւեր, նոր մօտեցումներ որդեգրուած են: Տակաւին, ասոնց  վրայ կու գայ աւելնալու հայ սերունդի հայեցի դաստիարակութեան մարտահրաւէրը:

Վ. Թ.- Մարդուս կեանքը միշտ խոստումներով կը սկսի: Ամէն մանուկ տարբեր խոստումներ կ՛ընէ այս ընելու, կամ այն ըլլալու, բայց իրականութեան մէջ շատ պարագաներու կեանքը կը վերջանայ զղջումներով, որովհետեւ մեր կեանքի տեւողութեան ընթացքին Աստուած մեզի շատ պատեհութիւններ եւ առիթներ կու տայ, բայց մենք զանոնք օգտագործելու ո՛չ տրամադրութիւն կ՛ունենանք, ո՛չ ալ աչք կ՛ունենանք տեսնելու: «Դեռ կանուխ է. առիթը նորէն կու գայ», կ՛ըսենք: Մինչդեռ ժամանակը կ՛անցնի: Առածը կ՛ըսէ` «Քնացող մարդուն համար արեւը երկու անգամ չի ծագիր»: Ուրեմն ամէն մարդ իր աչքը պիտի բանայ արեւին հետ, ապա թէ ոչ ուշ կ՛ըլլայ:

Երիտասարդութեան կ՛ուզեմ ըսել, թէ ի՛նչ առիթ ալ յայտնուի ձեզի, ջանացէք օգտագործել զայն, որ չզղջաք հետագային: Գալով ուսուցիչներուն, կրթական մշակներուն, մեր ուսուցիչները նախ պէտք է կոչում ունենան: Սիրեն իրենց աշխատանքը: Եթէ գործ մը չսիրելով ընենք, արդիւնքի չենք հասնիր:  Հոգիով, սրտով պէտք է նուիրուիլ, զոհուիլ, գիտակցիլ գործի առաքելութեան: Կան շատեր, որոնք  մտած են ուսուցչական ասպարէզ նիւթական ակնկալութիւններով միայն: Կ՛ընդունինք, որ նիւթականը անհրաժեշտ է: Կիպրոսի մէջ տնօրէն եղած օրերուս դիմելով կրթական նախարարութիւն եւ այլ պետական կառավարական հաստատութիւններ` յաջողեցանք պետական որոշումով մը մեր ուսուցիչներուն ծերութիւնը ապահովել, որպէսզի ուսուցիչը իր ծերութեան կարենայ հանգիստ ապրիլ եւ ապահով ըլլալ: Շնորհիւ այդ ուղղութեամբ մեր տարած աշխատանքին` Նարեկ վարժարաններու ուսուցիչները հանգստեան կոչուելէն ետք թոշակ կը ստանան:

Ուսուցիչը պէտք է լաւապէս գիտակցի իր գործին, իր ասպարէզի բոլոր պահանջներուն: Ամէնէն կարեւոր պահանջը այն է, որ ամէն գնով պէտք է փոքրիկներուն երջանկութիւնը ապահովէ դպրոցին մէջ:

Ներկայիս մեթոտները փոխուեր են: Համակարգչի գործածութիւնը անհրաժեշտ պայման դարձած է դասաւանդման գործընթացին մէջ: Բայց կարեւորը այն է, որ ուսուցիչը բոլոր պարագաներուն պէտք է աշխատի իր դասաւանդած նիւթին կապել աշակերտները: Արդիականութեան այս դարուն ամէն բան կարելի է գտնել, ամէն ինչ կարելի է ձեռք ձգել` բացի մարդկային յարաբերութենէն, որ այսօր վտանգուած է: Պէտք է գիտակցինք, որ միայն մարդկային յարաբերութեամբ մեր գաղափարները կրնան հարստանալ:

Կ՛ապրինք այնպիսի շրջաններու մէջ` Լիբանան, Սուրիա, Կիպրոս, որոնք որոշ չափով հայահոծ շրջաններ են, բայց ունեցան քանդիչ պայմաններ, որոնք պատճառ դարձան հայութեան նօսրացման, քայքայման: Վերջերս Լոս Անճելըս էի, հայկական կեանքը լեցուն է կազմակերպութիւններով, դպրոցներով, միութիւններով, բայց կը նմանի հայու մը, որուն թթխմորը կը պակսի: Միջին Արեւելքի մէջ կայ հայաբոյր մթնոլորտ, որ ունի նաեւ թթխմորը:

