Թուային Ժամանակներու Մէջ. Թուային Ժամանակներու Կենցաղավարութիւնը Վերատեսութեան Կ՛ենթարկուի

Պատրաստեց՝ Լ. ԿԻՒԼՈՅԵԱՆ – ՍՐԱՊԵԱՆ

Կենցաղավարութեան մասնագէտներ կ՛ըսեն, թէ պատշաճ վարուելակերպի օրէնքները պէտք է տառացիօրէն վերատեսութեան ենթարկուին եւ հաշուի առնեն արհեստագիտական նոր միջոցներն ու համացանցի վրայ ընկերային հաղորդակցութեան միջոցները:

Կենցաղավարութեան մասնագէտներ կ՛ըսեն, թէ պատշաճ վարուելակերպի օրէնքները պէտք է տառացիօրէն վերատեսութեան ենթարկուին եւ հաշուի առնեն արհեստագիտական նոր միջոցներն ու համացանցի վրայ ընկերային հաղորդակցութեան միջոցները:

ՃԻՇԴ Է, ՇԱՏԵՐ ՃԱՇԻ ԿԱՄ ԺՈՂՈՎԻ ՍԵՂԱՆԻՆ ՇՈՒՐՋ, ՔԱԼԵԼՈՒ ԿԱՄ ԻՆՔՆԱՇԱՐԺ ՔՇԵԼՈՒ ԺԱՄԱՆԱԿ Ո՛Չ ՄԻԱՅՆ ՉԵՆ ԱՆՋԱՏԵՐ ԻՐԵՆՑ ԽԵԼԱՑԻ ՀԵՌԱՁԱՅՆՆԵՐԸ, ԱՅԼԵՒ ԿԸ ՄԽՐՃՈՒԻՆ ԱՆՈՆՑ ՄԷՋ: ԹԵՐԵՒՍ ԵՐԵՒՈՅԹԸ ԱՅՆՔԱ՛Ն ԸՆԴՀԱՆՐԱՑԱԾ Է, ՈՐ ԱՅԼԵՒՍ ՈՉ ՈՔԻ ՆԵՂՈՒԹԻՒՆ ԿԸ ՊԱՏՃԱՌԷ: ԱՅՍՈՒՀԱՆԴԵՐՁ, ԿԸ ՇԱՐՈՒՆԱԿԵՆՔ ՄՏԱԾԵԼ, ԹԷ ՄԵՐ ԺԱՄԱՆԱԿՆԵՐՈՒ ԿԵՆՑԱՂԱՎԱՐՈՒԹԻՒՆԸ ԿԸ ՆԱՀԱՆՋԷ ԵՒ ԿԵՆՑԱՂԱՎԱՐՈՒԹԵԱՆ ՄԱՍՆԱԳԷՏՆԵՐ ԿԸ ՇԱՐՈՒՆԱԿԵՆ ԽՈՐՀՈՒՐԴ ՏԱԼ: «Ա. ԷՖ. ՓԷ.» ԿԸ ՅԻՇԵՑՆԷ.

Թուային (տիճիթըլ) ժամանակները ստեղծած են կենցաղավարական շարք մը երկսայրի ընտրանքներ:

Ի՞նչ պէտք է ընել, երբ մեր մեծաւորը Դիմատետրի վրայ բարեկամանալու հրաւէր կ՛ուղղէ մեզի: Ճի՞շդ է ընդունիլ եւ բաժնեկցիլ բարեկամի մը հարսանիքին առիթով խելացի հեռաձայններու միջոցով առնուած լուսանկարները: Ե՞րբ պէտք է աչքէն վար դնել Կուկըլ ակնոցը եւ ոչ թէ` պարզապէս անջատել անոր գիծը:

«Արհեստագիտութիւնը անձկութիւն պատճառող բնագաւառ մըն է մարդոց համար», կ՛ըսէ կենցաղավարութեան վերաբերող գիրքերու հեղինակ Սթիւըն Փեթրօ, որ անցեալ ամիս սկսաւ հրատարակել կենցաղավարութեան սիւնակ մը` «Եու. Էս. Էյ. Թուտէյ» թերթին մէջ:

Իր նորագոյն սիւնակներուն մէջ Փեթրօ կը քննէ հաւաքաբար յղուած ե-նամակներու մէջ բացայայտօրէն երեւցող հասցէներու հարցը (ինչ որ ընդունելի չէ, կ՛ըսէ ան), ինչպէս նաեւ` հարցը հարսանիքի հրաւիրուած հիւրերու, որոնք խելացի հեռաձայնով առնուած լուսանկարներ կը բաժնեկցին` նախքան պաշտօնական լուսանկարներու հրապարակումը (ան ամուսնացող ամոլներու կը յանձնարարէ իրենց պայմանները յստակօրէն նշել հրաւէրներուն մէջ):

«Հիմնականօրէն կը վերադառնամ իմ արմատական արժէքներուս, ինչպէս` յարգանք, ազնուութիւն եւ քաղաքավարութիւն», կ՛ըսէ ան:

Անյարմար Վիճակներ

985etiq1Համացանցին վրայ ընկերային հաղորդակցութեան կեդրոններ, ինչպէս` Դիմատետր կը ստեղծեն կենցաղավարական հարցեր, օրինակ, երբ զանոնք գործածողները կը հրապարակեն մահուան, ծնունդի կամ նշանախօսութեան լուրեր` նախքան ազգականներու տեղեակ պահուիլը, ինչ որ լարուածութիւն կը ստեղծէ ընտանիքի անդամներուն միջեւ:

«Նոյնիսկ անձնական ազատութեան պաշտպանութեան միջոցառումներ որդեգրելու պարագային մէկը կրնայ որսալ եւ տարածել Դիմատետրի վրայ մեր գրած մէկ երկտողը», կ՛ըսէ Էմըլի Եոֆ` հեղինակը «Սլէյթ» թերթին մէջ լոյս տեսնող «Տիր փրուտընս» (սիրելի խոհեմութիւն) սիւնակին:

«Երբ կը հրապարակես երկտող մը, այլեւս հակակշիռ չունիս անոր պարունակած տեղեկութեան վրայ», կ՛աւելցնէ ան եւ կը յանձնարարէ համացանցի վրայ ընկերային հաղորդակցութեան բոլոր ցանցերը գործածել իբրեւ հանրային վայրեր:

Փեթրօ կը նշէ նաեւ անյարմար այլ վիճակներ. օրինակ` արդեօք յարմա՞ր է տխուր լուր մը «սիրել» (լայք) Դիմատետրի վրայ:

«Կը կարծեմ, թէ լուր մը «սիրելով» կ՛ընդունինք զայն: Հետեւաբար կարելի է «սիրել» տխուր բան մը, սակայն պէտք է աւելցնել նշում մը` բացատրելու համար, թէ ի՛նչ ըսել կ՛ուզենք», խորհուրդ կու տայ ան:

Ընկերային հաղորդակցութեան միջոցներ կը գործածուին նաեւ խզելու կամ յայտարարելու համար յարաբերութիւն մը, ինչ որ կրնայ զարմանք պատճառել խնդրոյ առարկայ անձի մը:

«Միշտ ալ նախընտրելի է ժամանակ յատկացնել եւ յարաբերութիւն մը քննել խնդրոյ առարկայ անձին հետ», կ՛ըսէ Փեթրօ:

Ինչ կը վերաբերի մեր մեծաւորին կողմէ Դիմատետրի վրայ մեզի ուղղուած բարեկամութեան հրաւէրին, Փեթրօ խորհուրդ կու տայ խուսանաւել` առաջքը առնելու համար հաւանական բախումներու:

«Պաշտօնեաներ պէտք չէ անտեսեն իրենց մեծաւորին Դիմատետրի հրաւէրը, սակայն, փոխարէնը կրնան առաջարկել կապ հաստատել արհեստավարժ անձերու յատուկ Լինքըտին ցանցին վրայ», կ՛ըսէ ան:

Թուային արհեստագիտութեան ընդհանրացումը պատճառ դարձած է, որ կենցաղավարական օրէնքներ մշակող Էմըլի Փոսթ հիմնարկը վերատեսութեան ենթարկէ իր օրէնքները` մեկնելով կենցաղավարութեան մասնագէտ Փեթրոյի դիտարկութիւններէն:

Էմըլի Փոսթի թորան թոռը` Տանիէլ Փոսթ Սենինկ անցեալ տարի հրատարակեց ամբողջ գիրք մը թուային կենցաղավարութեան մասին, որովհետեւ անդրադարձած էր, թէ այս նիւթը Էմըլի Փոսթի վերախմբագրուած եւ այժմէականացած գիրքին մէջ առանձին գլուխէ մը աւելիին արժանի էր:

«Նոր արհեստագիտութիւնը կը շրջէ մեր կեանքին իւրաքանչիւր հիմնական երեւոյթ, որոնց համար մարդիկ կը դիմեն Էմըլի Փոսթի խորհուրդներուն», կ՛ըսէ Սենինկ:

Երկար ժամանակէ ի վեր թուային կենցաղավարութեան հարց է, թէ ե՛րբ պէտք է անջատել կամ լռութեան մատնել մեր խելացի հեռաձայնները:

«Մեծագոյն մարտահրաւէրը այն է, թէ այս գործիքները իրենց վրայ կը կեդրոնացնեն մեր ուշադրութիւնը, երբ կը գտնուինք այլոց հետ», կ՛ըսէ Սենինկ:

Մտածել` «Ճռուողելէ»  Առաջ

«Ինթել»-ի կողմէ 2012-ին կատարուած ուսումնասիրութիւն մը ի յայտ բերած է, թէ բազմաթիւ երկիրներու մէջ շատեր վանողական կը նկատեն համացանցի եւ խելացի հեռաձայններու ճամբով լուսանկարներ եւ անձնական տեղեկութիւններ բաժնելու «գերակշռող երեւոյթը»:

«Ինթել»-ի կողմէ 2012-ին կատարուած ուսումնասիրութիւն մը ի յայտ բերած է, թէ բազմաթիւ երկիրներու մէջ շատեր վանողական կը նկատեն համացանցի եւ խելացի հեռաձայններու ճամբով լուսանկարներ եւ անձնական տեղեկութիւններ բաժնելու «գերակշռող երեւոյթը»:

Թէեւ խելացի հեռաձայնները շատ պիտանի գործիքներ են, սակայն, «երբ այլոց կողքին կը գտնուինք, մեր ուշադրութիւնը պէտք է կեդրոնացնենք անոնց վրայ: Շատեր բնազդաբար գիտեն այս», կ՛ըսէ Սենինկ:

Ընկերային հաղորդակցութեան միջոցները հոյակապ վայրեր են իրարու միջեւ որեւէ բան բաժնեկցելու: Սակայն երբեմն մարդիկ չափը կ՛անցընեն: «Ինթել»-ի կողմէ 2012-ին կատարուած ուսումնասիրութիւն մը ի յայտ բերած է, թէ բազմաթիւ երկիրներու մէջ շատեր վանողական կը նկատեն համացանցի եւ խելացի հեռաձայններու ճամբով լուսանկարներ եւ անձնական տեղեկութիւններ բաժնելու «գերակշռող երեւոյթը»:

Սենինկի համաձայն, Էմըլի Փոսթ հիմնարկին կենցաղավարական օրէնքները յաճախ կ՛որդեգրեն այն, ինչ որ ընդունելի է հանրութեան կողմէ, թէեւ երբեմն կը ցուցաբերեն հակառակ կեցուածք, երբ «հարցը կը վերաբերի նկատառումի, յարգանքի եւ պարկեշտութեան հիմնական սկզբունքներուն»:

Թուիթըրի վրայ անմիջապէս «ճռուողելու» կարելիութիւնը ոմանց մատնած է աւելի քան ամօթալի վիճակներու, ինչպէս նկատած են մասնագէտներ:

«Ոմանք իրենց գործը կորսնցուցած են անպատշաճ «ճռուողելու» պատճառով», կ՛ըսէ Եոֆ:

«Տաքարիւն վայրկեանի մը ոմանք կը կարծեն, թէ մէկու մը հետ կը խօսին դէմ առ դէմ, մինչդեռ ինչ որ «կը ճռուողեն» անմիջապէս կը դառնայ հանրութեան սեփականութիւնը»:

Թուիթըրի վրայ կենցաղավարական սայթաքումներ կրնան մղձաւանջային վիճակի մատնել այն ընկերութիւնները, որոնք կ՛օգտագործեն համացանցի յատուկ ընկերային հաղորդակցութեան միջոցներ` տարածելու համար իրենց հմայքը:

Հոլանտական օդանաւային ընկերութիւնը` Քէյ. Էլ. Էմ. այս փորձառութիւնը ապրեցաւ, երբ «ատիոս ամիկոս» բառերը «ճռուողեց» ֆութպոլի Աշխարհի բաժակի մրցումներուն Մեքսիքոյի դէմ Հոլանտայի յաղթանակէն ետք:

Այնուհետեւ ընկերութիւնը ներողամտութիւն հայցեց եւ ջնջեց իր «ճռուողիւնը», սակայն միայն` հազարաւոր զայրացած մեքսիքացիներու զայրացկոտ «ճռուողիւններէն» ետք:

«Կը քաջալերենք, որ ընկերութիւններ զրուցեն եւ կապ հաստատեն հանրութեան հետ, սակայն անոնք պէտք է հասկնան, թէ կը խօսին վաճառանիշի մը անունով», կ՛ըսէ համացանցի վրայ տարբեր բեմեր գործածող անձերու խորհրդատու Ճանէթ Կիպսըն:

Կիպսըն կ՛ըսէ, թէ ընկերային կապեր հաստատող ցանցերու մէջ շուկաներ փնտռելը կրնայ օգտակար ըլլալ վաճառանիշի մը ինքնութիւնը կերտելու նպատակին, «սակայն պէտք չէ ընկերութիւններ այնպէս գործեն, որ ինքնակոչ յայտնուին կամ տեղեկութիւններ փոխանցեն իրենց մասին»:

Կուկըլ Ակնոցի Հարց

985etiq3Կենցաղավարութիւնը շատ աւելի փոփոխութիւններու պիտի ենթարկուի համացանցի կապուած Կուկըլ ակնոցներու նման գործիքներու ընդհանրացումով:

Կուկըլ արդէն դիմած է որոշ կանխազգուշացումի եւ խորհուրդ կու տայ շարք մը վիճակներու մէջ անջատել ակնոցը:

Նման գործիքներ կը ստեղծեն այն մտավախութիւնը, թէ մարդիկ կը լրտեսեն մեզ:

«Չեմ կարծեր, թէ զանոնք անջատելը բաւարար է եւ կը փարատէ նման մտավախութիւնները», կ՛ըսէ Փեթրօ:

«Կը թուի, թէ իւրաքանչիւր նոր գործիք կը բանայ կենցաղավարական երկսայրի ընտրանքներու նոր էջ մը»:

Պատմական դիտանկիւնէն «իւրաքանչիւր սերունդ կը մտածէ, թէ իր ժամանակներու կենցաղավարութիւնը կը նահանջէ», կ՛ըսէ Սենինկ:

«Երբ հեռաձայնը մուտք գործեց տուներէն ներս, մարդիկ կը կարծէին, թէ անիկա պիտի քանդէր ընտանեկան կեանքը, բայց այդպէս չպատահեցաւ»:

Share this Article
CATEGORIES

COMMENTS

Wordpress (0)
Disqus ( )