ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ԱՐՏԱՔԻՆ ՔԱՂԱՔԱԿԱՆ ՀԵՐԹԱԿԱՆ ՍԽԱԼԸ. ԱԶՐՊԷՅՃԱՆԸ ԴԺՈՒԱՐ ԹԷ ԴԱՌՆԱՅ ՄԱԿ-Ի ԱՆՎՏԱՆԳՈՒԹԵԱՆ ԽՈՐՀՐԴԻ ՈՉ ՄՇՏԱԿԱՆ ԱՆԴԱՄ, ԲԱՅՑ ՆՐԱ ՀՆԱՐԱՒՈՐՈՒԹԻՒՆՆԵՐԸ ՄԵԾԱՑԵԼ ԵՆ

2000-ական թթ. սկզբներին Հայաստանը եւ Ազրպէյճանը (գուցէ պատահական զուգադիպութեամբ, գուցէ` միմեանցից յետ չմնալու համար) ցանկութիւն յայտնեցին դառնալ ՄԱԿ-ի Անվտանգութեան խորհրդի (ԱԽ) ոչ մշտական անդամ: ՄԱԿ-ի ԱԽ-ն ունի մշտական հինգ անդամ` Ռուսաստան, Միացեալ Նահանգներ, Չինաստան, Ֆրանսա, Մեծն Բրիտանիա, ինչպէս նաեւ` ոչ մշտական 10 անդամ, որոնք ընտրւում են երկու տարի ժամկէտով: 2011-2012 թթ. ՄԱԿ-ի ԱԽ ոչ մշտական անդամներն են Պոսնիան ու Հերցեկովինան, Պրազիլը, Քոլումպիան, Կապոնը, Գերմանիան, Հնդկաստանը, Լիբանանը, Նիկերիան, Փորթուգալը եւ Հարաւային Ափրիկէն:

Վերջերս յայտնի դարձաւ, որ Հայաստանը այլեւս չի ցանկանում քուէարկուել 2012-2013 թթ. ՄԱԿ-ի ԱԽ ոչ մշտական անդամ դառնալու համար, մինչդեռ Ազրպէյճանը լուրջ դիւանագիտական աշխատանքներ է տանում եւ փորձում դառնալ համաշխարհային ամենահեղինակաւոր եւ ներկայացուցչական կազմակերպութեան` ՄԱԿ-ի կարեւորագոյն կառոյցի` ԱԽ-ի ոչ մշտական անդամ:

Ազրպէյճանի արտաքին գործերի նախարարը յայտարարել է, որ այդ հարցում Պաքուն ակնկալում է պաշտօնական Մոսկուայի աջակցութիւնը: Էլմար Մամետեարովն ասել է, որ անդամակցութեան հնարաւորութիւնն արդէն քննարկել է իր ռուս գործընկեր Սերգեյ Լաւրովի հետ: Աւելի վաղ` այս տարուայ մայիսի վերջերին, Մամետեարովը Նիւ Եորքում` ՄԱԿ-ի կենտրոնակայանում, մասնակցելով ՄԱԿ-ում Իսլամական համագործակցութեան կազմակերպութիւն անդամ երկրների մշտական ներկայացուցիչների նիստին, այդ կառոյցի անդամ 57 երկրների դիւանագէտներին տեղեկացրել է Ազրպէյճանի ցանկութիւնների մասին` յորդորելով այս տարուայ հոկտեմբերին կայանալիք  ընտրութիւններում սատարել պաշտօնական Պաքուին:

Կենտրոնական եւ Արեւելեան Եւրոպայի 23 երկրներ կարող էին պայքարել 2012-2013 թթ. ՄԱԿ-ի ԱԽ ոչ մշտական անդամ դառնալու համար: Այսօր այդ տեղի համար պայքարում են այդ խմբի միայն երեք երկրներ` Ազրպէյճանը, Հունգարիան եւ Սլովենիան: Հայաստանի հրաժարումից յետոյ Ազրպէյճանը ընտրուելու որոշ հնարաւորութիւններ ունի, թէեւ, կրկին, այդ հնարաւորութիւնները նուազ են:

Հայաստանի արտաքին քաղաքական սխալն այն էր, որ պէտք էր պայքարէր այն տեղի համար, որի համար  այսօր պայքարում են Ազրպէյճանը եւ Եւրոպական Միութեան երկու անդամներ: Պայքարել ոչ միայն ընտրուել փորձելու, այլ` խոչընդոտելու Ազրպէյճանի հնարաւոր անդամակցութիւնը:

Ակնյայտ է, որ երբ ՄԱԿ-ի ԱԽ ոչ մշտական անդամ դառնալու համար պայքարում են Հայաստանն ու Ազրպէյճանը, ապա երկուսից որեւէ մէկի ընտրուելու հաւանականութիւն գրեթէ անհաւանական է: Հայաստանն ու Ազրպէյճանը ունեն, պայմանականօրէն ասենք, իրենց բարեկամ երկրների խմբերը, որոնք, որպէսզի չնեղացնեն երկուսին էլ, քուէարկելու էին Հունգարիայի կամ Սլովենիայի օգտին: Եւ պատահական չէ, որ Մամետեարովը արդէն ակնկալում է Ռուսաստանի օժանդակութիւնը: Միջազգային կառոյցներում, այդ թւում եւ` ՄԱԿ-ում, Հայաստանն ու Ռուսաստանը, որպէս ռազմավարական դաշնակիցներ, սովորաբար միմեանց աջակցում են: Այսօր, երբ Հայաստանը հանել է իր թեկնածութիւնը, Ռուսաստանը այլեւս բարդոյթներ չի ունենայ քուէարկել հէնց Ազրպէյճանի օգտին: Այս դէպքում, երբ Հայաստանը հրաժարւում է քուէարկուել անդամ դառնալու համար, Ռուսաստանի ձեռքերն ազատւում են` կը քուէարկի, ինչպէս կը ցանկանայ:

Նոյնը վերաբերում է արաբական եւ մահմետական երկրներին, որոնք, ճիշդ է, գերակշիռ մեծամասնութեամբ, հաշուի առնելով կրօնական համերաշխութիւնը, քուէարկում են Ազրպէյճանի օգտին, սակայն նրանց մէջ կային երկրներ, որոնք շեղւում էին, երբ ընտրութիւնը Հայաստանի եւ Ազրպէյճանի միջեւ էր: Այսօր, երբ Հայաստանը այլեւս չի պայքարում ՄԱԿ-ի ԱԽ ոչ մշտական անդամութեան համար, Լիբանանը, Սուրիան կամ Եգիպտոսը Ռուսաստանի նման այլեւս տատանուելու խնդիր չունեն: Նրանք կարող են հանգիստ քուէարկել Ազրպէյճանի օգտին: Եւ այս հարցում հէնց Հայաստանը օգնեց` իր «ոչ նախաձեռնողական» կեցուածքի պատճառով: Ու հիմա հայ դիւանագէտների ու լոպիստների համար շատ դժուար է ու ինչ-որ տեղ` ոչ պարկեշտ, Ռուսաստանին, Լիբանանին, Սուրիային ու միւս բարեկամ երկրներին համոզել, որպէսզի նրանք դէմ քուէարկեն Ազրպէյճանին: Ինչո՞ւ դէմ պիտի քուէարկեն: Կարելի է ակնկալել բարեկամների օժանդակութիւնը, երբ դու ունես նպատակ եւ այդ նպատակի համար պայքարում ես, դիմում նրանց:

Հայաստանի գործող իշխանութիւնները յայտարարում են, որ հանրապետութիւնը վարում է արտաքին նախաձեռնողական քաղաքականութիւն: «Նախաձեռնողական» բառը հայ քաղաքական բառապաշար ներմուծուեց եւ յատկապէս շրջանառւում էր որպէս մեծագոյն ձեռքբերում Հայաստան-Թուրքիա «ֆութպոլային դիւանագիտութեան» օրերին, երբ գործող իշխանութիւններին թւում էր, թէ թուրքական կողմը վերանայում է Հայաստանի հետ դիւանագիտական յարաբերութիւնները հաստատելու նախկին կեցուածքը եւ այլեւս նախապայմաններ չի առաջադրում:

Պէտք է նկատել, որ ,նախաձեռնողականէ բառը չի կարող արտայայտել տուեալ երկրի արտաքին քաղաքականութեան ուղղութիւնը կամ առաջնահերթութիւնը: Որեւէ երկրի արտաքին քաղաքականութիւն կարող է լինել եւրոպամէտ, ամերիկամէտ, ռուսամէտ, թուրքամէտ, փոխլրացուած, չէզոք եւ այլն: Այս եզրերով արտայայտւում է երկրի արտաքին քաղաքականութեան բովանդակութիւնը, ուղղութիւնը, առաջնահերթութիւնը: Մինչդեռ «նախաձեռնողականը» ընդամէնը թեքնիք բառ է, որն արտայայտում է ոչ թէ արտաքին քաղաքականութեան բովանդակութիւն կամ ուղղութիւն, այլ աշխուժութիւն, միջոց: Նախաձեռնողական կարող է լինել որեւէ երկրի ինչպէս եւրոպամէտ, ռուսամէտ, թուրքամէտ, փոխլրացուած, այնպէս էլ բովանդակային առումով ամէն քաղաքականութիւն:

Այս նրբութիւնը փորձեցի ներկայացնել` ցոյց տալու, որ Հայաստանի այսօրուայ արտաքին քաղաքականութիւնը բովանդակային առումով ոչ միայն չունի անուն, այլ արտաքին քաղաքականութիւն իրականացնելու իմաստով, հաշուի առնելով ՄԱԿ-ում հոկտեմբերին սպասուելիք քուէարկութիւնը, նաեւ նախաձեռնողական չէ` հակառակ իշխանական պնդումների:

ԹԱԹՈՒԼ ՅԱԿՈԲԵԱՆ

Յատուկ «Ազդակ»ի համար

Share this Article
CATEGORIES