Կը յիշեմ Սիլվա Կապուտիկեանը, երբ այցելեց Նարեկ վարժարանները: Հազիւ մտաւ, դիտելով շուրջի պատերուն վրայ պատկերները` ըսաւ. «Հոս հայութիւն է բուրում»: Քիչ առաջ քալեցինք Պուրճ Համուտի փողոցներով, թէեւ` փոշոտ ու նեղ, բայց ինծի համար սրբութիւն է, որովհետեւ հայկականութիւն կը բուրէ:

Մեր երիտասարդութիւնը արդիական ներկայ դարուն մեծ վտանգներու, մարտահրաւէրներու, սայթաքումներու ենթակայ է, որքան ալ սորվին հայերէն, գործածեն լեզուն, կարծէք կայ հոսանք մը, որով կլանուած են, արտաքին պայմանները, ազդակները ճնշումները շատ մեծ դեր կը խաղան:

Ամէնէն կարեւորը նիւթականն է. «Անօթի փորով հայրենասիրութիւն չըլլար», կը մտածեն երիտասարդները` իրենց ապագային մասին մտածելով: Ճիշդ է, որ նիւթական վատ պայմաններով հայութիւն չենք կրնար պահել: Այս պայմաններու մէջ, երբ նիւթականը ձեռնտու չէ, մտահոգութիւններու մէջ կ՛ըլլան թէ՛ ծնողքը, թէ ՛երիտասարդը: Քիչ մը դժուար կ՛ըլլայ մտածել, թէ ինչպէ՛ս հայութիւնը պէտք է պահպանել: Հայ ըլլալ` չի նշանակեր հայերէնը, հայոց պատմութիւնը սորվիլ, կան ուրիշ բաներ ալ, որոնք քեզ պէտք է կապեն արմատներուդ: Հայերէն գիրք կարդացող չկայ այս օրերուն. ամէն մարդ տարուած է համակարգիչով: Ահա դժուարութիւն մը եւս:

Բայց ես միշտ լաւատես եղած եմ, որքան ալ ծանր ըլլան կեանքի պայմանները, անհրապուրիչ թուի կեանքը, միշտ ալ հաւատացած եմ, որ լոյս մը կայ վերջաւորութեան: Յոյսով պէտք է ապրինք: Այս պայմաններուն մէջ հոս կամ Սուրիոյ մէջ գաղութ պահելը ինքնին կը նշանակէ, որ տակաւին առողջ ենք: Հայկական արիւնը կը հոսի տակաւին մեր երակներուն մէջ: Նոյնիսկ Միացեալ Նահանգներու  նման տեղ մը, ուր մարդիկ շատ աւելի նիւթապաշտ դարձած են, մտահոգուած են առօրեայ կենցաղով,  տակաւին կը մտածեն հայութեան մասին, հայկականութեան մասին: Վերջին տարիներուն մարդիկ սկսան իրենց արմատները փնտռել, բայց ատիկա բաւարար չէ: Կը նմանինք գետի մը, որ ովկիանոս կը հոսի: Այլ մտահոգութիւն մըն ալ կայ, Հայաստանի մէջ արտագաղթի երեւոյթը նեղացուցիչ է: Փոխանակ մենք հոն երթալու, անոնք հոնկէ կ՛ելլեն: Ասոր ալ պատճառը նիւթական է: Ամէն մարդ կը մտածէ բարօր կեանք մը ունենալու մասին:

«Ա.».- Ունեցած էք հազարաւոր աշակերտներ, որոնց հոգացած էք իբրեւ հայր: Այս փորձառութիւնը իբրեւ հայ մարդ ի՞նչ տուած է ձեզի:

Վ. Թ.- Շատ մեծ ու անբացատրելի հարստութիւն մըն է ասիկա, որ միայն ինծի կը պատկանի: Պտուղը քաղած եմ, ուր ալ գտնուած եմ, հանդիպած եմ աշակերտներուս, արժանացած եմ իրենց սիրոյն, յարգանքին, յիշողութեան ու հետաքրքութեան:

Կարծէք միասին ապրած մեր իւրաքանչիւր օրը իրենց համար մասունքի պէս պահած են, քաղցրօրէն կը յիշեն, կը մտաբերեն այնպիսի յուշեր, որոնք մոռցած եմ ես, բայց իրենց մտքին մէջ տակաւին թարմ է: Եթէ կրցած եմ քիչ մը ամէն մէկուն ուղեղին, քիչ մըն ալ սրտին մէջ անկիւն մը գտնել` իբրեւ ուսուցիչ, մեծապէս յաջողած եմ: Գիտէք` ինչպիսի՜ մեծ առաւելութիւն է կրթական մշակի մը համար նախ տալ, ապա համապատասխան սէրն ու յարգանքը գտնել, ասիկա մեծագոյն վարձատրութիւնն է: Այդ սէրը, որ իրենց մէջ կը տեսնես, կը հասկնաս, որ ցանած սերմերդ բեղմնաւորուած հասկ դարձած են եւ բազմապատկուելով` քեզի վերադարձած : Չափազանց  առանձնաշնորհուած կը զգամ, հարստացած եւ բախտաւորուած: Ես ալ ուսուցիչներուս շատ բան կը պարտիմ: Ուսուցիչ մը անձի ապագային մէջ մեծ դեր կը խաղայ` ըլլա՛յ անոր մարդ կերտումին, ըլլա՛յ քայքայման: Աշակերտը բնաւ չի մոռնար ականջ քաշելը կամ ստացած ապտակը. չի մոռնար նաեւ փայփայանքն ու շոյանքը հայրական: Ուսուցիչը թէ՛ հայր, թէ՛ մայր, եղբայր, ընկեր  պէտք է ըլլայ, որ կարենայ վստահութիւն շահելով` գրաւել փոքրիկը: Ինծի համար, իբրեւ ուսուցիչ, տարիներու աշխատանքին դիմաց բազմապատիկ տոկոսով վերադարձը կը նկատեմ ճիշդ ներդրում մը, որ կատարած եմ այս ասպարէզին մէջ եւ անոր համար ալ կեանքս իմաստաւորուած ու լիացած է: Մարդուս կեանքը կը նմանի սպիտակ պաստառի, ես այդ պաստառին կու տամ գոյն, ձեւ, նիւթ, իմաստ, կը գունաւորեմ, կը լեցնեմ, բանի մը կը նմանցնեմ, կը վերածեմ, կը ստեղծեմ եւ, այսպէս,  կեանքիս իմաստ կու տամ: Կախում ունի, թէ ի՛նչ ձեւով կը գործածես վրձինդ, եւ ի՜նչ գոյներ կու տաս անոր, որքանով կը գեղեցկացնես:

Մարդու կեանքը կա՛մ պտղատու ծառ կ՛ըլլայ, կա՛մ չոր խոտ: Խոտի պէս այրի՞լ, թէ՞ ծառի պէս պտղաւորուիլ:

Սպանացի բանաստեղծը կ՛ըսէ. «Կ՛ուզեմ ծառ ըլլալ, որ պտուղ տամ, եթէ պտուղ տուող ծառ ալ չեղայ, ծառ մը ըլլամ, որ տերեւ տայ, շուք ու գեղեցկութիւն, եթէ կանաչ ալ չըլլամ, չոր ըլլամ, որ այրիմ ու տաքութիւն, ջերմութիւն տամ մարդոց»: Պիտի տաս ու մոռնաս, իսկ եթէ առնես, յիշես: Ուսուցչութեան ասպարէզին մէջ ալ նոյնն է. պէտք է անվերջ տալ: Մեծագոյն հարստութիւնս աշակերտներս սիրել եղած է:

Ես Մելքոնեան  վեց տարի գիշերօթիկի ուսանող էի: 11 տարեկանիս մօրս փէշերէն հեռացայ: Փոքրիկի մը համար մօրմէն հեռանալ, ծով կտրելով, ուրիշ միջավայր երթալով` չափազանց դժուար է: Կտրուելով մօր խանդաղատանքէն, ապրիլ նոր միջավայրի մը մէջ: Տեսակաւոր բարդոյթներու հանգոյց մը կրնար ըլլար կեանքը մեզի համար: Բայց բարեբախտաբար այդպէս չեղաւ: Մենք մեզի հաւաքեցինք, եւ մեր ուսուցիչները ծնողներու պէս մեզի գուրգուրացին, մօր պէս խնամեցին: Այդ սէրն ու գուրգուրանքը, որ ստացած էի ուսուցիչներէն, ես ալ իմ կարգիս տուի աշակերտներուս: Չի նշանակեր, որ սխալներ չեն եղած, եթէ նոյնիսկ ոեւէ մէկը վշտացուցած եմ, ապա անպայման բարի նպատակով եղած է, ուղղելու նպատակով, ակամայ: Իբրեւ ուսուցիչ` հոգեկան գոհունակութիւնը կը զգամ եւ վարձատրուած կը փակեմ աչքերս:

«Ա.».- Կրնա՞ք պատկերացում մը տալ ձեր գծած կամ նկարած պաստառներու թիւին մասին: Ի՞նչը մղած է ձեզ գծելու:

Վ. Թ.- Անկարելի է, թիւով չեմ կրնար հաշուել: Գիշեր ու ցերեկ գծած եմ: Աշխատանքի պահերուս երբեմն չեմ զգացած դուրսը լուսի՞ն է, թէ՞ արեւ: Ներշնչումը մղած է զիս գծելու:

Ես իմ ներշնչումս բնութենէն կ՛առնեմ, ինչպէս ըսի, պաստառներս ձեւով մը կը ցոլացնեն բնութիւնը, որուն մէկ մասնիկն եմ: Կիպրոսի բնութիւնն ալ իսկապէս գեղեցկութիւն մըն է: Միջավայրը, մթնոլորտը մեծ դեր կը խաղան: Ծոյլ  արուեստագետէ մը գլուխ գործոց մի՛ սպասեր: Ես չեմ ըսեր, որ գործերս գլուխ գործոց են, բայց գործերուս ամէն մէկուն մէջ սրտէս պահ մը կայ, պատառիկ մը: Վրձինս ներկիս թաթխելէն առաջ սրտիս մէջ կը թաթխեմ, սրտէս` ներկ եւ պաստառ: Ամէն անգամ, որ մարդիկ նկարներս կ՛առնեն, ինծի կ՛ըսեն. «Հիմա սրտէդ կտոր մը կ՛առնե՞նք»: Երբ աշխատանքիդ մէջ սիրտդ կը դնես, անպայման այն կը ցոլայ դիտողի աչքին ու սրտին: Ի՛նչ զգացմունք ալ տամ պաստառին, կ՛ուզեմ, որ տուած ուրախութիւնս լեցնէ տունը, ուր պիտի տեղադրուի պատկերս:

Պէտք է նորութիւն մը տալ նկարներով: Ամէն նկարիչ իր լեզուով կը խօսի:  Ես ուսողութեան մէջ մասնագիտացած եմ, նկարչութիւնը բուն մասնագիտութիւնս չէ, բայց ինքնաշխատութեամբ զարգացուցած եմ զայն: Յաջողած եմ անկախ նկարիչ ըլլալ: Որեւէ նկարչական դպրոցի ծնունդ չեմ, ոեւէ ուսուցիչի ազդեցութեան տակ չեմ եղած: Կը խօսիմ իմ լեզուովս, կը ներկայացնեմ իմ տեսակս, իմ ուղղութիւնս, որ տեսակ մը խորհրդապաշտութեան եւ տպաւորապաշտութեան միախառնուրդ գիծ մըն է: Շատերու համար նորութիւն մըն էր, եւ գնահատեցին:

«Ա.».- Ինչպէս որ ձեր պատկերներէն կ՛երեւի, ձեր գոյները վառ են. ձեր դրական տրամադրութենէ՞ն կու գայ:

Վ. Թ.- Այո՛, այդպէս են, բայց հողային, երկրային գոյներ ալ ունիմ: Գոյները նկարի մը սիրտն են, կեանքն են,սրտի տրոփն են: Եթէ պիտի վայելել նկար մը, գոյներով պէտք է տեսնել զայն:  Ինծի համար գոյներու շարահիւսութիւնը շատ կարեւոր է պաստառին վրայ: Առանց աւելորդ պարծենկոտութեան կը փորձեմ գոյնով տալ այնպիսի հարազատութիւն, որ անձը տեսնէ գեղեցկութիւնը եւ սրտիս ներկայութիւնը պաստառին վրայ: Եթէ կրցայ արիւնս տալ, կը նշանակէ` յաջողած եմ:

«Ա.».- Առանց արուեստի չէ՞ք կրնար ապրիլ:

Վ. Թ.- Երբե՛ք: Արուեստը ժամանակս կը լեցնէ: Ես ժամանակին յարգը գիտցող անձ մըն եմ: Մեր երիտասարդները ժամանակին յարգը չեն գիտեր: Ժամանակը կու գայ ու կ՛երթայ, եթէ փախցնես, ուշ է: 85 տարեկան արուեստագէտի մը կը հարցնեն, թէ կառուցած ճարտարապետական կոթողներուն մէջ ո՞ր մէկը գլուխ գործոցը կը համարէ. «Իմ յաջո՛րդ գործս պիտի ըլլայ գլուխ գործոցս», կը պատասխանէ: Ասիկա կը նշանակէ, թէ պէտք չէ դադրիլ աշխատելէ: I rest, I last: Ես չեմ ուզեր կանգ առնել, կեցած ջուրը կը լճանայ: Երկաթը կը ժանգոտի, զայն փայլուն պահելու համար պէտք է աշխատիլ: Եւ ինչո՞ւ ոչ, եթէ առողջութիւն ու կամք կայ, անպայման կը յաջողիս:

«Ա.».- Լիբանանն ու  լիբանանահայութիւնը ի՞նչ կ՛ըսեն ձեզի: Ի՞նչ են ձեր տպաւոութիւնները, որ այսքան տարուան աշխատանքէն ետք պիտի պարգեւատրուիք միութեան մը կողմէ:

«Վ. Թ.».- Լիբանանը ըլլալով ծննդավայրս` կասկած չկայ, որ չափազանց զգացական կը դարձնէ զիս: Անկարելի է չյուզուիմ, երբ կ՛անցնիմ այն թաղերէն, ուր իմ ոտքերս կոխած են մանկութեանս: Կը նայիմ, որ անցեալի խեղճութիւնը նոյնը մնացած է եւ քիչ մըն ալ աւելի վատ եղած է: Քիչ առաջ այցելեցի այն տունը, ուր ծնած եմ ու` մանկութիւնս անցուցած, Նոր Մարաշ թաղին մէջ: Թէեւ այդ տունը ծախուած է, բայց շատ ահաւոր վիճակ մը կը ներկայացնէր: Չկրցայ արցունքս զսպել. մանկութիւնս անցուցած եմ այնտեղ` մօրս, հօրս, եղբայրներուս, քրոջս հետ, մենք բազմանդամ էինք: Խեղճորակ էր մեր տունը, բայց ուրախութիւն, կայտառութիւն, կենսունակութիւն կար այնտեղ: Չքաւորութեան մէջ կ՛ապրէինք, որովհետեւ յետեղեռնեան պայմաններով մեծցած հայրս մինակը կ՛աշխատէր, որ ապահովէր մեր պէտքերը: Բայց ուրախ էինք, թռվռալով կը մեծնայինք, վարժարան կ՛երթայինք: Հետեւաբար այս թաղերէն անցնելով` աչքիս առջեւ կու գան մանկութեանս օրերը, եւ ես կը պատկերեմ հին օրերս ընկերներուս, բարեկամներուս հետ, որոնցմէ ոմանք արդէն անդարձ մեկնած են մեզմէ. բնական է, որ յուզուիմ: Կ՛ուրախանամ` նաեւ տեսնելով Լիբանանը, որ քաղաքացիական ահաւոր պատերազմէն ետք ինքզինք կրցած է վերագտնել, տնտեսական հսկայական յառաջդիմութիւններ եղածեն, Բայց կեանքի վազքը, որ յատուկ է արեւմտեան երկիրներուն, հոս ալ կը տիրէ: Ամէն մարդ հացին ետեւն է:

Լիբանանը շատ կը սիրեմ, սրտիս կը խօսի:

Լիբանանահայութեան կը հետեւիմ թերթերէն:Ան կենսունակ վիճակի մէջ է, հակառակ նեղ օրերուն, որ ապրեցաւ լիբանանցին, թէեւ ոմանք հեռացան երկրէն, բայց  մնացողները կը փորձեն ամէն գնով եւ բոլոր պայմաններուն տակ գաղութը պահել: Դպրոցները, ակումբները, եկեղեցիները, միութիւնները` բոլորն ալ իրենց կարգին իրենց պարտք ինկած բաժինով, պարտականութեան բարձր գիտակցութեամբ կը գործեն յանուն հայապահպանութեան, բոլորն ալ նոր սերունդին յուսադրիչ պայմաններ ստեղծելու համար աշխատանք կը տանին:

Թերթերը, մամուլը, ահաւասիկ դուք, ամէն գնով աշխատանք կը տանիք հայութիւնը պահելու:

Ողջունելի ու քաջալերելի է միութիւններու միջեւ եղած համագործակցութիւնը, որ կը տիրէ նաեւ կուսակցութիւններուն միջեւ, բան մը, որ անցեալին գրեթէ գոյութիւն չունէր: Մաղթենք, որ այսպէս ալ շարունակուի:

Միութենական զանազան ձեռնարկներ գնահատելի մակարդակով կը կազմակերպուին:

Թատերական, երաժշտական ձեռնարկները երբեմն խաչաձեւող երեւոյթով իրապէս յոյս մը կու տան ապագայի նկատմամբ: Լիբանանահայութեան թիւը որքան ալ նուազած է եւ դեռ կրնայ նուազիլ, կը կարծեմ` հոս Լիբանանը աւելի յարմար պիտի ըլլայ ապրելու համար, քան` հեռու օտար ափեր, ուր չես գիտեր` ինչպիսի՛ ճակատագրի կրնաս հանդիպիլ:

 

 

Share this Article
CATEGORIES

COMMENTS

Wordpress (0)
Disqus ( )