Խաչվերաց. Տօն Վերացման Սրբոյ Խաչին (Այդ Առիթով Նաեւ Խորհրդածութիւններ Խաչի Մասին)

ԿՈՐԻՒՆ ԱՐՔ. ՊԱՊԵԱՆ

Տօն Երեւման Ս. Խաչի:
Սուրբ Խաչի Երեւման Հրաշքը

Քրիստոնէական վարդապետութեան հիմքը հրաշքն է` Աստուծոյ ներկայութիւնը մարդու կեանքին մէջ: Առաջին հրաշքը, որ մեր սրբազան հայրերուն կողմէ կոչուած է «Խորհուրդ մեծ եւ սքանչելի», Ս. Կոյս Մարիամի, Աստուածորդւոյն` Մանուկ Յիսուսի ծնունդն էր, անարատ յղութեամբ: Քրիստոսի երկրի վրայ ապրած երեք տարիներու ընթացքին հրաշքները անբաժան մասն են կազմած անոր քարոզած երկնային վարդապետութեան:

Անշուշտ այդ հրաշքները կատարուած են ոչ թէ մարդիկը զարմացնելու, տպաւորելու կամ հեղինակութիւն շահելու մտադրութեամբ, այլ իրագործուած են մարդկային տառապանքներուն ու ցաւերուն, վիշտերուն եւ անկարողութեան դիմաց Աստուծոյ գթառատ մարդասիրութիւնն ու հայրական սէրը արտայայտելու, գործնականապէս ցոյց տալու նպատակով:

Սկսեալ Կանայի հարսանիքէն մինչեւ այրի կնոջ մէկ հատիկ զաւակը եղող Նայինցի պատանիին ու Ղազարոսի յարութիւնը, տակաւին, խուլերու եւ համրերու, կոյրերու եւ կաղերու, բորոտներու ու այսահարներու բժշկութիւնները հրաշքներ չէի՞ն: Իսկ հրաշքներու աննախընթաց եւ մեծագոյն հրաշքը անկասկած մեր Տիրոջ` Յիսուսի Քրիստոսի մահուընէն եւ թաղումէն ետք Անոր հրաշափառ յարութիւնն էր:

Միթէ հրաշքի համազօր երեւոյթ չէ՞ր Քրիստոսի համբարձումէն եւ հոգեգալուստէն ետք խումբ մը աշակերտներու քարոզութեամբ եւ նահատակութեամբ, յաջորդող սերունդներու մարտիրոսութեամբ քրիստոնէական վարդապետութեան յաղթանակը աշխարհի հզօրագոյն կայսրութեան վրայ:

Միթէ հրաշքի համազօր իրողութիւն չէ՞ր տարբեր ազգութեանց դարերով պաշտած կրօններու, դիցաբանական ու առասպելական հաւատալիքներու վրայ խաչին խորհուրդին տարած յաղթանակը:

Ճիշդ է որ Աստուծոյ Որդին երկրի վրայ իր երկնառաք առաքելութիւնը իրագործելէ ետք վերադարձաւ հոն, ուրկէ իջած էր աշխարհ, սակայն այնուհետեւ մինակ ու անպաշտպան չձգեց վերնատան մէջ Վերջին ընթրիքի ընթացքին հացի ու գինիի խորհուրդով, իր մարմնի եւ արեան բաշխումով հաստատած առաջին եկեղեցւոյ զաւակները: Պատմութեան ընթացքին զանազան առիթներով ցոյց տուաւ անոնց իր ներկայութիւնը եկեղեցւոյ կեանքին մէջ: Այդ յայտնութիւնը եղաւ «բոցանիշ փայլմամբ» ճառագայթող խաչին նշանով, առաւել չափով զօրացնելու եւ ամրապնդելու անոնց հաւատքն ու յոյսը, համոզումն ու նուիրումը խաչի վերջնական յաղթանակին հանդէպ:

0913_gorԱհա նման հրաշք մը տեղի ունեցաւ 351 թուին, երբ Երուսաղէմի պատրիարքն էր Կիւրեղ եպիսկոպոս: Այդ տարի Հոգեգալստեան տօնը 7 մայիսին էր: Ուստի շաբաթէն կիրակի լուսցող ժամերուն, երբ տակաւին խաւարը կը տիրապետէր ամէնուրեք, հսկայական լուսաւոր խաչ մը երեւաց Երուսաղէմի երկինքին վրայ, Գողգոթայի բարձունքէն մինչեւ Ձիթենեաց լեռ: Բնականաբար գիշեր ու ցերեկ աղօթքի կանգնած վանականներուն համար չէր կրնար աննկատելի մնալ այս հրաշալի երեւոյթը: Ուստի, հոգեւորականներ եւ աշխարհականներ, ողջ Երուսաղէմի բնակչութիւնը դուրս գալով իրենց տուներէն ու խուցերէն հիացումով ականատես եղան այս սքանչելի տեսարանին:

Այնտեղ, վերը` Սուրբ Քաղաքի մութ երկնակամարին վրայ, խաչեալ եւ յարուցեալ Քրիստոս ցոյց տուած էր լուսաճաճանչ եւ աշխարհակեցոյց խաչի նշանը` որպէս երկնային օրհնութիւն, զօրակցութիւն եւ ապաւէն փրկութեան բոլոր անոնց, որոնք աղօթքով կը դիմէին Աստուծոյ: Այդ արեգակնակերպ փայլքով շողարձակուող նշանը երեւելի մնաց մինչեւ իսկ այն ժամերուն, երբ արեւը իր հզօր ճառագայթներով արդէն լուսաւորած էր Երուսաղէմ քաղաքը:

Յատկանշական է, որ Յոյն Ուղղափառ եկեղեցին Երեւման Ս. Խաչի այս տօնը միշտ կը նշէ 7 մայիսին, իսկ Հայոց եկեղեցին Յինանց Ե. կիրակի օրը, այսինքն` Ս. Յարութեան տօնէն շուրջ մէկ ամիս ետք:

Խաչվերաց: Տօն Վերացման Սրբոյ Խաչին

Խաչին նուիրուած տօներուն մէջ Խաչվերացը ունի իր բացառիկ կարեւորութիւնն ու նշանակութիւնը: Նախ` որպէս խաչի խորհուրդի պանծացման եւ փառաբանութեան պսակումը հանդիսացող տօն եւ ապա այդ տօնին` խաչի գերեդարձի պատմութեան հայութեան եւ Հայաստանին հետ ունեցած կապի պատճառով:

Խաչվերացը Հայ եկեղեցւոյ հինգ մեծ տօներէն` տաղաւարներէն վերջինն է, որ ունի տօնին նախորդող մէկ շաբթուան պահքն ու նաւակատիքը: Յաջորդ օրը` երկուշաբթի, մեռելոց է, ինչպէս` բոլոր տաղաւարներու պարագային: Խաչվերացը հայ հաւատացեալին համար ամէնէն շատ ժողովրդականութիւն ունեցող Խաչի տօնն է: Երբ ըսենք` Խաչի տօն, կը հասկնանք Խաչվերացը: Ինչպէս մեր ներածականին մէջ յիշեցինք, մինչ այլ եկեղեցիներ զայն կը կատարեն միշտ 14 սեպտեմբերին, Հայոց եկեղեցին` սեպտեմբեր 14-ի մօտիկ կիրակին:

Անցեալին Խաչվերացի տօնի կիրակի երեկոյեան կը կատարուէր Խաչի թափօր անդաստանը: Թափօրի խաչը նախօրօք զարդարուած կ՛ըլլար բուրումնաւէտ ռեհանի փունջերով: Կ՛երգուէին օրուան յատուկ խորհուրդը բացայայտող ու փառաբանող հոգեզմայլ շարականներ. իսկ ժամերգութեան աւարտին, ըստ աւանդութեան, օրհնուած ռեհանի փունջերէն մասնիկ մը կը տանէին տուն:

0913_gor1Ուրեմն, առաջին հերթին այս նուիրական տօնին մէջ խտացած է հաւատացեալ ժողովուրդին ունեցած հաւատքին զօրութիւնը. խաչի վերացման, այսինքն բարձրացման, պանծացման միջոցով նաեւ գոհութիւն եւ երախտագիտութիւն կը յայտնէ Աստուծոյ Քրիստոսի խաչելութեամբ իրագործուած փրկագործութեան խորհուրդի համար: Այսուհանդերձ, Խաչվերացի տօնը մեր եկեղեցւոյ զաւակներու սրտին մօտիկ եղած է նաեւ այլ պատճառներով, յատկապէս անոր համար, որ գերեվարուած խաչը գերութենէն դուրս բերելու կապակցութեամբ մղուած երկարամեայ պատերազմներուն մասնակցած են նաեւ հայկական գունդեր եւ, ուստի, հայ ժողովուրդը եւս իր բաժինը բերած է Քրիստոսի իսկական խաչափայտի ազատագրութեան մէջ: Ստորեւ համառօտ կերպով կը ներկայացնենք Խաչվերացի տօնին հաստատման հետ առնչուած պատմական իրադարձութիւնները, որպէսզի աւելի հասկնալի ըլլայ այս տօնին ընծայուած բացառիկ կարեւորութիւնը եւ ողջ քրիստոնեայ աշխարհին մէջ դարեր շարունակ անոր ստեղծած ոգեւորութիւնն ու ուրախութիւնը:

604-605 տարիներուն` Փոկաս կայսեր բռնապետութեան օրերուն, երբ Բիւզանդիոնի մայրաքաղաքը ներքին պառակտումներու, քաղաքացիական պատերազմի արիւնահեղութեանց պատճառով անկայուն շրջան մը կ՛ապրէր, պարսից արքայից արքայ Խոսրով Բ. Փարվեզի բանակները դիւրութեամբ ներխուժեցին Բիւզանդական կայսրութեան սահմաններէն ներս: Յաջորդող տարիներուն, պատերազմը փոխադրելով Բիւզանդական հողի վրայ, իրար ետեւէ գրաւեցին ընդարձակ հողատարածքներ` Միջագետքի, Սուրիոյ, Հայաստանի եւ Փոքր Ասիոյ երկրամասերէն:

610-611 Եգիպտոսի զօրավար Հերակլէս կամ Հերակլ գահընկէց ընելով բռնապետ Փոկաս կայսրը` տիրացաւ կայսերական գահին, որուն շնորհիւ ժամանակաւորապէս խաղաղեցաւ կացութիւնը եւ վերահաստատուեցաւ կայունութիւնը մայրաքաղաքին մէջ: Հերակլի մասին կ՛ըսուի, որ հայկական ծագում ունէր եւ կու գար Կապադովկիոյ շրջանէն: Սակայն անոր իշխանութեան գլուխ գալը չփոխեց պատերազմին ի վնաս քրիստոնեայ կայսրութեան վատթարացող վիճակը:

Առանց պատերազմական գործողութեանց մանրամասնութեանց մէջ մտնելու` յայտնենք, որ պարսկական բանակները շարունակեցին իրենց յաղթական արշաւանքները` նուաճելով նորանոր երկիրներ: Այն, ինչ որ անմիջականօրէն կը հետաքրքրէ մեզ այս պարագային, Երուսաղէմի պաշարման եւ Սուրբ Խաչի ճակատագիրն է:

614 թուին պարսկական բանակները կը հասնին Երուսաղէմի պարիսպներուն առջեւ: 19 օրուան կատաղի ինքնապաշտպանութեան մարտերէն ետք պարսիկները կը յաջողին գրաւել Սուրբ Քաղաքը: Կը պատահի ահաւոր ողբերգութիւն մը: Ժամանակակից պատմիչները կը վկայեն, որ քաղաքի բնակչութեան մեծամասնութիւնը կը սպաննուի: Շուրջ յիսուն հազար հոգի կը կոտորուի, իսկ երեսուն հազար` գերի կը տարուի: Եկեղեցիներն ու վանքերը կը կողոպտուին ու կը սրբապղծուին. գրեթէ ամբողջ քաղաքը կը կործանի: Գերի տարուածներուն մէջ էին Երուսաղէմի հայոց Զաքարիա պատրիարքն ու բազմաթիւ հոգեւորականներ:

Քրիստոսի խաչին պահապանը եւս գերիներուն մէջ ըլլալով, բազմաթիւ խոշտանգումներու ենթարկուելէ ետք, պարտադրուած կը յայտնէ Սուրբ խաչափայտին պահուած տեղը: Ուստի գերի կը տարուի նաեւ Քրիստոսի խաչը, նաեւ կը թալանուին անոր կողքին դարերու ընթացքին հաւաքուած նուէրներու` սրբանօթներու, ակնեղէններու, ոսկիի եւ արծաթի, նիւթական ու բարոյական կրկնակի արժէք ունեցող գանձերը: Այդ բոլորը գերիներուն հետ կը տեղափոխուին Պարսկաստան:

Ի դիմաց այս ահաւոր ողբերգութեան` կարելի է պատկերացնել քրիստոնեայ կայսրութեան հպատակներուն խորունկ վիշտն ու սուգը, կրած նուաստացումն ու ցասումը: Կարծէք` Քրիստոս ինք կրկին անգամ խաչ բարձրացած էր: Դառն իրականութիւնը այն էր, որ քրիստոնեայ կայսրութիւնը չէր կրցած պահել ու պահպանել իր սրբութիւն սրբոցը` Քրիստոսի խաչափայտը, չէր կրցած իր բանակներով պաշտպանել Սուրբ Քաղաքի` գիշեր ու ցերեկ խաչին երկրպագող հոգեւորականներու եւ աշխարհականներու խաղաղասէր բնակչութիւնը:

Պատերազմը, սակայն, այս ողբերգութեամբ չէր վերջացած: Երուսաղէմէն ետք պարսկական բանակները շարունակելով իրենց արշաւանքները` գրաւեցին նաեւ Եգիպտոսն ու Լիպիան: Այնուհետեւ անոնք Փոքր Ասիայէն յառաջացան դէպի կայսրութեան մայրաքաղաքը:

618-619 Խոսրովի զօրավարները յաղթական յառաջխաղացքով հասան Վոսփորի ափերը: Հերակլ զգալով, որ ողջ կայսրութիւնը ենթակայ է փլուզումի, փորձեց ամէն գնով հաշտութեան դաշինք մը կնքել Պարսկաստանի հետ: Թանկարժէք նուէրներով իր բանագնացները ուղարկեց Խոսրովի մօտ, բայց արդէն ուշ էր: Իր փառքի գագաթնակէտին վրայ գտնուող Խոսրով, ինքզինք աստուածներու կարգին դասած, մեծ ամբարտաւանութեամբ եւ արհամարհանքով վարուեցաւ անոնց հետ: Նուէրները ընդունուեցան, բայց բանակցելու եկողները պատանդ պահուեցան:

Խոսրովի կեցուածքը խիստ էր եւ անզիջող` «Ես եմ աշխարհի տէրը եւ աստուածներու ներկայացուցիչը աշխարհի վրայ: Հրեաներու կողմէ խաչուած ձեր Յիսուսը չի կրնար պաշտպանել ձեզ, իմ աստուածներուս կամքին հակառակիլ»: Հաշտութեան պայմաններ առաջարկելու փոխարէն` Խոսրով կը հրամայէ իր զօրավարներուն մուտք գործել Կ. Պոլիս, գահընկէց ընել Հերակլը եւ վերջ տալ քրիստոնեայ կայսրութեան:

Տեղի կ՛ունենան ահեղ մարտեր. այս անգամ կռիւը «լինել թէ չլինելու» խնդիր էր: Քրիստոնեայ զինուորները, կարծէք` աստուածային նոր ուժով մը զինուած, ոգի ի բռին կը պաշտպանեն կայսրութեան մայրաքաղաքը, իրենց գոյութեան վերջին միջնաբերդը: Պատերազմական գործողութեանց արդիւնքը այն կ՛ըլլայ, որ թշնամին ջախջախիչ պարտութիւն մը կը կրէ եւ կը սկսի նահանջել:

Այս յաղթանակէն ոգեւորուած` Հերակլ կայսր կ՛որոշէ ինք անձամբ ստանձնել պատերազմին հրամանատարութիւնը: Կը սկսի տեսնել երկարամեայ պատերազմի պատրաստութիւններ: Իր բացակայութեան շրջանի համար, որպէս իր տեղակալն ու աթոռակից կայսրը, կը նշանակէ իր որդին` Կոստանդինը: 622-ի 4 ապրիլին Ս. Զատիկը մայրաքաղաքին մէջ տօնելէ ետք, Կ. Պոլսոյ պատրիարքին օրհնութեամբ, վիզէն կը կախէ Աստուածամօր նկարը, կը հագնի ապաշխարութեան զգեստներ եւ կը մեկնի ռազմադաշտ, նախքան այդ յայտարարելով ժողովուրդին, որ իր բացակայութիւնը կրնայ երկար տեւել. ինք կը մեկնի մայրաքաղաքէն` ամէն գնով ազատագրելու Երուսաղէմն ու Քրիստոսի խաչափայտը, վերականգնելու համար քրիստոնէական աշխարհի անարգուած պատիւը:

Մեր նպատակէն դուրս է նկարագրել 622-628 յաջորդող տարիներու ընթացքին զանազան երկիրներու մէջ մղուած պատերազմական գործողութիւնները, որոնք յանգեցան բիւզանդական բանակներու վերջնական յաղթանակին: Այսուհանդերձ, կարենալ հասկնալու համար, թէ ինչպէ՛ս տեղի ունեցաւ Քրիստոսի խաչափայտին գերեդարձը, անհրաժեշտ է շատ համառօտ կերպով ծանօթանալ երկարատեւ պատերազմի ճակատագրական ու անկիւնադարձային հանգրուաններուն:

0913_gor4Հերակլ առաջին հերթին ազատագրեց յունական Հայաստանը, ուր հաստատուեցաւ ձմեռնային շրջանին, իսկ իր հարաւի զօրքերը գրաւեցին Երուսաղէմը, Դամասկոսն ու Անտիոքը:

624-ին Հերակլ Կովկասի մէջ է, ուր փառաւոր յաղթանակներ կը տանի պարսիկներուն վրայ` վերատիրանալով Վրաստանի, Աղուանից աշխարհի եւ Արցախի երկրամասերուն: 625-ին Խոսրով մշակելով նոր ծրագիրներ, կը փորձէ շրջել պատերազմական գործողութեանց ընթացքը` ի նպաստ Պարսկաստանի: Երեք ճակատներու վրայ յարձակում գործելով` կ՛ուզէ քալել Կ. Պոլսոյ վրայ: Բիւզանդական բանակները կը յաջողին կասեցնել անոր յառաջխաղացքը, եւ ուստի ան կը ձախողի իր նպատակին մէջ:

626-ին Հերակլ իմաստուն ռազմավարութեամբ մը պատերազմը կը փոխադրէ Հայաստանի լեռնային բարձունքներուն վրայ, ուր կը հաւաքէ իր շուրջ հայկական գունդերը` Մժեժ Գնունիի հրամանատարութեան ներքոյ. այնտեղէն կ՛արշաւէ Պարսկաստանի վրայ: Ճակատագրական ընդհարումը տեղի կ՛ունենայ Նինուէ պատմական քաղաքին մօտ, Զաբ գետի հովիտին մէջ: Այս կռիւներու ընթացքին առասպելական քաջագործութիւններ կը վերագրուին Հերակլ կայսեր, կ՛ըսուի, որ ան իր ձեռքով սպաննած է երեք պարսիկ զօրավարներ, որոնց մահը կը բարոյալքէ պարսիկ զինուորները:

12 դեկտեմբեր 627-ին բիւզանդական եւ հայկական զօրքերը վերջնականապէս պարտութեան կը մատնեն պարսիկները, որոնք հիմա նահանջելով` կը փորձեն պաշտպանել Տիզբոն մայրաքաղաքը:

Խոսրով իր կրած ամօթալի պարտութեանց համար կը մեղադրէ իր զօրավարները` վախկոտութեամբ եւ թուլութեամբ, որոնք նախզգալով Խոսրովի անփառունակ վախճանը եւ երկրին անխուսափելի կործանումը, կ՛ըմբոստանան Խոսրովին դէմ: Զայն կը ձերբակալեն ու կը սպաննեն. իր տեղ գահ կը բարձրացնեն անոր Կաւատ Շիրոյ անուն մանուկ որդին, որ միացած էր ըմբոստ նախարարներուն ու զօրավարներուն:

Այս խառնակ կացութենէն եւ գահին շուրջ մղուող կռիւներէն օգտուելով` Հերակլ կը բանակցի Խոսրովի գլխաւոր զօրավարներէն` Շահրվարազ Խոռեամի հետ. կը խոստանայ զինուորական օգնութեամբ զինք Պարսկաստանի գահին բազմեցնել, պայմանաւ որ նոր սահմաններու ճշդումին հետ ան անպայման պիտի վերադարձնէր նաեւ Քրիստոսի Խաչափայտը: Խոռեամ կ՛ընդունի առաջարկուած պայմանները, կ՛ամուսնանայ Խոսրովի աղջկան հետ եւ կը բարձրանայ գահ. յարգելով իր խոստումը` կը յանձնէ Քրիստոսի իսկական խաչափայտը Հերակլին: Խաղաղութեան դաշինքը կը ստորագրուի 628-ին, նոյն տարին նաեւ խաչը կը վերադարձուի քրիստոնեաներուն:

Հերակլ անձամբ կը գլխաւորէ պատուոյ զօրագունդը նախ Պարսկաստանէն` Հայաստանի վրայով Կ. Պոլիս կը բերէ զայն, ուր կ՛արժանանայ ազգային հերոսի եւ Եկեղեցւոյ սուրբի բացառիկ պատիւներուն: Մեծ է հաւատացեալ ժողովուրդին ցնծութիւնը ի տես Քրիստոսի խաչափայտին յաղթական տուն վերադարձին: Այնուհետեւ,  դարձեալ Հերակլ անձամբ կ՛առաջնորդէ Ս. Խաչը Կ. Պոլսէն մինչեւ Երուսաղէմ եւ զայն կը զետեղէ Ս. Յարութեան տաճարին մէջ` ամէնուրեք ստեղծելով մեծ ոգեւորութիւն եւ ուրախութիւն:

Ահա խաչվերացի տօնին ծնունդ տուած պատմական եղելութեանց ենթահողը, որուն ծանօթանալէ ետք միայն կարելի կ՛ըլլայ ըմբռնել այս տօնին հաւատացեալ քրիստոնեաներուն մէջ` արծարծած բացառիկ ոգեւորութիւնն ու ցնծութիւնը:

Սակայն մեր եկեղեցւոյ զաւակներուն համար Խաչվերացը կրկնակի պատճառներով սիրելի տօն մըն է: Առաջին հերթին, խաչին գերեդարձի ուրախ առիթով, որուն մէջ հայկական գունդեր ալ իրենց նպաստը բերած էին. երկրորդ, խաչին` Տիզբոնէն Կարին, Հայաստանի վրայով Կ. Պոլիս փոխադրուած ըլլալուն համար:

Կարելի է պատկերացնել, թէ ինչպիսի՜ ցնծութեամբ հայ ժողովուրդի զաւակները կը դիմաւորէին պարսիկներու ձեռքէն ազատագրուած խաչին Հայաստանի քաղաքներէն ու գիւղերէն անցքը: Ինչպիսի՜ հանդիսաւոր եկեղեցական թափօրներով կ՛ընդառաջէին անոր. սաղմոսներով ու շարականներով, բուրվառներով, ծնծղաներով, զանգակներով, խունկով ու մոմով կ՛ընկերակցէին անոր մինչեւ յաջորդ կայանը:

Քրիստոսի իսկական խաչափայտի Հայաստանի ճամբով տուն դարձը թէ՛ խաչի վերացման, բարձրացման, պանծացման եւ փառաբանութեան առիթ էր, եւ թէ՛ օրհնութիւն ու զօրութիւն էր այդ խաչի պաշտպանութեան համար բազում անգամներ խաչ բարձրացած հայ  հաւատացեալներուն համար:

Խաչի գերեդարձը Հայաստանի հողերուն վրայէն բազմաթիւ աւանդութիւններու ծնունդ տուած է, որոնք կ՛արտայայտեն հայու հոգիին հաւատքն ու յոյսը խաչին նկատմամբ: Յիշենք անոնցմէ միայն մէկը: Աւանդութիւնը կ՛ըսէ, որ պարսիկներ խաչը տալէ ետք զղջացեր էին, եւ ուստի, կրկին յարձակեցան խաչը ետ առնելու համար: Հայեր խաչը ցած դրին ժայռի մը ստորոտին. գացին, ետ մղեցին պարսիկներու յարձակումը: Վերադարձին տեսան, որ հոն, ուր խաչը դրուած էր, վճիտ աղբիւր մը կը վազէր ժայռին մէջէն: Ինչպիսի՜ հրաշալի խաչի զօրութեան պատմութիւն:

Յատկանշելի է, որ Սահակ կաթողիկոս Ձորափորեցի (677-703) հեղինակն է Խաչվերացի առիթով երգուող շարականներուն, միաժամանակ ինք է դասաւորած Խաչվերացի ամբողջ արարողութիւնը:

Փակելէ առաջ առհասարակ խաչի տօներուն եւ յատկապէս Խաչվերացին նուիրուած ոգեկոչական բնոյթ ունեցող այս գրութիւնը, կ՛ուզէինք Հայ եկեղեցւոյ ժամերգութեան աղօթքի բառերով խնդրել Աստուծոյ եւ ըսել.-

«Խաչ Քո եղիցի մեզ ապաւէն Տէր Յիսուս… Աղաչեսցուք զամենակալն Աստուած, զի պահպանեսցէ զժողովուրդս իւր ընդ հովանեաւ սուրբ եւ պատուական խաչիւն իւրով ի խաղաղութեան…»:

«Սուրբ Խաչիւս աղաչեսցուք զՏէր, զի սովաւ փրկեսցէ զմեզ ի մեղաց, եւ կեցուսցէ շնորհիւ ողորմութեան իւրոյ: Ամենակալ Տէր Աստուած մեր, կեցո՛ եւ ողորմեա՛»:

«Խաչի Քո Քրիստոս երկիրպագանեմք եւ զսուրբ Յարութիւնդ Քո փառաւորեմք…»:

 

10 սեպտ. 2014, Պիքֆայա
Ս. Աստուածածին վանք

(Շար. 2 եւ վերջ)

Share this Article
CATEGORIES

COMMENTS

Wordpress (0)
Disqus ( )