Գիտութիւն Եւ Մարդ. Լուսանկարչական Յիշողութիւն Գոյութիւն Ունի՞

Պատրաստեց՝ Լ. ԿԻՒԼՈՅԵԱՆ – ՍՐԱՊԵԱՆ

ԿԱՆ ԱՆՁԵՐ, ՈՐՈՆՔ ՊԱՏԿԵՐ ՄԸ ՏԵՍԵԼԷ ԵՏՔ ԿՐՆԱՆ ՅԻՇՈՂՈՒԹԵԱՄԲ ՎԵՐԱՐՏԱԴՐԵԼ ԱՆՈՐ ԻՒՐԱՔԱՆՉԻՒՐ ՄԱՆՐԱՄԱՍՆՈՒԹԻՒՆԸ: ՍԱԿԱՅՆ ԱՐԴԵՕՔ ԳՈՅՈՒԹԻՒՆ ՈՒՆԻ՞ ԳԵՐՃՇԳՐԻՏ ՅԻՇՈՂՈՒԹԻՒՆ: «ՄԵՆԹԸԼ-ՖԼՈՍ» ԿԱՅՔԻՆ ՄԷՋ ԿԸ ՀԱՆԴԻՊԻՆՔ ԱՌԱՍՊԵԼԻ ԵՒ ԻՐԱԿԱՆՈՒԹԵԱՆ ՄԻՋԵՒ ԲԱՑԱՏՐՈՒԹԵԱՆ ՄԸ:

985memՄանկական գրականութեան դարանները 1990-ական տարիներուն լեցուն էին մանուկ գաղտնի ոստիկաններ պատկերող վէպերով: Անոնց տիպարներէն` Քամ Եանսըն 5-րդ կարգի աշակերտ մըն է, որ օժտուած է լուսանկարչական յիշողութեամբ: Անոր անունը Քամ` «քամերա»-ի կրճատումն է, որովհետեւ ան կրնայ փակել իր աչքերը եւ «քլիք» ըսելով` անմիջապէս իր յիշողութեան մէջ արձանագրել տեսարանի մը իւրաքանչիւր մանրամասնութիւնը: Դժուար է հաւատալ, սակայն երեւակայական պատմութեան հնարք մըն է այս, որ 5-րդ կարգի աշակերտ մը կ՛օժտէ ոճրային հարցեր լուծելու կարողութեամբ: Սակայն արդեօք իրականութեան մէջ անձ մը կրնա՞յ ունենալ լուսանկարչական գործիքի համազօր ճշգրիտ յիշողութիւն:

Դժբախտաբար կարճ պատասխանը ո՛չ է: «Լուսանկարչական յիշողութիւնը» մեծ մասամբ չափազանցութիւն է: Գերճշգրիտ յիշողութեան վրայ կատարուած ուսումնասիրութիւններ տարբեր ախտաճանաչումներով բացատրած են Սթիֆըն Ուիթշըրի նման անձերու ամբողջ երկնակամար մը առանց որեւէ օգնութեան եւ ճշգրիտ ձեւով վերարտադրելու կարողութիւնը` պարզապէս ուղղաթիռով կարճ պտոյտ մը կատարելէ ետք: Հակառակ այն հաստատումներուն, թէ իրարմէ բոլորովին տարբեր մարզերու մէջ աշխատած անձեր, ինչպէս` բնագէտ Նիքոլա Թեսլա եւ երաժիշտ Սերգէյ Ռախմանինոֆ օժտուած էին լուսանկարչական յիշողութեամբ, գիտնականներ հասկնալի պատճառներով դժուարացած են զայն չափող քննութիւն մը պատրաստել: Աշխարհի յիշողութեան ախոյեանները չեն ծածկեր այն միջոցները եւ գիտակցուած վարժութիւնները, զորս կը կիրարկեն զօրացնելու համար իրենց յիշողութիւնը: Հետեւաբար դժուար է զանազանել լուսանկարչական յիշողութիւնը աշխատանքով խթանուած յիշողութենէն:

Գերճշգրիտ յիշողութիւնը իբրեւ լուսանկարչական յիշողութենէն անջատ յիշողութիւն արտասովոր, բայց ոչ անիրական երեւոյթ մըն է, որ նկատուած է մանուկներու 2-15 առ հարիւրին քով: Գերճշգրիտ յիշողութեան տէր մանուկներ եռոտանիի մը վրայ դրուած պատկեր մը 30 երկվայրկեան դիտելէ ետք կրնան յիշողութեամբ ցայտուն կերպով նկարագրել զայն: Անոնք անմիջապէս կրնան ճշգրիտ կերպով մանրամասնութիւններ նկարագրել ներկայ եղանակով: Անոնց հայեացքը կը շրջի դատարկ եռոտանիին շուրջ, կարծէք պատկերը տակաւին հոն է: Անոնց կարողութեան ամէնէն վաւերական քննութիւնը կը կատարուի հետեւեալ ձեւով. պարագայական կէտերու շարք մը կը ներկայացուի, ապա երկրորդ պատկեր մը ցոյց կը տրուի: Անոնք` որոնք իրապէս օժտուած են գերճշգրիտ յիշողութեամբ, կրնան յիշել իրարմէ անջատ առաջին եւ երկրորդ պատկերները, ապա իրենց ուղեղին մէջ միացնել զանոնք եւ ստեղծել 3 տարաչափութեամբ (3 Տի.) պատկեր մը, զոր դիտելու համար մենք կարիքը պիտի ունենայինք 3 տարաչափութեամբ պատկերներ դիտելու յատուկ ակնոցի մը: Յատկանշական է այս կարողութիւնը: Սակայն նոյնիսկ գերճշգրիտ յիշողութիւնը կը խամրի ժամանակի ընթացքին եւ հազուադէպօրէն չափահաս անձեր իրենց յառաջացած տարիքին կը պահպանեն զայն:

Լուսանկարչական յիշողութեան գոյութեան հաւանականութիւնը հրաշալի գաղափար մըն է: Սակայն հարկ է զայն ապացուցել դէպքերէ անկախ: Ճիշդ է, որ պատկեր մը հազար բան կրնայ ըսել, սակայն հաւանաբար առայժմ աւելի լաւ է լուսանկարել զայն` յիշելու համար իւրաքանչիւրը:

 

Share this Article
CATEGORIES

COMMENTS

Wordpress (0)
Disqus ( )