Մեր Պայքարին Շրջագիծը Ընդարձակելու Համար

ԺԱՔ Յ. ՅԱԿՈԲԵԱՆ

26-07lisbon5Յանձնառու հայ երիտասարդութեան մաս կազմող 5 տղաք 31 տարի առաջ հայոց ժամանակակից պատմութեան մէջ իւրայատուկ արարք մը գործեցին: Քաղաքականացումի եւ յեղափոխականացումի ժամանակաշրջանին գագաթնակէտն էր  սփիւռքահայ իրականութեան մէջ: Հայ դատի հետապնդման ուժական պայքարը ամէն օր ինքզինք զգացնել կու տար: Այդ ուժական, զինեալ պայքարն էր, որ Հայոց ցեղասպանութեան ճանաչման աշխատանքներուն թափ տուաւ, Հայ դատը վերածեց կենդանի հարցի, անոր տուաւ պահանջատիրական յստակ ինքնութիւն եւ հայկական հողային պահանջը` թշնամի Թուրքիայէն, դարձուց առաջնահերթութիւն:

Ահա այս ուժական պայքարի բարձրակէտին էր, որ Լիզպոնի հինգ տղաքը իրենց մատղաշ կեանքերը զոհաբերեցին հայութեան ազգային-ազատագրական պայքարի բագինին առջեւ: Մէկ բան իրենց մտքին մէջ կար. քանդել լռութեան պատը, որ հաստատուած էր հայութեան պահանջատիրական պայքարին շուրջ, ըսել, որ հայ ժողովուրդն ալ, ինչպէս աշխարհի վրայ գտնուող ուրիշ բազմաթիւ ժողովուրդներ, իրաւունք ունի վտարանդի չապրելու, համախմբուելու իր ամբողջական, ազատագրուած հայրենիքին մէջ, իր ազատ կեանքը ապրելու եւ ստեղծագործ աշխատանք կատարելու այդ հայրենիքին հողերուն վրայ:

Լիզպոնի ինքնազոհաբերման աքթը, փաստօրէն, իբրեւ այդպիսին, ոչ միայն հայ ազգային-ազատագրական պայքարի պատմութեան, այլ նաեւ միջազգային ազատագրական պայքարներու տարեգրութիւններուն մէջ պէտք է գտնէ իր առանձնայատուկ տեղը: Այդ դէպքը, իր ամբողջ խորհրդանշականութեամբ, աւելի քան երեք տասնամեակներ շարունակ դարձաւ իրական ներշնչանքի աղբիւր մը իր Դատին նկատմամբ յանձնառու դիրքերու վրայ գտնուող հայ երիտասարդութեան համար, եւ ասիկա` ոչ թէ տարեկան յիշատակի ձեռնարկներուն ու հսկումի երեկոներուն միջոցով, այլ` գետնին վրայ ուղղակի պայքարի միջոցով: Փաստօրէն, արցախահայութեան ինքնորոշման համար պայքարած իւրաքանչիւր ազատամարտիկ շարունակողը հանդիսացաւ Լիզպոնի հինգի պատգամին գործադրութեան, սփիւռքի մէջ հայութեան պայքարող տեսակը պահպանելու համար երիտասարդութեան կողմէ կատարուած իւրաքանչիւր քայլ շարունակութիւնն էր Վաչէի, Արայի, Սարգիսի, Սեդրակի եւ Սիմոնի խօսքին ու գործին, հայութեան հողային պահանջատիրութիւնը առաջնահերթութիւն նկատող, թրքական պետութեան ցեղապաշտական եւ մեծապետական էութիւնը բացայայտող իւրաքանչիւր քաղաքական եւ ցուցական քայլ, անցնող երեսուն եւ աւելի տարիներուն ընթացքին, իր ներշնչանքի աղբիւրը ունէր Լիզպոնի մէջ կատարուած սխրագործութիւնը:

Լիզպոն 1983-հայաշխարհ 2014:  Սխրագործութեան յիշատակի նշումը այլեւս միայն սփիւռքի մենաշնորհը չէ: Լիզպոնի ինքնազոհաբերման արարքը այլեւս նաեւ հայրենիքի մէջ կը նշուի, հոն ալ այդ արարքը դարձած է ներշնչանքի աղբիւր` ոչ սակաւ թիւով երիտասարդներու համար, այդտեղ ալ, ինչպէս աշխարհի բոլոր ծագերուն մէջ, երբ կը խօսուի Լիզպոնի գործողութեան մասին, մարդիկ ինքնաբերաբար ի մտի կ’ունենան հայութեան բռնախլուած իրաւունքներն ու հողերը եւ զանոնք վերստին ձեռք բերելու համար մղուելիք պայքարը, ազգային-ազատագրական պայքարը, որ իրականութիւն պիտի դարձնէ ամբողջական հայութեամբ ամբողջական Հայաստանին կերտումը: Միայն, երանի թէ օր մը հայութեան իրաւունքներուն համար պայքարած եւ զոհաբերուած տղոց աճիւնները իրենց վերջնական հանգիստը գտնէին հայրենի հողին վրայ. վստահաբար այդպիսով իրենց փոխանցած պատգամը աւելի հասանելի պիտի ըլլար ու աւելի ազդու:

31 տարի վերջ Լիզպոնի արարքը տակաւին չէ կորսնցուցած իր խորհրդանշականութիւնը երիտասարդութեան համար: Այդ արարքը տակաւին կը պահէ իր այժմէականութիւնը` գաղափարական ներշնչումի աղբիւր մը մնալուն իմաստով: Հին յուշարար մըն է, որ անցնող դարու 70-ական եւ 80-ական թուականներու քաղաքականացումի եւ յեղափոխականացումի կարգախօսները, յեղափոխական պայքարի աւանդներուն վերադառնալու սկզբունքները ժամանակավրէպ չեն երբեք, այլ անհրաժեշտութիւն` նաեւ այսօրուան պայմաններուն մէջ, անշուշտ յարգելով անցեալի եւ ներկայի պայմաններուն տարբերութիւնը եւ անոնց պարտադրած մարտավարական առաջնահերթութիւնները: Ժամանակներու տարբերութիւնը երբեք չի նշանակեր քաղաքական եւ ազգային պահանջներու առաստաղին իջեցումը, մանաւանդ հիմա` Հայոց ցեղասպանութեան 100-ամեակի սեմին: Եւ Լիզպոնի ինքնազոհաբերման արարքի յիշատակման ձեռնարկը առիթ մըն է յանձնառու հայ երիտասարդութեան համար, որ անգամ մը եւս բարձրաձայնէ թշնամի թրքական պետութենէն հայութեան արդարացի պահանջներուն հարցը` Հայոց ցեղասպանութեան ճանաչում, արդար հատուցում, բռնախլուած հողերու վերադարձ:

Ահաւասիկ այս մեկնակէտէն պէտք է սկսիլ Հայ դատի պայքարի շրջագիծը ընդարձակելու…

 

 

Share this Article
CATEGORIES

COMMENTS

Wordpress (0)
Disqus ( )