Արուեստի Աշխարհէն. Աշխարհի Հնագոյն Երգը

Պատրաստեց՝ Լ. ԿԻՒԼՈՅԵԱՆ – ՍՐԱՊԵԱՆ

ԵՐԱԺՇՏՈՒԹԻՒՆԸ ԿԸ ԴԻՄԱՆԱ՞Յ ԺԱՄԱՆԱԿԻ ԱՒԵՐԻՆ. ՅԱՅՏՆԱՊԷՍ` ԱՅՈ՛: «ՊԻ. ՊԻ. ՍԻ.» ԿԵԱՆՔԻ ԿԸ ԿՈՉԷ ՄԱՍՆԱԳԷՏՆԵՐՈՒ ԿՈՂՄԷ ՎԵՐԾԱՆՈՒԱԾ ՍՈՒՄԵՐԱԿԱՆ 3400 ՏԱՐՈՒԱՆ ԾԻՍԱԿԱՆ ԵՐԳ ՄԸ, ՈՐ ԻՐՕՔ, ՇԱՏ ԳԵՂԵՑԻԿ ԵՒ ԽՈՐՀՐԴԱՒՈՐ ԿԸ ՀՆՉԷ… ՄԻՆՉԵՒ ԱՅՍՕՐ:

985hymn2985hymn1Հնագէտներ 1950-ական տարիներու սկիզբը ի յայտ բերած են Ն. Ք. 14-րդ դարու կաւէ սալիկներ ասորական Ուկարիթ հնադարեան քաղաքէն: Անոնք կը պարունակեն խուրիներու լեզուով գրուած սեպագիր արձանագրութիւններ, որոնց վերծանումէն ի յայտ եկած է, թէ կը պարունակեն երբեւիցէ յայտնաբերուած հնագոյն երգը` 3400 տարուան ծիսական երգ մը: Քալիֆորնիայի համալսարանէն ասորական գիտութիւններու մասնագէտ Էնն Տրաֆքոռն Քիլմըր իր վերծանումը կատարած է 1972-ին: Սումերական սալիկներուն եւ անոնց բովանդակութեան մաս կազմող երաժշտական տեսութիւններուն վրայ հիմնուած անոր խազագրութիւնը հրատարակուած է 1960-ական տարիներուն: Այնուհետեւ հնադարեան աշխարհի այլ մասնագէտներ հրատարակած են իրենց սեփական տարբերակները:

«Արքոլոճիա Միւզիքալիս» թերթին մէջ 1988-ին լոյս տեսած յօդուածի մը մէջ Ռիչըրտ Ֆինք հաստատած է այն տեսութիւնը, թէ «5 հիմնական ձայնաստիճաններ եւ 2 կէս հիմնական ձայնաստիճաններ ընդգրկող երաժշտական խազագրութեան, ինչպէս նաեւ երաժշտական ներդաշնակութեան սկզբունքները գոյութիւն ունէին 3400 տարի առաջ»: «Ասիկա կը ժխտէ բազմաթիւ երաժշտագէտներու այն տեսակէտը, թէ հնադարեան երաժշտութիւնը զուրկ էր ներդաշնակութենէ, թէ` իրականութեան մէջ անկարելի էր, որ ներդաշնակութեան որեւէ յատկանիշով օժտուած ըլլար անիկա, եւ թէ` ձայնաստիճանի հասկացողութիւնը ծնունդ առած էր շատ աւելի ուշ` հնադարեան յոյներուն քով»: Քիլմըրի պաշտօնակից Ռիչըրտ Քրոքըր կը հաստատէ, թէ յայտնաբերումը «յեղաշրջած է արեւմտեան երաժշտութեան ծնունդին ամբողջ գաղափարը»: Հետեւաբար` ակադեմական վէճերէն անդին, եթէ կ՛ուզենք գիտնալ, թէ աշխարհի ամէնէն հին երգը ինչպէ՛ս պիտի հնչէր, կրնանք լսել ելեկտրոնային գործիքով ձայնագրուած տարբերակ մը: Անշուշտ նման գործիք մը սումերներուն լաւագոյն ընտրանքը պիտի չըլլար, սակայն բաւարար է գաղափար մը տալու համար երաժշտական այս արտասովոր կտորին մասին, թէեւ անոր կշռոյթը պարզապէս ենթադրութեան ծնունդ է: Զայն կարելի է լսել` այցելելով http://www.openculture.com/2014/07/the-oldest-song-in-the-world.html կայքը:

Քիլմըր եւ Քրոքըր հրապարակած են երաժշտական գիրք մը` «Սաունտծ ֆրամ սայլընս» (լռութեան մէջէն ձայներ), որ կը պատմէ հնադարեան Մերձաւոր Արեւելքի երաժշտութեան պատմութիւնը: Գիրքը կը բովանդակէ լուսանկարներ եւ սալիկներու վրայ արձանագրուած երգին թարգմանութիւնները: Հեղինակները նաեւ երգը կը վերլուծեն իբրեւ «խուրիներու մէկ աստուածութեան երգը` հնադարեան Ուկարիթէն», որ կը կատարուէր քնարի ընկերակցութեամբ: Մայքըլ Լեւի քնարի վրայ նուագած է այս երգը: Զայն կարելի է լսել` այցելելով http://www.openculture.com/2014/07/the-oldest-song-in-the-world.html կայքը:

Share this Article
CATEGORIES

COMMENTS

Wordpress (0)
Disqus ( )